รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน กับความไม่ชอบมาพากล

รถไฟฟ้ามหานคร (MRT) สายเฉลิมรัชมงคล หรือสายสีน้ำเงิน ช่วงบางซื่อ-หัวลำโพง เป็นรถไฟฟ้าใต้ดินสายแรก เปิดให้บริการอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 3 ก.ค. 2547

ปัจจุบันการขยายตัวของเมืองและประชากรในกรุงเทพฯ และปริมณฑลที่เพิ่มขึ้น ทำให้ต้องมีโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยาย ช่วงบางซื่อ-ท่าพระ และช่วงหัวลำโพง-บางแค-พุทธมณฑลสาย 4 เพื่อให้การเดินทางสะดวกขึ้น

ตามหลักแล้ว โครงการสาธารณูปโภคที่มีความสำคัญจะใช้วิธีการประมูลเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของชาติ เช่นตอนเริ่มสร้างรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินก็ใช้วิธีการประมูล

แต่โครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยาย คณะกรรมการของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) ได้ประชุมและลงมติเมื่อปลายเดือน มี.ค. 2558 ให้ใช้วิธีการเจรจาโดยตรงกับบริษัทเอกชนรายเดิม โดยให้เหตุผลว่า เพื่อให้มีการเดินรถแบบต่อเนื่อง (Through Operation) กับสายสีน้ำเงินเดิม (เฉลิมรัชมงคล) ประชาชนเดินทางสะดวก ไม่ต้องเปลี่ยนรถที่สถานีหัวลำโพงและเตาปูน เกิดความปลอดภัยสูงสุด ประหยัดและเปิดให้บริการภายในปี 2562

ทั้งๆ ที่ในตอนแรกคณะกรรมการ (ชุดเดิม) ของ รฟม.พิจารณาและมีข้อสรุปให้เปิดประมูลทั่วไป แต่อาจเป็นเพราะเหตุผลทางการเมือง ทำให้ต้องมีการตั้งคณะกรรมการชุดใหม่และมีมติเปลี่ยนแปลง

ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2535 และ พ.ศ. 2556 หากคณะกรรมการ (รฟม.) มีความเห็นว่า ไม่ควรใช้วิธีการคัดเลือกโดยวิธีประมูลต้องรายงานสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) และกระทรวงการคลัง หากสองหน่วยงานเห็นพ้องให้เสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.)

เมื่อปลายเดือน ก.ค. ทาง สศช.ได้แจ้งมติให้ รฟม.เปิดประกวดราคา เพื่อให้เอกชนรายอื่นได้ร่วมแข่งขัน ซึ่งหมายถึงต้องมีการประมูลนั่นเอง

สศช.เห็นว่าการเปลี่ยนขบวนรถ (เดินรถไม่ต่อเนื่อง) เป็นเรื่องปกติธรรมดา ความไม่สะดวกที่เกิดขึ้นแก่ประชาชนสามารถแก้ไขได้ทางเทคนิค และการประมูลจะทำให้รัฐมีโอกาสพิจารณาข้อเสนออื่นๆ มากขึ้น สคช.จึงได้ให้ทาง รฟม.สรุปข้อมูลเปรียบเทียบระหว่างการประมูลแบบเดินรถไม่ต่อเนื่องกับการเจรจาโดยตรงที่ รฟม.เสนอ

ต่อมาต้นเดือน ส.ค. 2558 รฟม.ยืนยันว่าที่จะเจรจาโดยตรงกับบริษัทเอกชนรายเดิมและจะเสนอ ครม. โดยให้เหตุผลว่า หากมีการเปิดประกวดราคาหรือการประมูล จะทำให้ไม่สามารถเปิดบริการได้ทันในปี 2562

ยิ่งไปกว่านั้น รฟม.จะเสนอให้มีการปรับเปลี่ยนกฎหมายที่ใช้บังคับ ซึ่งจะทำให้ใช้วิธีการเจรจากับบริษัทเอกชนแทนการประมูล หากเป็นเช่นนี้ สศช.ก็ไม่มีอำนาจในการพิจารณา

การประมูลย่อมทำให้เกิดการแข่งขันระหว่างผู้ร่วมประมูลด้วยกัน ซึ่งจะทำให้รัฐเปรียบเทียบ และทำการคัดเลือกตัวเลือกที่เหมาะสมที่สุดได้

ทั้งการเปลี่ยนคณะกรรมการชุดใหม่และมีมติเปลี่ยนแปลงให้ใช้วิธีการเจรจาโดยตรง ตลอดจนการเสนอปรับเปลี่ยนกฎหมายที่ใช้บังคับที่จะทำให้ สศช.พ้นอำนาจ ชี้เป็นนัยๆ ว่าโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินมีความไม่ชอบมาพากล