วัฒนธรรมแห่งความปลอดภัย

โดย...วิฑูรย์ สิมะโชคดี

อุบัติเหตุอันตรายมักจะเกิดขึ้นจากเหตุปัจจัยหลายประการ คืออุบัติเหตุส่วนใหญ่จะเกิดจากหลายสาเหตุหลักและหลายสาเหตุรองพร้อมๆ กันตาม “ทฤษฎีหลายสาเหตุหลายปัจจัย” ซึ่งกล่าวว่า “ปัจจัยหลายๆ ปัจจัยร่วมกันก่อให้เกิดอุบัติเหตุ”

ดังนั้น ในการสอบสวนและวิเคราะห์อุบัติเหตุทุกครั้งผู้สอบสวนก็จะต้องสอบสวนเพื่อหาสาเหตุต่างๆ ที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุให้ได้มากที่สุด เพื่อการควบคุมป้องกันอุบัติเหตุในอนาคตอย่างมีประสิทธิภาพต่อไป

ที่สำคัญที่สุดก็คือ ความสามารถในการป้องกันอุบัติเหตุได้อย่างถาวร ซึ่งทำให้เราจะต้องรู้ถึงสาเหตุที่แท้จริง และพยายามหาทางกำจัดสาเหตุที่แท้จริงต่างๆ ให้หมดไป

สาเหตุที่แท้จริงที่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุและการบาดเจ็บพิการขององค์กรใดๆ มักเกี่ยวข้องกับความบกพร่องของ (1) นโยบายด้านการบริหารจัดการความปลอดภัย (2) การกำกับและควบคุมดูแล (3) การฝึกอบรม (4) วิธีคิดวิธีปฏิบัติของผู้บริหารและพนักงานทุกระดับ (5) วัฒนธรรมแห่งความปลอดภัย เป็นต้น

อาทิ การขาดวิธีการตรวจสอบบริเวณพื้นที่ทำงานและเครื่องจักรอุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพ การไม่มีนโยบายความปลอดภัยที่ยึดโยงถึงผู้ปฏิบัติงาน การไม่กำหนดผู้รับผิดชอบอย่างชัดเจน การขาดการกำกับควบคุมดูแลอย่างจริงจังจากหัวหน้างานและผู้บริหาร การขาดการฝึกอบรมที่หน้างานแบบ OJT การไม่ทำตามคู่มือหรือมาตรฐานการทำงาน วิธีคิดวิธีทำงานที่มักง่ายแบบพวกมากลากไป เป็นต้น

สาเหตุที่แท้จริงจึงหมายถึง สาเหตุที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุ ซึ่งเมื่อได้รับการแก้ไขหรือควบคุมแล้ว จะทำให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานแบบถาวร (คือ ไม่ทำให้อุบัติเหตุแบบเดิมเกิดซ้ำขึ้นอีก) และหมายรวมถึงการกำจัดข้อบกพร่องในด้านต่างๆ ที่อาจจะมีผลทำให้เกิดอุบัติเหตุอื่นๆ หรือเกิดปัญหาในการปฏิบัติงานต่างๆ อีกด้วย

โดยสรุปแล้ว สาเหตุที่แท้จริงจึงมักจะหมายถึงข้อบกพร่องต่างๆ ของระบบการบริหารจัดการในองค์กรหนึ่งๆ ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ในการปฏิบัติงานที่มีผลที่ทำให้เป้าหมายขององค์กรนั้นๆ คลาดเคลื่อนผิดเป้าไปจากที่กำหนดไว้

ผลจากการวิเคราะห์และสอบสวนอุบัติเหตุแต่ละครั้ง จะทำให้เราเข้าใจถึงปัญหาต่างๆ ชัดเจนขึ้น เช่น ปัญหาที่เกิดจากการฝึกอบรมพนักงานที่ไม่พอเพียงต่อการจะทำงานอย่างปลอดภัย รวมถึงการคัดเลือกและบรรจุพนักงานอย่างไม่เหมาะสม ทำให้เกิดปัญหาด้านการทำงานและเกิดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บพิการ หรือล้มตายจากอุบัติเหตุนั้นๆ เป็นต้น

ทั้งหมดทั้งปวงนี้ จะเป็นการตอกย้ำว่า อุบัติเหตุทำให้เกิดความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินเสมอ และมีผลต่อต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ความปลอดภัยในการทำงานจึงเป็นเรื่องที่แยกออกอย่างเด็ดขาดจากระบบการบริหารจัดการขององค์กรไม่ได้

ดังนั้น สาเหตุที่แท้จริงที่เป็นสาเหตุพื้นฐานของการเกิดอุบัติเหตุ จึงเป็นสาเหตุที่แท้จริงที่เป็นพื้นฐานของปัญหาทางการบริหารการจัดการ และการปฏิบัติงานในองค์กรหนึ่งๆ ด้วย

โดยทั่วไปแล้ว เรามักจะเชื่อกันว่าพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยของพนักงานจะเป็นพฤติกรรมปกติของผู้คนทั่วไป ซึ่งตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม ดังนั้นหน้าที่ของฝ่ายบริหารในเรื่องนี้ก็คือ การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมหรือสภาพแวดล้อมต่างๆ เพื่อให้พนักงานทำงานได้อย่างปลอดภัย

พูดง่ายๆ ว่า เราจะต้องพยายามออกแบบเครื่องจักรอุปกรณ์และสภาพแวดล้อมต่างๆ ให้ปลอดภัยต่อการทำงานมากที่สุด โดยยึดเป้าหมาย “อุบัติเหตุเป็นศูนย์” โดยสร้าง “วัฒนธรรมแห่งความปลอดภัย” ให้เกิดขึ้นทั่วทั้งองค์กรครับผม!