การรับชำระค่าสินค้า หรือค่าบริการด้วยเช็ค

โดย...สมชาย ชูเกตุ

การค้าขายสินค้าหรือการให้บริการในปัจจุบัน บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดาที่เป็นผู้ประกอบการรายใหญ่ การรับชำระเงินหรือการชำระค่าสินค้าและบริการ นิยมชำระกันด้วยเช็ค ซึ่งถือเสมือนเงินสด การรับชำระหรือชำระด้วยเช็ค เป็นวิธีที่สะดวก ปลอดภัยทั้งผู้รับและผู้จ่ายเงิน ไม่ต้องกังวลว่าจะถูกยักยอกจากพนักงาน หรือจากผู้ไม่ประสงค์ดี มีอย่างเดียวที่ผู้รับชำระด้วยเช็คไม่อยากให้เกิดขึ้น คือ เช็คเด้ง

การใช้เช็คมาดำเนินกิจกรรมค้าขายสินค้าหรือให้บริการ จะพบว่า มีวิธีปฏิบัติทางภาษี 2 กรณีใหญ่ๆ ที่มักผิดพลาดกันเสมอ ได้แก่ การออกใบกำกับภาษีในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม และการหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย ของผู้จ่ายเงินด้วยเช็ค

การปฏิบัติที่ถูกต้องกรณีรับชำระหรือชำระด้วยเช็ค สรุปได้ดังนี้

การออกใบกำกับภาษีของผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มกรณีขายสินค้า โดยปกติความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มจะเกิดขึ้นเมื่อส่งมอบสินค้า เว้นแต่จะได้โอนกรรมสิทธิ์หรือได้รับชำระราคาก่อนส่งมอบสินค้าหรือออกใบกำกับภาษีก่อน ความรับผิดก็จะเกิดขึ้นก่อน

หากเป็นกรณีได้รับชำระราคาด้วยเช็คก่อนวันส่งมอบสินค้าหรือก่อนวันโอนกรรมสิทธิ์สินค้า ความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มจะเกิดขึ้นในวัน เดือน ปี ที่ระบุไว้ในเช็ค ผู้ประกอบการต้องออกใบกำกับภาษี ตามวัน เดือน ปี ที่ได้ระบุไว้ในเช็ค กรณีการให้บริการและรับชำระค่าบริการด้วยเช็ค ให้ผู้ประกอบการออกใบกำกับภาษีตามวัน เดือน ปี ที่ระบุไว้ในเช็คเช่นเดียวกัน เว้นแต่จะได้ออกใบกำกับภาษีก่อนได้รับชำระค่าบริการด้วยเช็ค

ในทางปฏิบัติจริง ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการ อาจได้รับชำระด้วยเช็คที่ระบุวัน เดือน ปี ที่ล่วงเลยผ่านมาแล้ว กรณีเช่นนี้การออกใบกำกับภาษีจะระบุวัน เดือน ปีใด จึงจะถูกต้อง

กรมสรรพากรได้มีคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.51/2537 ใช้เป็นแนวทางในการออกใบกำกับภาษี กรณีได้รับชำระค่าสินค้าหรือค่าบริการด้วยเช็คที่ได้ระบุวัน เดือน ปี ที่ล่วงเลยผ่านมาแล้ว ดังนี้

1.กรณีผู้ประกอบการได้รับเช็คจากรัฐบาล องค์การรัฐบาล เทศบาล และองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นอื่น ผู้ประกอบการสามารถออกใบกำกับภาษีโดยระบุวัน เดือน ปี ที่ผู้ประกอบการได้รับเช็คได้

2.กรณีผู้ประกอบการได้รับเช็คจากบุคคลธรรมดา บริษัท หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือนิติบุคคลอื่น ผู้ออกเช็คจะต้องออกหนังสือรับรองว่า ได้ส่งมอบเช็คให้ผู้ประกอบการเมื่อ วัน เดือน ปีใด และส่งมอบหนังสือพร้อมกับวันที่ส่งมอบเช็ค ผู้ประกอบการจึงจะสามารถออกใบกำกับภาษีในวัน เดือน ปี ที่ตนเองได้รับเช็คได้ หากไม่ได้ดำเนินการทำหนังสือตามที่กล่าวมา ต้องออกใบกำกับภาษีโดยระบุวัน เดือน ปี ที่ระบุไว้ในเช็คเท่านั้น

การได้รับเช็คที่ระบุวัน เดือน ปี ที่ล่วงเลยผ่านมาแล้ว โดยปกติต้องออกใบกำกับภาษีตามวัน เดือน ปี ที่ระบุไว้ในเช็ค แต่ถ้าต้องการออกใบกำกับภาษีในวัน เดือน ปี ที่ได้รับมอบเช็ค ต้องเข้าเงื่อนไขตามที่กล่าวมาข้างต้น

การหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย กรณีชำระด้วยเช็ค หากผู้จ่ายเงินได้สั่งจ่ายเงินได้ด้วยเช็ค โดยเช็คได้ระบุวัน เดือน ปี ที่ได้ล่วงเลยผ่านมาแล้ว หากเป็นเงินได้ที่ผู้จ่ายเงินได้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย ผู้จ่ายเงินได้ด้วยเช็คต้องหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย และออกหนังสือรับรองการหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย โดยระบุวัน เดือน ปี ที่ระบุในเช็คเท่านั้น มีผู้จ่ายเงินได้หลายรายที่ปฏิบัติผิดพลาด หักภาษี ณ ที่จ่ายในวันที่ เดือน ปี ที่ส่งมอบเช็ค ซึ่งไม่ถูกต้อง

ข้อปฏิบัติของการออกใบกำกับภาษีกรณีที่รับชำระด้วยเช็คและการหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย เป็นดังที่กล่าวมาข้างต้น สวัสดีครับ