"สมคิด" ชง "อาคม" รื้อ โปรเจกต์รถไฟไทย-จีน

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจภาครัฐโพสต์ทูเดย์

การเปลี่ยนตัว รมว.คมนาคม จาก พล.อ.อ.ประจิน จั่นตอง เป็น อาคม เติมพิทยาไพสิฐ ในคณะรัฐมนตรี (ครม.) “บิ๊กตู่ 3” โดยมี สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าทีมเศรษฐกิจ ไม่เพียงสร้างแรงกระเพื่อมให้กับ “ผู้รับเหมา” ในประเทศเท่านั้น

แต่ยังส่งผลให้ “ท่าที” ของฝ่ายไทยในการเจรจาโครงการความร่วมมือด้านการลงทุนระหว่างประเทศ “เข้มงวด” มากขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในช่วงที่ผ่านมา

เช่น โครงการความร่วมมือรถไฟความเร็วปานกลางไทย-จีน เส้นกรุงเทพฯ-หนองคาย 873 กิโลเมตร ซึ่งแบ่งการลงทุนเป็น 4 ช่วง 2 เฟส ประกอบด้วย เฟสแรกช่วงที่ 1 กรุงเทพฯ-แก่งคอย และช่วงที่ 3 แก่งคอย-นครราชสีมา มีแผนเริ่มก่อสร้างเดือน ต.ค. 2558 และเฟส 2 ช่วงที่ 2 แก่งคอย-มาบตาพุด และช่วงที่ 4 นครราชสีมา-หนองคาย ที่จะเริ่มก่อสร้างเดือน ก.พ. 2559 ซึ่งเป็นที่แน่ชัดแล้วว่าการเซ็นสัญญาและเริ่มก่อสร้างจะเลื่อนไปจากกำหนดเดิม

นั่นเพราะหลังการปรับ ครม.ผ่านไปเพียง 20 วัน “บิ๊กป้อม” พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ และ รมว.กลาโหม ให้สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 11 ก.ย. ว่าอัตราดอกเบี้ยของจีนที่จะให้กู้ลงทุนโครงการรถไฟไทย-จีนสูงเกินไป เนื่องจากฝ่ายไทยต้องการดอกเบี้ยเงินกู้เท่ากับอัตราที่กู้ได้จากญี่ปุ่นที่อัตราไม่เกิน 2%

“เราต้องการดอกเบี้ยที่ต่ำที่สุด ถ้าแพงก็ไม่ไหว เราเองก็อยากจะให้ชัดเจนและจบภายในปีนี้ ส่วนจะทันหรือไม่ทัน อันนี้ไม่รู้” พล.อ.ประวิตร ให้สัมภาษณ์ผลการเยือนจีนในช่วงต้นเดือน ก.ย. และผลเจรจาขอให้ทางการจีนลดอัตราดอกเบี้ยโครงการรถไฟไทย-จีน ลงจาก 4% เหลือ 2%

ต่อมาในการประชุมคณะทำงานความร่วมมือด้านรถไฟระหว่างไทย-จีน ครั้งที่ 7 วันที่ 11-12 ก.ย. ที่มีอาคมเป็นหัวหน้าคณะทำงานฝ่ายไทย และ หวังเซียวเถา เป็นหัวหน้าคณะทำงานฝ่ายจีน ซึ่งหลังเสร็จสิ้นการประชุม อาคม แถลงว่า การก่อสร้างรถไฟไทย-จีน ช่วงที่ 1 และช่วงที่ 3 จะไม่สามารถเริ่มก่อสร้างได้ทันตามกำหนดวันที่ 23 ต.ค.นี้ เนื่องจากจีนได้รายงานผลการศึกษาออกแบบโครงการในช่วงดังกล่าวพบว่า “สูงกว่าที่ฝ่ายไทยประเมินไว้ 20-30%”

“การลงทุนในช่วงที่ 1 และช่วงที่ 3 ที่สูงเกินไป เนื่องจากจีนได้สำรวจออกแบบโครงการรถไฟไทย-จีน โดยได้รวมโครงการแอร์พอร์ตลิงค์ ช่วงพญาไท-ดอนเมือง เข้าไปด้วย และไม่ได้แยกศูนย์ก่อสร้างระหว่างเฟส 1 และเฟส 2 จึงได้ให้ฝ่ายจีนแยกส่วนเหล่านี้ให้จบ” แหล่งข่าวจากกระทรวงคมนาคม เปิดเผย

นอกจากนี้ ฝ่ายไทยยังยืนยันเงื่อนไขว่า การลงทุนระบบรางในช่วงที่ 1 และช่วงที่ 3 จะให้ผู้รับเหมาไทยลงทุนทั้งหมด รวมทั้งขอให้ฝ่ายจีนแต่งตั้ง “ที่ปรึกษาทางการเงิน” เพื่อทำหน้าที่ศึกษาโครงการลงทุนรถไฟไทย-จีน ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล และหากจีนไม่ยอมลดดอกเบี้ยเงินกู้ลงมาตามที่ฝ่ายไทยต้องการ ไทยจะกู้เงินลงทุนจากแหล่งอื่นแทน

สอดคล้องกับนโยบายของสมคิดที่ให้ทิศทางกับรัฐมนตรีเศรษฐกิจก่อนหน้านี้ว่า “โครงการลงทุนขนาดใหญ่ของรัฐจะต้องยึดประโยชน์ที่ประเทศจะได้รับและให้เอกชนไทยเข้าร่วมลงทุน ถ้าหากคู่สัญญาเอาเปรียบเราจนเกินไป เราไม่ยอม แม้แต่จีน”

ล่าสุด อาคม ได้สั่งการให้ ชาติชาย ทิพย์สุนาวี รองปลัดกระทรวงคมนาคม ในฐานะว่าที่ปลัดกระทรวงคมนาคม เตรียมข้อมูลและวางกรอบการปฏิบัติงานก่อสร้างโครงการรถไฟไทย-จีน โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาข้อกฎหมายและข้อติดขัดต่างๆ ให้แล้วเสร็จ ก่อนการประชุมคณะทำงานความ ร่วมมือด้านรถไฟระหว่างไทย-จีน ครั้งที่ 8 วันที่ 28-29 ต.ค.นี้ เพื่อจะได้ประเมินว่าการก่อสร้างหรือการตอกเสาเข็มโครงการจะเริ่มได้ในเดือน ธ.ค.ปีนี้หรือไม่

“กระทรวงจะต้องสรุปข้อมูล เช่น การปรับเวลาก่อสร้าง เพราะรายงานการศึกษาโครงการของจีนยังไม่สมบูรณ์ และให้ดูว่าฝ่ายไทยจะต้องทำอะไรบ้าง อาทิ แผนก่อสร้าง รายละเอียดและรูปแบบดีไซน์ การปรับลดวงเงินลงทุนที่สูงเกินไป และเตรียมรูปแบบการลงทุนว่าจะเป็นการร่วมทุนลักษณะใด ซึ่งอาจเป็นการจัดตั้งบริษัทร่วมทุนหรือรูปแบบอื่นๆ โดยจะต้องมีที่ปรึกษาเข้ามาร่วมพิจารณาด้วย เนื่องจากตัวเลขต่างๆ ยังไม่ลงตัว” อาคม กล่าว

อาคม ยังระบุว่า “การเลื่อนกรอบเวลาก่อสร้างไปเป็นเดือน ธ.ค. ทำให้ฝ่ายจีนค่อนข้างกังวล”

จากท่าทีฝ่ายไทยที่มีความเข้มงวดมากขึ้น น่าจะสร้างความหนักใจให้ฝ่ายจีนไม่น้อย และกดดันให้ฝ่ายจีนต้องยอมรับเงื่อนไขตามที่ไทยเสนอ เพราะไม่เช่นนั้นโครงการรถไฟไทย-จีนเส้นนี้ อาจเลื่อนออกไปไม่มีกำหนด จนส่งผลกระทบต่อนโยบาย “ส่งออกระบบรถไฟ” ของจีนที่มี บริษัท ไชน่า เรลเวย์ คอนสตรัคชั่น คอร์ปอเรชั่น ซึ่งอยู่ภายใต้การบริหารของรัฐวิสาหกิจจีนเป็นหัวหอกรุกคืบไทยทุกภูมิภาค