เรื่องอะไรบ้างที่สมาชิกต้องใส่ใจในข้องบังคับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (ตอนที่ 2)

....สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์

ครั้งที่แล้วผมได้หยิบยกเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสิทธิประโยชน์ของสมาชิกโดยตรง 3เรื่อง ได้แก่ การสมัครเป็นสมาชิกกองทุน เงินสะสมของลูกจ้างและเงินสมทบของนายจ้างที่จะต้องจ่ายเข้ากองทุน และการเลือกนโยบายการลงทุน คราวนี้ผมจะขอยกในเรื่องที่เป็นพระเอกที่ถามกันบ่อยมากๆ นั่นคือเรื่องเงินที่จ่ายออกจากกองทุนเมื่อสมาชิกสิ้นสุดสมาชิกภาพครับ

หากจำกันได้ เมื่อคราวที่แล้วเราได้พูดถึงรายการที่กฎหมายกำหนดให้มีในข้อบังคับกองทุนและรายการหนึ่งก็คือ ข้อกำหนดเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ วิธีการและระยะเวลาในการจ่ายเงินเมื่อลูกจ้างสิ้นสมาชิกภาพหรือเมื่อกองทุนเลิก ทั้งนี้ ข้อกำหนดนั้นจะต้องไม่ตัดสิทธิของลูกจ้างโดยปราศจากเหตุผลอันสมควร ดังนั้น ในข้อบังคับกองทุนจะมีหมวดที่เรียกว่า การจ่ายเงินจากกองทุน ซึ่งจะกำหนดเงื่อนไข วิธีการจ่ายเงินจากกองทุน เรามาดูกันนะครับว่าสมาชิกควรสนใจอะไรบ้างในข้อกำหนดเรื่องนี้

การจ่ายเงินเมื่อสมาชิกสิ้นสมาชิกภาพ โดยปกติข้อบังคับกองทุนจะกำหนดเหตุแห่งการสิ้นสุดสมาชิกภาพไว้ในลักษณะคล้ายกัน ได้แก่ ตาย เกษียณอายุออกจากงาน ลาออกจากกองทุน นายจ้างเลิกกิจการและกองทุนเลิก เมื่อสมาชิกสิ้นสมาชิกภาพไม่ว่าด้วยเหตุใดก็ตาม กองทุนจะจ่ายเงินสะสมและผลประโยชน์เงินสะสมให้แก่สมาชิกในทุกกรณีโดยไม่มีเงื่อนไข ข้อบังคับกองทุนจึงไม่กำหนดในเรื่องนี้ไว้ แต่จะกำหนดหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขการจ่ายเงินสมทบและผลประโยชน์เงินสมทบในกรณีที่สมาชิกสิ้นสมาชิกภาพด้วยเหตุต่างๆ เช่น

(1) สมาชิกตาย ทุพพลภาพ หรือครบเกษียณอายุการทำงานกับนายจ้าง กองทุนจ่าย 100% (2) สมาชิกออกจากงาน บางกองทุนอาจกำหนดจ่ายเงินตามอายุงาน บางกองทุนกำหนดตามอายุสมาชิก โดยอาจกำหนดเป็นขั้นบันได เช่น อายุงานน้อยกว่า 3 ปี กองทุนไม่จ่ายเงินสมทบและผลประโยชน์เงินสมทบเลยอายุงานตั้งแต่ 3 ปีแต่ไม่ถึง 5 ปี กองทุนจ่าย 50% อายุงาน 5 ปีขึ้นไป กองทุนจ่าย 100% เป็นต้น

(3) สมาชิกลาออกจากกองทุนโดยไม่ออกจากงาน ข้อบังคับกองทุนอาจกำหนดการจ่ายเงินจากกองทุนแตกต่างจากกรณีสิ้นสมาชิกภาพด้วยเหตุออกจากงาน เช่น อาจกำหนดอายุงานหรืออายุสมาชิกนานกว่า หรือจ่ายให้ไม่เต็ม 100% และหากกองทุนอนุญาตให้สมาชิกที่ลาออกจากกองทุนกลับเข้ามาเป็นสมาชิกกองทุนได้อีก ข้อบังคับกองทุนก็อาจกำหนดเงื่อนไขการจ่ายเงินสมทบและผลประโยชน์เงินสมทบตามอายุสมาชิกแทนอายุงาน ซึ่งอายุสมาชิกจะเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่นับแต่สมัครเข้าเป็นสมาชิกกองทุนอีกครั้ง

(4) นายจ้างเลิกกิจการหรือตำแหน่งยุบเป็นเหตุให้ต้องออกจากงาน สมาชิกต้องดูว่า ข้อบังคับกองทุนกำหนดการจ่ายเงินจากกองทุนในกรณีเหล่านี้ไว้เป็นการเฉพาะหรือไม่ หากไม่มี คณะกรรมการกองทุนต้องพิจารณาว่ากรณีดังกล่าว กองทุนมีเจตนาจะจ่ายเงินอย่างไร ซึ่งต้องดูบริบทการเขียนในเรื่องการจ่ายเงินจากกองทุนในภาพรวมทั้งหมด

อย่างไรก็ดี ข้อบังคับกองทุนอาจกำหนดเงื่อนไขต่างๆ ที่จะไม่จ่ายเงินสมทบและผลประโยชน์เงินสมทบแก่สมาชิกที่สิ้นสุดสมาชิกภาพในกรณีออกจากงานหากลูกจ้างกระทำผิดต่อนายจ้าง แต่ข้อกำหนดนั้นจะต้องไม่ตัดสิทธิของลูกจ้างโดยปราศจากเหตุผลอันสมควร เช่น ลูกจ้างทุจริตหรือฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมอันเป็นเหตุให้นายจ้างเสียหายอย่างร้ายแรง เป็นต้น

วิธีการจ่ายเงิน ข้อบังคับกองทุนจะกำหนดวิธีการจ่ายเงินจากกองทุนให้แก่สมาชิกที่สิ้นสมาชิกภาพด้วยวิธีการต่างๆ แต่ที่เหมือนกันคือจ่ายเป็นเช็คขีดคร่อมหรือดราฟต์ในชื่อสมาชิกหรือผู้รับประโยชน์ (กรณีสมาชิกเสียชีวิต) สำหรับบางกองทุนอาจกำหนดให้โอนเงินเข้าบัญชีของสมาชิกหรือผู้รับประโยชน์ได้แต่บางกองทุนไม่ได้กำหนดไว้

ดังที่เขียนไว้ตั้งแต่ฉบับที่แล้วครับว่า ข้อบังคับแต่ละกองทุนสามารถกำหนดรายละเอียดหลักเกณฑ์ เงื่อนไข วิธีการจ่ายเงินจากกองทุนแตกต่างกัน การเขียนข้างต้นเป็นเพียงการยกตัวอย่าง และชี้ให้เห็นประเด็นที่ข้อบังคับกองทุนสามารถกำหนดได้อย่างไรบ้าง ดังนั้น สมาชิกจึงต้องทราบและทำความเข้าใจข้อกำหนดการจ่ายเงินจากกองทุนเมื่อสมาชิกสิ้นสุดสมาชิกภาพด้วยเหตุต่างๆ และวิธีการจ่ายเงินในข้อบังคับกองทุนเป็นอย่างดีเพื่อรู้สิทธิประโยชน์ที่ตนพึงได้รับ หากสมาชิกไม่เห็นด้วยกับข้อกำหนดบางเรื่องในข้อบังคับกองทุน ก็อาจแจ้งต่อกรรมการกองทุนฝ่ายลูกจ้างเพื่อขอแก้ไขข้อบังคับตั้งแต่ต้นดีกว่าที่ข้อบังคับมีผลใช้บังคับแล้ว อาจนำไปสู่ข้อโต้แย้งและกระบวนการยุติธรรมในภายหลัง สมาชิกจึงควรใส่ใจข้อบังคับกองทุนให้มากๆ ครับ