การลงทุนด้วย Artificial intelligence

การลงทุนที่พวกเราทำอยู่ทุกวันจำเป็นต้องใช้ความสามารถทางปัญญา (Intelligence) อยู่มาก ทั้งหาข้อมูล วิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูล และตัดสินใจซื้อหรือขายหลักทรัพย์ที่ลงทุนจากความรู้ที่สร้างจากข้อมูลที่หามาดังกล่าว

โดยทั้งหมดที่กล่าวนี้ ดำเนินการโดยใช้สมองคนเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นสมองของนักลงทุนเอง ของผู้จัดการกองทุน ของมาร์เก็ตติ้ง หรือผู้แนะนำการลงทุน หรือแม้แต่ดีลเลอร์หลักทรัพย์ที่ต้องซื้อหรือขายตามคำสั่ง แต่ต้องให้ได้ที่จำนวนและราคาที่ดีที่สุด

ในปัจจุบันความสามารถทางปัญญาที่ใช้ในการลงทุนดังกล่าวสามารถสร้างและทำงานได้ โดยไม่ใช้สมองคน แต่ใช้เครื่องยนต์เป็นหลัก โดยเป็นความสามารถทางปัญญาที่ประดิษฐ์ขึ้นด้วยความพยายามของมนุษย์ ที่จะสร้างคอมพิวเตอร์ที่ไม่เพียงคำนวณได้ แต่สามารถ “คิด” ได้ด้วย ในวงวิชาการเรียกศาสตร์แขนงนี้ว่า Artificial Intelligence (AI) หรือ “ปัญญาประดิษฐ์”

พวกเราอาจเคยได้ยินคำว่า Quantitative Investment Strategies หรือ Quant Strategies ซึ่งเป็นกลยุทธ์การลงทุนที่ใช้คอมพิวเตอร์เป็นผู้ตัดสินใจซื้อหรือขายหลักทรัพย์ภายใต้แบบจำลองการลงทุนที่กำหนดไว้

ทั้งนี้ โดยไม่ใช้มนุษย์หรือใช้น้อยที่สุดในกระบวนการลงทุนทั้งหมด Quant Strategies นี้นับเป็นการประยุกต์ใช้ AI ในการลงทุนรูปแบบหนึ่ง และในแวดวงการลงทุนระดับสากล Quant Strategies ได้รับการยอมรับจากกองทุนรวม Hedge funds และนักลงทุนสถาบันทั่วไป ว่าเป็นกลยุทธ์การลงทุนหนึ่งที่เป็นประโยชน์

ในกระบวนการลงทุนยุคปัจจุบัน เมื่อเรากำหนดระดับผลตอบแทน ความเสี่ยง และสภาพคล่องที่ต้องการของการลงทุน (วัตถุประสงค์พื้นฐานทั่วไปของการลงทุน) แล้ว เราจะทำการเลือกหลักทรัพย์และทำการซื้อหรือขายหลักทรัพย์ สร้างเป็นพอร์ตโฟลิโอที่เป็นไปตามวัตถุประสงค์การลงทุนที่กำหนดไว้ดังกล่าว

การเลือกหลักทรัพย์ที่ลงทุนก็มักจะใช้ วิธีการลงทุนแบบพื้นฐาน (Fundamental Approach) หรือแบบเทคนิค (Technical Approach) ตามที่เราคุ้นเคย

ในกระบวนการลงทุนที่กล่าวถึงข้างต้นนี้ เราจะสังเกตได้ว่า การเลือกหลักทรัพย์ที่จะลงทุนและการจัดพอร์ตโฟลิโอนั้น ประกอบด้วย

กฎการลงทุน (Investment Rule) ที่สร้างจากการประมวลข้อมูลในอดีต และพยากรณ์ไปข้างหน้า เช่น กฎการลงทุนว่า จะซื้อถ้าราคาปัจจุบันอยู่ต่ำกว่าราคาเฉลี่ย 50 วันย้อนหลัง หรือจะขายหากตรงข้าม (ตัวอย่างกฎการลงทุนแนว Technical)

หรือกฎการลงทุนว่า จะขายเมื่อราคาหลักทรัพย์สูงกว่ามูลค่าแท้จริง (Intrinsic Value) ที่คำนวณได้ หรือซื้อเมื่อตรงข้าม (ตัวอย่างกฎการลงทุนแนว Fundamental) เป็นต้น

กฎการลงทุนอย่างที่ยกตัวอย่างมานี้สามารถถูกกำหนดเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ได้ และเมื่อเชื่อมต่อกับระบบซื้อขายหลักทรัพย์ โปรแกรมคอมพิวเตอร์ก็สามารถซื้อขายหลักทรัพย์และทำการลงทุนแทนเราได้

การกำหนดกฎการลงทุนในคอมพิวเตอร์ และให้คอมพิวเตอร์ซื้อขายหลักทรัพย์ตามกฎที่เรากำหนดนั้น

ในความเป็นจริงมีวิวัฒนาการไปมาก ทั้งจำนวนกฎการลงทุนที่ใส่ในโปรแกรม และความซับซ้อนของกลยุทธ์การลงทุนที่ใช้ในการสร้างกฎ โปรแกรมคอมพิวเตอร์บางโปรแกรม สามารถเปลี่ยนกฎการลงทุนได้เอง โดยไม่ต้องให้มนุษย์สั่งเมื่อมันพบเหตุการณ์ในตลาดที่กำหนดไว้ล่วงหน้า และบางโปรแกรมถึงกับสามารถสร้างกฎการลงทุนเองโดยไม่ต้องรอมนุษย์ป้อนให้ แล้วเลือกกฎการลงทุนที่เหมาะสมที่สุดมาโปรแกรมให้ตัวเองได้อีกด้วย

การลงทุนโดยเครื่องยนต์นี้ มีข้อดีที่มักกล่าวถึง คือ ความมีวินัยในการลงทุน กล่าวคือ เครื่องยนต์จะทำการลงทุนตามกฎที่กำหนดโดยไม่มีอารมณ์ หรือความเหนื่อยล้าของมนุษย์มารบกวน (อันนี้เป็นจุดอ่อนหนึ่งของผู้จัดการกองทุน และนักลงทุนรายย่อย)

นอกจากนี้เครื่องยนต์ยังสามารถประมวลข้อมูลจำนวน มากๆ ในเวลาที่รวดเร็ว และสั่งซื้อขายได้ในปริมาณและความ เร็วที่มนุษย์ทำไม่ได้

แต่แน่นอนว่า ถ้าโปรแกรมคอมพิวเตอร์มีความผิดพลาดหรือขาดกฎการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม ก็จะสร้างความเสียหายได้มากด้วย

การสร้างกฎการลงทุนที่เหมาะสม และการสร้างโปรแกรมการลงทุนที่เหมาะสมกับสภาพตลาดหนึ่งๆ จึงมีความจำเป็นมากในกระบวนการลงทุนแบบ Quant Strategies และในแวดวงการลงทุนบ้านเรา การวิจัยและพัฒนาวิธีการลงทุนดังกล่าวยังเพิ่งเริ่มต้น

ผมคิดว่า AI จะมีอิทธิพลต่อแวดวงการลงทุนมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งในปัจจุบันและอนาคต

การวิจัยพัฒนาด้าน “AI และการลงทุน” ในบ้านเรายังมีข้อจำกัด การส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาด้าน “AI และการลงทุน” จะทำให้อุตสาหกรรมหลักทรัพย์ไทยไม่ล้าหลัง มีศักยภาพในการแข่งขันทัดเทียมกับสากล