ทำไม ‘Expat’ จึงล้มเหลว

คนที่องค์กรเราส่งไปทำงานต่างประเทศ เรียกว่า “เอ็กซ์แพท” (Expat) ไม่ว่าจะด้วยภารกิจไหน หรือในตำแหน่งอะไร คนกลุ่มนี้คือ คนที่แบกความคาดหวังและมีบทบาทสูงไม่น้อยต่อความสำเร็จหรือล้มเหลวของการดำเนินธุรกิจในต่างประเทศ

มีข้อมูลที่น่าสนใจจาก Charls Associate บริษัทที่ปรึกษาในการเฟ้นหาผู้นำระดับโลก (Global Leader) ว่า ในการวิจัยทั่วโลกพบว่า โอกาสที่เอ็กซ์แพทจะไม่ประสบความสำเร็จมีสูงถึง 20-50% ขึ้นอยู่กับประเทศที่ถูกส่งไป ซึ่งสาเหตุเกิดจากเรื่องเหล่านี้คือ

สาเหตุแรก คือ ความกดดันในครอบครัว เพราะทั้งเอ็กซ์แพทและครอบครัวจะต้องปรับตัวอย่างมากต่อสภาพแวดล้อมใหม่ โดยเฉพาะภรรยาของเอ็กซ์แพทที่จะต้องใช้ชีวิตอยู่ด้วยตนเองให้ได้ ท่ามกลางสภาพความเป็นอยู่ที่ไม่คุ้นเคย เมื่อภรรยาเกิดความเครียดสะสม ทำให้เกิดความขัดแย้งกระทบกระทั่งกันจนนำไปสู่ปัญหาการใช้ชีวิตคู่ที่ส่งผลต่องานได้

สาเหตุที่สอง คือ การไม่มีความยืดหยุ่นต่อความต่างทางวัฒนธรรม แม้ว่าจะเตรียมตัว ให้การศึกษา มีการวางแผนให้เข้าใจเรื่องนี้มาเป็นอย่างดี แต่การขาดความยืดหยุ่นทางวัฒนธรรมของเอ็กซ์แพทอาจเกิดขึ้นจนนำไปสู่ความขัดแย้งในการทำงานได้ เช่น เอ็กซ์แพทชาวอเมริกันจะใช้วิธีการทำงานที่ตรงไปตรงมามีการซักถามตามงานแบบรุกไล่กับลูกน้องคนไทย หรือในทางกลับกัน เอ็กซ์แพทชาวไทยก็คาดหวังจะสร้างสัมพันธ์ในเรื่องส่วนตัวกับลูกน้องอเมริกันจนเหมือนไปล่วงล้ำสิทธิส่วนตัวเกินไป เรื่องเล็กน้อยเช่นนี้ก็จะสร้างปัญหาได้

สาเหตุที่สาม คือ การขาดความมั่นคงทางอารมณ์ของเอ็กซ์แพท เพราะเอ็กซ์แพทมักจะเป็นกลุ่มคนเก่งๆ ที่จะถูกมอบหมายในลักษณะ “โหนความรับผิดชอบ” คือ รับผิดชอบในตำแหน่งหน้าที่ที่สูงกว่าในประเทศต้นทาง เช่น เดิมอาจเป็นระดับผู้บริหารระดับกลาง แต่เมื่อเป็นเอ็กซ์แพทก็จะเป็นผู้บริหารระดับสูงในระดับซีอีโอ หรือใกล้เคียงกัน คนที่ไม่มีความมั่นคงทางอารมณ์ดีพอก็จะสำลักอำนาจ ใช้อำนาจอย่างเกินขอบเขตเกินพอดี หรือใช้อำนาจหาประโยชน์ส่วนตัว

สาเหตุที่สี่ คือ มีบทบาทความรับผิดชอบที่เกินกำลังเอ็กซ์แพทมักได้รับมอบหมายงานที่หนักกว่าที่ได้รับในบริษัทต้นทาง ตำแหน่งจึงมาพร้อมกับความรับผิดชอบที่มากขึ้น เช่น เคยดูแลคน 10 กว่าคนในประเทศของตน พอเป็นเอ็กซ์แพทอาจจะต้องดูคนจำนวนมากขึ้น ดูพื้นที่ จำนวนประเทศมากขึ้นกว่าเดิม ทำให้ต้องเค้นศักยภาพของตนเองอย่างมาก ซึ่งจะนำไปสู่ความล้มเหลวได้

ส่วนสาเหตุสุดท้ายที่ผู้เขียนอยากให้ไว้เฉพาะกรณีเอ็กซ์แพทคนไทย คือ การที่ประเทศไทยมีความพร้อมทุกอย่าง สบายทุกอย่าง ทำให้คนไทยไม่อยากเป็นเอ็กซ์แพทไปประจำต่างประเทศ เพราะไม่รู้สึกว่าจะต้องดิ้นรนต่อสู้ความลำบากนอกประเทศทำไม ในเมื่อไทยมีพร้อมทุกอย่างแล้ว เป็นมายด์เซต (Mindset) ลึกๆ ของคนไทยที่เป็นสาเหตุสำคัญหนึ่งที่ทำให้เอ็กซ์แพทคนไทยล้มเหลวได้เช่นกัน