จับทิศแรงงานขาดปี’59 แนะฝึกทักษะไม่เตะฝุ่น

การขาดแคลนแรงงานเป็นปัญหาที่ทวีความรุนแรงขึ้นทุกวัน แต่แรงงานที่ขาดแคลนไม่ใช่เพราะแรงงานในตลาดมีคนไม่เพียงพอ เห็นได้จากรายงานของกระทรวงแรงงานถึงสถานการณ์การว่างงาน การเลิกจ้าง และความต้องการแรงงาน (เม.ย. 2558) ซึ่งจัดทำโดยกองวิจัยตลาดแรงงาน กรมการจัดหางาน ระบุว่า จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติที่สำรวจเมื่อเดือนมี.ค.ปีนี้ พบว่า ไทยมีแรงงานประมาณ 38.37 ล้านคน แบ่งเป็น ผู้มีงานทำ 37.62 ล้านคน ผู้ว่างงานจำนวน 3.78 แสนคน หรือมีคนตกงาน 0.99% และผู้รอฤดูกาล 3.69 แสนคน

จากจำนวนคนตกงานดังกล่าว สะท้อนให้เห็นว่าแรงงานไม่ได้ขาด แต่เป็นเพราะแรงงานในตลาดมีทักษะไม่ตรงกับสิ่งที่องค์กรต้องการ และแรงงานอีกส่วนที่เป็นคนรุ่นใหม่ก็ต้องการไปเป็นเจ้าของกิจการตัวเองมากกว่าเป็นลูกจ้างองค์กร ดังนั้น ไม่ว่าเศรษฐกิจจะชะลอตัวหรือเดินหน้า ปัญหานี้ก็จะมีมาให้เผชิญเสมอ

สุธิดา กาญจนกันติกุล ผู้จัดการฝ่ายการตลาด บริษัท แมนพาวเวอร์กรุ๊ป ประเทศไทย เปิดเผยว่า แนวโน้มแรงงานปี 2559 ยังขาดแคลนในสาขาอาชีพคล้ายๆ ปีนี้ แต่สิ่งที่ต่างกันคือปริมาณความต้องการแรงงานจะเพิ่มขึ้น เพราะในปี 2558 เศรษฐกิจซบเซา ความต้องการแรงงานหลักๆ จะเป็นแรงงานทดแทนคนที่ลาออกไป ขณะที่ปี 2559 จะได้รับอานิสงส์เศรษฐกิจฟื้นตัว ทำให้องค์กรเริ่มวางแผนลงทุนด้านบุคลากรเพิ่ม และยังมีบางตำแหน่งที่เลื่อนการตัดสินใจรับจากปี 2558 มาเป็นปี 2559 สมทบด้วย

ขณะที่ทิศทาง 5 ปีจากนี้ ตำแหน่งงานที่ขาดแคลนก็คงไม่แตกต่างไปจากเดิมมาก โดยกลุ่มงานที่ขาดแคลนจะมาจากกลุ่มการเรียนสายวิทย์มากกว่าสายศิลป์ แรงงานวิชาชีพ แรงงานระดับอาชีวะ และแรงงานไร้ฝีมือ ซึ่งบางกลุ่มก็คงต้องนำแรงงานประเทศเพื่อนบ้าน เช่น กัมพูชา ลาว เมียนมา เวียดนาม มาทดแทน และอนาคตอาจต้องดึงแรงงานจากเอเชียใต้มาทดแทนเสริมด้วย เพราะแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านบางส่วนอาจไหลกลับไปในประเทศตัวเองที่เริ่มเปิดประเทศและพัฒนาท้องถิ่นมากขึ้น

ทั้งนี้ เมื่อเปิดเสรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) ปลายปีนี้ ตลาดแรงงานจะใหญ่ขึ้นเป็น 10 เท่า ส่งผลทั้งด้านบวกและลบกับตลาดแรงงาน ด้านบวกจะช่วยบรรเทาการขาดแคลนแรงงาน จากการที่บริษัทไทยไปทำการค้าการลงทุนในต่างประเทศ เพราะสามารถแลกเปลี่ยนตลาดแรงงานและความรู้ในสายวิทยาศาสตร์ การเงิน บัญชี สายเทคโนโลยีสารสนเทศ (ไอที) โดยเฉพาะในกลุ่มผู้บริหารระดับกลางถึงระดับอาวุโส

ทางด้านลบ จะเพิ่มแรงกดดันให้กับสายงานวิชาชีพบางกลุ่ม ในกรณีที่แรงงานประเทศเพื่อนบ้านได้เปรียบเรื่องภาษา เช่น ตำแหน่งผู้บริหารระดับกลางขึ้นไป โดยเฉพาะในกลุ่มโรงแรมและธุรกิจนำเที่ยวที่ไทยยังเสียเปรียบสิงคโปร์ มาเลเซีย และฟิลิปปินส์

นพวรรณ จุลกนิษฐ กรรมการผู้จัดการ บริษัท จัดหางาน จ๊อบส์ ดีบี (ประเทศไทย) กล่าวว่า ภาพรวมตำแหน่งงานที่ขาดแคลนสูงในตลาด 3 อันดับแรก คือ พนักงานขายและการบริการลูกค้า พนักงานฝ่ายไอที และวิศวกร เหตุผลที่ขาดแคลนสูงเพราะพนักงานขายและการบริการลูกค้าเป็นตำแหน่งที่ต้องมีทุกองค์กร ถือเป็นด่านแรกของการขับเคลื่อนธุรกิจ จึงเป็นที่ต้องการมาก โดยเฉพาะพนักงานขายที่ต้องใช้ทักษะเฉพาะด้านเช่น พนักงานขายด้านเคมีภัณฑ์ หรือพนักงานขายงานวิศวกร (เซลส์ เอนจิเนียร์)

ขณะเดียวกัน พนักงานด้านไอทีเป็นที่ต้องการมาก เพราะองค์กรต่างๆ ต้องใช้เทคโนโลยีเป็นตัวช่วยขับเคลื่อนธุรกิจมากขึ้น ซึ่งงานไอทีเป็นงานใช้ทักษะเฉพาะด้าน เช่นเดียวกับงานวิศวกร ขาดแคลน เพราะต้องใช้ความถนัดเฉพาะทาง แต่สาขาเหล่านี้มีคนจบการศึกษามาไม่เพียงพอกับที่ตลาดต้องการ

นพวรรณ กล่าวว่า ทิศทางการขาดแคลนแรงงานใน 5 ปีจากนี้ คาดทุกอาชีพมีแนวโน้มขาดแคลน เพราะคนรุ่นใหม่นิยมหาประสบการณ์ทำงานแค่ 2-3 ปี แล้วลาออกไปประกอบธุรกิจของตัวเอง ยิ่งในยุคนี้การค้าขายผ่านช่องทางออนไลน์ (อี-คอมเมิร์ซ) โตมาก คนทั่วไปใช้เครือข่ายสังคมออนไลน์ขายสินค้าออนไลน์ได้ จึงมีคนบางกลุ่มลาออกจากงานประจำไปประกอบอาชีพอิสระผ่านช่องทางเหล่านี้สูง

นอกจากนี้ บุคลากรด้านตลาดออนไลน์จะเป็นกลุ่มสำคัญที่ตลาดต้องการอย่างมาก เช่น นักการตลาดออนไลน์ อาจารย์สอนด้านการตลาดออนไลน์ เพราะทิศทางธุรกิจเปลี่ยน แต่ปัจจุบันระดับมหาวิทยาลัยยังมีการเรียนการสอนด้านดิจิทัลเป็นหลักสูตรเฉพาะน้อย จึงผลิตบุคลากรด้านนี้ได้น้อยเช่นกัน