ยุทธศาสตร์ไทย 'ฝันหรือจริง?'

ชอบมีคนเถียงเวลาที่ผมบอกว่าเมืองไทยเราไม่มียุทธศาสตร์ เหตุผลที่คนเหล่านั้นชอบเอามาเถียงผมคือ

หนึ่ง ถ้าเมืองไทยไม่มียุทธศาสตร์ ทำไมเมืองไทยเจริญกว่าเพื่อนบ้าน? คำอธิบายของผมคือย้อนหลังไป 30 กว่าปี ไทยพัฒนาเร็วกว่าเพื่อนบ้านจริงๆ แต่ไม่ใช่เพราะมียุทธศาสตร์นะครับ แต่เป็นเพราะ (ก) เพื่อนบ้านในช่วงนั้นโดยเฉพาะเวียดนาม สปป.ลาว กัมพูชา และเมียนมา ยังอยู่ในวังวนความขัดแย้งของการสู้รบ เพิ่งจะเริ่มพัฒนาประเทศเมื่อไม่กี่ปีมานี้เอง

(ข) ในอดีตการแข่งขันส่วนมากเป็นด้านการผลิตและประสิทธิภาพการผลิต ส่วนนวัตกรรมและเทคโนโลยียังมีส่วนน้อย ไทยจึงพอสู้ได้ ยังพอเติบโตได้ แต่ไม่ใช่ 4-5 ปีที่ผ่านมา (ค) เมืองไทยยุคนั้นโดยเฉพาะยุค พล.อ.เปรม มีเป้าหมายลงทุนเมกะโปรเจกต์ชัดเจน แต่คิดแค่นั้นในสมัยนี้ไม่พอแล้วนะครับ

(ง) เมื่อเปรียบเทียบพัฒนาการของไทยกับประเทศที่เริ่มพัฒนาพร้อมกับเรา เช่น มาเลเซีย และสิงคโปร์ ไทยแพ้หลุดลุ่ยเลยครับ วันนี้ไทยยังติดกับดักประเทศรายได้ปานกลาง แถมไม่รู้ว่าจะหลุดเมื่อไหร่ คนไทยมีรายได้เฉลี่ยเพียง 1.9 แสนบาท/คน แต่มาเลเซียกำลังจะพัฒนาเป็นประเทศพัฒนาแล้วก่อนปี 2563 คนมีรายได้เฉลี่ย 3.6 แสนบาท วันนี้สิงคโปร์เป็นประเทศพัฒนาแล้ว คนมีรายได้เฉลี่ยเกือบ 2 ล้านบาท สองประเทศนี้เขามียุทธศาสตร์ประเทศ อย่างที่ผมเรียกร้องให้ไทยเราเขียนบ้างครับ

สอง เห็นผู้บริหารประเทศรวมทั้งหน่วยงานต่างๆ ออกมาบอกว่า ไทยจะเป็นนั่นเป็นนี่ นั่นไม่ใช่ยุทธศาสตร์อีกเหรอ? แล้วผู้บริหารประเทศก็เร่งเดินหน้าเขตเศรษฐกิจพิเศษ คลัสเตอร์ ซูเปอร์คลัสเตอร์ ยังไม่เรียกว่าไทยมียุทธศาสตร์อีกหรือ?

คำอธิบายคือ ผม สิงคโปร์ มาเลเซีย และประเทศพัฒนาแล้วพูดถึงยุทธศาสตร์ที่ประกอบด้วย 3 เรื่องสำคัญ คือ1.การวิเคราะห์สถานการณ์ 2.การมีตำแหน่งประเทศที่ชัดเจนที่เรามีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบ และ 3.การวางกรอบนโยบายปฏิบัติครับ การมีแต่เป้าหมาย โดยไม่มีองค์ประกอบอื่นๆ  นักยุทธศาสตร์สมัยใหม่เรียกว่า “ความฝัน” ไม่ได้เรียก “ยุทธศาสตร์” ครับ

การกำหนดแต่เป้าหมายแบบที่ไทยชอบทำโดย “ไม่มี” กรอบนโยบายปฏิบัติ ก็เหมือนกำหนดเป้าหมายให้ทหารรบชนะศัตรู แล้วปล่อยทหารเข้าสู่สมรภูมิรบ โดยหวังว่าทหารจะยิงข้าศึกตายตลอด และหลบเวลาข้าศึกยิงได้ตลอด

ถ้าฝ่ายบริหารแค่กำหนดเป้าหมายแล้ว คาดหวังให้ฝ่ายปฏิบัติหรือข้าราชการประจำทำได้ตามเป้ากันได้ง่ายๆ ขนาดนั้น ป่านนี้ไทยเป็นมหาอำนาจในโลกไปนานแล้วนะครับ เพราะผู้บริหารประเทศแต่ละคนที่ผ่านมา ล้วนแต่ตั้งเป้าสวยหรูทั้งนั้น รัฐบาลชุดนี้ไม่ใช่ชุดแรกที่ฝันเป็นครับ