การลงทุนอย่างยั่งยืน

โดย...กิตติคุณ ธนรัตนพัฒนกิจ

ช่วงหลังมานี้ผมเชื่อว่านักลงทุนหลายท่านคงได้ยินเรื่อง การลงทุนอย่างยั่งยืน (Sustainable Investing) หรือ ESG กันอย่างหนาหูมากขึ้น เมื่อ 2 สัปดาห์ที่แล้ว ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยจัดสัมมนาเกี่ยวกับเรื่องนี้ และจะประกาศรายชื่อ Thailand Sustainability Investment (THSI) หรือ “หุ้นยั่งยืน” ที่จดทะเบียนอยู่ในตลาดหลักทรัพย์เพื่อเป็นทางเลือกให้ผู้ลงทุน

มาถึงตรงนี้นักลงทุนหลายท่านที่อาจจะยังไม่คุ้นกับแนวคิดทางการลงทุนนี้ คงกำลังตั้งคำถามขึ้นในใจว่า การลงทุนอย่างยั่งยืน นี้มันคืออะไร ผมขออนุญาตขยายความดังนี้ครับ จริงๆ แล้วแนวคิดดังกล่าวถูกพัฒนามาจากการลงทุนแบบ Social Responsibility Investing เมื่อหลายปีก่อน โดยหลักการของ Social Responsibility Investing นั้นจะใช้หลักการคัดออก (Exclusionary Screening) กล่าวคือ จะไม่ลงทุนในบริษัทที่ทำธุรกิจที่เกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ยาสูบ การพนัน

แต่ปัจจุบันนี้การลงทุนอย่างยั่งยืนนั้นได้ถูกพัฒนาเพิ่มขึ้นให้มีหลายมิติมากขึ้น ประกอบไปด้วย 3 มิติหลัก ก็คือ 1.E = Environmental (การจัดการสิ่งแวดล้อม) 2.S = Social (สังคม) 3.G = Governance (บรรษัทภิบาล) ซึ่งกองทุนที่มีการบริหารตามแนวคิดนี้ก็จะทำการลงทุนเฉพาะบริษัทที่มีคะแนน ESG ซึ่งคะแนน ESG นี้บางบริษัทก็ทำการวิเคราะห์เอง หรือก็อ้างอิงจากบทวิเคราะห์ของบริษัทวิจัยที่ทำการศึกษาเรื่องดังกล่าว ซึ่งมีอยู่หลายแห่งทั่วโลก

การลงทุนในแนวคิดแบบ ESG กำลังนิยมอย่างมากในต่างประเทศ โดยปัจจุบันกว่า 1,380 บริษัททางการเงินและการลงทุนซึ่งมีทรัพย์สินทั่วโลกมูลค่ากว่า 59 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ได้ร่วมลงนามที่จะสนับสนุนแนวคิดดังกล่าว ร่วมกับ United Nations-Supported Principles for Responsible Investment (PRI) Initiative เฉพาะกองทุนในอเมริกานั้นปัจจุบันมีกองทุนที่เน้นการลงทุนแบบ ESG กว่า 100 กองทุน และมีมูลค่าทรัพย์สินสุทธิสูงถึง 6.2 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ และมากไปกว่านั้น ผลการศึกษาของ Morgan Stanley Institute for Sustainable Investing ระบุว่า นักลงทุนกว่า 71% สนใจแนวคิดนี้ โดยที่กลุ่มคนรุ่นใหม่ Gen Y หรือ Millennials ให้ความสนใจมากที่สุดกว่า 84%

คำถามต่อมาที่เกิดขึ้นในใจของนักลงทุนคงหนีไม่พ้นว่า การลงทุนอย่างยั่งยืน หรือ ESG มันดีอย่างไร โดยหลักการแล้วเชื่อว่าการลงทุนในบริษัท หรือหุ้นที่มี ESG สูงจะนำมาซึ่งผลตอบแทนที่ดี เช่น บริษัทที่มีบรรษัทภิบาลที่ดี (Good Governance) ผลการศึกษาบอกว่า บริษัทนั้นๆ โอกาสที่จะเกิดปัญหาน้อยและความเสี่ยงในการดำเนินงานต่ำ แต่ความจริงแล้วข้อสรุปตรงนี้ยังไม่ชัด

ในต่างประเทศก็เริ่มถกเถียงกันว่า การลงทุนตามแนวคิด Sustainable Investing ดีจริงหรือไม่ มุมหนึ่งเป็นการจำกัดบริษัทที่กองทุนสามารถลงทุนได้ ตรงนี้ Morningstar ได้ศึกษาผลตอบแทนของกองทุนที่บริหารแบบ ESG เทียบกับผลตอบแทนของตลาดโดยรวม พบว่ายังไม่มีข้อสรุปที่ชี้ชัดได้ว่า กองทุนที่บริหารแบบ ESG มีผลตอบแทนที่ดีกว่าหรือแย่กว่าตลาดโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ แต่หากมองผลตอบแทนที่ปรับด้วยความเสี่ยงตามแบบ Morningstar Rating แล้วบริษัทที่บริหารแบบ ESG มีแนวโน้มจะทำได้ดีกว่ากองทุนแบบปกติทั่วไป ส่วนผลการศึกษาโดย Morgan Stanley ยังไม่พบว่ากองทุนที่ลงทุนแบบ ESG ทำผลตอบแทนได้สูงกว่ากองทุนแบบปกติ หรือผลตอบแทนของตลาดโดยรวม ตรงนี้เข้าใจได้ว่าการบริหารกองทุนให้ได้ผลตอบแทนที่ดีมีหลายปัจจัยประกอบ

ถึงตรงนี้นักลงทุนคงอยากทราบว่า กองทุนที่ตัวเองกำลังลงทุนอยู่นั้นมีการบริหารแบบ ESG หรือไม่ ต้องบอกว่าปัจจุบันกองทุนในไทยยังไม่มีกองทุนไหนมีการบริหารแบบดังกล่าว 100% จะมีก็แบบที่ใกล้เคียงมาก คงเป็นกองทุนที่เน้นลงทุนในบริษัทที่มีบรรษัทภิบาลที่ดี หรืออีกวิธีหนึ่ง คือ เปิดพอร์ตลงทุนของกองทุนแล้วเปรียบเทียบกับรายชื่อหุ้นไทยที่ถูกจัดอยู่ในดัชนี Dow Jones Sustainability World Index 4 บริษัท PTT, PTTEP, PTTGC และ SCC อีก 9 บริษัทที่อยู่ใน Dow Jones Sustainability Emerging Markets Index (ADVANC, AOT, BANPU, CPF, CPN, IRPC, MINT, PTT, PTTEP, PTTGC, SCC, TOP และ TUF) รวมทั้งสิ้น 13 บริษัท

และเมื่อไรที่ตลาดหลักทรัพย์ฯ ประกาศรายชื่อ THSI หรือ “หุ้นยั่งยืน” คาดว่าจะมี 50 บริษัทผมจะมาเปิดเผยให้นักลงทุนทราบว่ากอง ทุนไหนลงทุนแบบ ESG บ้าง