สร้างวัฒนธรรมองค์กรให้มีชีวิต

เมื่อเรื่องเล่าของตราสินค้า หรือแบรนด์ (Brand Story) กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการดึงดูดและรักษาลูกค้าให้กลับมาซื้อซ้ำ วัฒนธรรมก็เช่นกัน เรื่องเล่าของวัฒนธรรม (Culture Story) กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการดึงดูดและสร้างความผูกพันกับพนักงานคนที่ใช่ สร้างความแตกต่างให้องค์กร และสร้างแรงบันดาลใจ เรื่องการสร้างวัฒนธรรมองค์กรเป็นเรื่องที่พูดถึงกันมานาน แต่มีไม่กี่องค์กรที่สามารถทำสำเร็จและแตกต่างอย่างจริงจัง

ลองสังเกตดูว่า องค์กรที่เรารู้จักมักมีวัฒนธรรมองค์กรยอดฮิตอย่าง “ทำงานเป็นทีม” “คุณธรรม” “พัฒนาอย่างต่อเนื่อง” “มุ่งผลลัพธ์” “บริการด้วยใจ” แล้วคำศัพท์เหล่านี้ สะท้อนตัวตนขององค์กรเหล่านั้นจริงหรือไม่ อย่างไรบ้าง?

หากนึกถึงการทำให้วัฒนธรรมมีชีวิตขึ้นมา เรื่องเล่ากับการสร้างวัฒนธรรมที่ดี มีสิ่งที่เหมือนกัน 3 ประการ ที่เราสามารถหยิบมาเป็นข้อคิดได้ดี ดังนี้

เรื่องเล่าที่ดี ยอมให้เราเป็นตัวละครหลักของเรื่อง : หากลองนึกถึงหนังเรื่องโปรดสักเรื่อง ถ้าสังเกตดีๆ จะพบว่าคุณหลงรักหนังเรื่องนี้เพราะอะไร นอกจากพล็อตเรื่องที่น่าติดตามแล้ว ยังอาจเป็นเพราะเขาทำให้คุณรู้สึกเสมือนว่าได้กลายเป็นตัวละครหลักที่โลดแล่นอยู่บนหน้าจอ ทำให้คุณรู้สึก “อิน” ไปกับบทบาทต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นนักรบผู้กล้า เจ้าชายเจ้าหญิง นักแข่งรถแถวหน้า หรือแม้แต่นักธุรกิจมือทอง

การสร้างวัฒนธรรมก็เช่นกัน ดิสนีย์ (Disney) เป็นหนึ่งองค์กรที่มีพนักงานเป็นตัวละครหลักของเรื่อง เป็นนักแสดง (Cast Member) ที่ทำการแสดง (Show) ของตนเองให้ดีที่สุด ไม่ว่าจะอยู่ในระดับชั้นงานใดก็ตาม ทุกคนล้วนเป็นตัวละครหลักของหนัง พนักงานของคุณรู้สึกหรือไม่ว่าเขาเป็นตัวละครหลักในวัฒนธรรมหรือ “เรื่องเล่า” นั้น?

เรื่องเล่าที่ดี มักมีพล็อตเรื่องที่น่าจดจำ : ในหนังเรื่องโปรด แน่นอนว่า ย่อมมีฉากประทับใจที่จดจำได้แม้เวลาจะผ่านมาหลายปี เรื่องเล่าที่เกิดขึ้นจริงของการทำงาน เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการส่งเสริมวัฒนธรรมองค์กรที่พนักงานจดจำได้

โรงแรมริช คาร์ลตัน (The Rtiz-Carlton) เป็นหนึ่งองค์กรที่มักถูกยกให้เป็นองค์กรต้นแบบในการใช้ “เรื่องเล่า” ในการพัฒนาองค์กร บนหน้าเว็บไซต์ของโรงแรม เต็มไปด้วยเรื่องเล่าที่น่าจดจำจากพนักงานและลูกค้า สิ่งเหล่านี้สื่อถึงวัฒนธรรมองค์กรได้อย่างเป็นธรรมชาติและน่าจดจำ

เรื่องเล่าที่ดี ต้องสนุกจนไม่อยากพลาดตอนต่อไป : กิจกรรมที่สนุกของคุณ หรือคณะทำงาน อาจจะไม่ใช่กิจกรรมที่สนุกสำหรับผู้บริหาร หรือพนักงาน วันนี้คุณรู้จักพนักงานของคุณดีพอหรือยัง? คุณได้ออกแบบกิจกรรมส่งเสริมวัฒนธรรมจากสิ่งเร้าที่กระตุ้นแรงจูงใจของพนักงาน ทั้งทางเหตุผลและอารมณ์อย่างไรบ้าง? สำหรับองค์กรขนาดใหญ่ การใช้เครื่องมือที่ค่อนข้างเป็นทางการ เช่น แบบสอบถาม หรือแบบทดสอบทางจิตวิทยา อาจเป็นความคิดที่ดี

สำหรับองค์กรขนาดเล็กลง การใส่ใจสังเกตพฤติกรรมของพนักงาน หรือการพูดคุยกลุ่มย่อยบ้าง อาจทำให้คุณได้ข้อมูลใหม่ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการสร้างวัฒนธรรมองค์กร บางครั้งการให้ความสำคัญกับ Social Media ก็อาจทำให้คุณค้นพบข้อมูลที่มีความหมายซ่อนอยู่มากกว่าแค่โพสต์อันหนึ่ง

ที่สำคัญที่สุด เรื่องเล่าของวัฒนธรรมไม่ต้องหาที่ไหนไกล เพียงเปิดตา เปิดหู และใส่ใจเท่านั้นเอง แล้วจะพบว่าองค์กรนี้มีอะไรที่น่าสนใจมากกว่าที่คิด