แนวคิดแปรรูปรัฐวิสาหกิจ

ศูนย์ข้อมูลวิจัยและประเมินค่าอสังหาริมทรัพย์ไทย บริษัท เอเจนซี่ ฟอร์ เรียลเอสเตท แอฟแฟร์ส นำเสนอแนวคิดการแปรรูปรัฐวิสาหกิจเพื่อประโยชน์ต่อประเทศและวงการอสังหาริมทรัพย์ โดยแนะว่าการประเมินมูลค่ากิจการสาธารณูปโภคต่างๆ นั้น จะต้องประเมินทั้งกิจการ เพราะกิจการมีความเป็นเครือข่ายเกี่ยวเนื่องกัน มูลค่าของสิ่งหรือส่วนต่าง ๆ มีความเกี่ยวพันกัน หากขาดไปก็จะทำให้ส่วนอื่นๆ ด้อยค่าลงไปด้วย

นอกจากนี้ยังต้องอาศัยคณะผู้รู้ในหลายสาขาวิชา ไม่ใช่บุคคลเดียวจะสามารถทำได้ อีกทั้งต้องใช้เวลาพอสมควร ไม่สามารถทำการรวบรัดให้แล้วเสร็จในเวลาอันรวดเร็ว เพราะสุ่มเสี่ยงต่อความผิดพลาดได้ และยังเกี่ยวพันกับค่าจ้างทางวิชาชีพที่สูงกว่าการประเมินค่าทรัพย์สินประเภททั่วไปอื่นๆ

การประเมินค่าสาธารณูปโภค สิ่งแรกคือการวิเคราะห์หามูลค่าตลาดของกิจการก่อน แล้วจึงพิจารณาเพื่อตั้งราคาหุ้น ราคาบังคับขาย ราคาอนาคต ฯลฯ

หัวใจสำคัญของการประเมินค่ากิจการสาธารณูปโภคให้ถูกต้อง ก็คือการออกแบบงานวิจัยถึงแนวทางในการวิเคราะห์หามูลค่าตลาดที่เราต้องการ และต้องพิสูจน์ได้ว่า แนวทางในการวิเคราะห์อธิบายได้มีเหตุมีผลจริง

ถ้ามูลค่าของกิจการสูง ก็แสดงว่า เป็นกิจการที่ดีมีอนาคต แต่ถ้ามูลค่าของกิจการต่ำกว่ามาก อาจเป็นเพราะต้นทุนการบริหารหลายรายการสูงเกินจริง ต้องพิจารณาใหม่ให้รอบคอบ แต่ถ้าปรับแล้ว มูลค่ากิจการก็ยังต่ำกว่ามูลค่าของ (อ) สังหาริมทรัพย์และเครื่องจักรอย่างแน่แท้ ก็แสดงว่า กิจการนี้ไม่มีค่าอันควรเลย สมควรเลิกกิจการและขายแยกชิ้นทรัพย์สินมากกว่า

การทำให้แนวทางในการวิเคราะห์มูลค่าทรัพย์สินมีหลักเหตุผล โปร่งใสในทุกขั้นตอน จะทำให้มูลค่าทรัพย์สินที่ประเมินได้จะได้รับความเห็นชอบจากวิญญูชน การแปรรูปรัฐวิสาหกิจก็จะประสบความสำเร็จได้

ในส่วนของกิจการสาธารณูปโภคนั้น บางครั้งไม่จำเป็นที่จะต้องได้กำไรเสมอไป ขาดทุนก็อาจทำได้ ถ้ารัฐบาลเห็นว่า แม้มูลค่าทางธุรกิจจะไม่มี แต่มีมูลค่าทางสังคม รัฐบาลก็อาจจะอุดหนุนยอมให้ขาดทุนโดยไม่บ่น และไม่จำเป็นต้องแปรรูป หรือแปรรูปแต่ให้เงินอุดหนุนอยู่ดี

ตัวอย่างเช่น รถไฟฟ้าใต้ดินในนิวยอร์ก ค่าโดยสารเที่ยวละประมาณ 80 บาท พอๆ กับค่ารถไฟลอยฟ้าบ้านเรา แต่ถือว่าถูกมาก รถไฟฟ้าในเซี่ยงไฮ้ก็มีราคาเพียง 100 บาท สำหรับตั๋วหนึ่งวัน การที่รถไฟฟ้าในนิวยอร์กคิดค่าโดยสารได้ต่ำมากเช่นนี้ก็เพราะรัฐบาลอุดหนุนที่สำคัญคือการแปรรูปรัฐวิสาหกิจจะสำเร็จได้ ต้องอาศัยความโปร่งใสและพิสูจน์ให้ประชาชนเชื่อมั่นได้ว่าดำเนินการแปรรูปเพื่อส่วนรวมจริงๆ