ธุรกิจท่องเที่ยว : กัมพูชา

จากอาณาจักรเก่าแก่ยุคขอมโบราณสู่ดินแดนอารยธรรม “ราชอาณาจักรกัมพูชา” ได้ก่อกำเนิดเรื่องราวประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมระดับมรดกโลกบนดินแดนที่ราบลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งอุดมสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้และพื้นที่ชายฝั่งทะเลที่คงความงดงามตามธรรมชาติ จากจุดเด่นที่หลากหลายสู่จุดขายที่ช่วยชูโรงอุตสาหกรรมด้านการท่องเที่ยว เมื่อผนวกกับจุดแข็งด้านค่าแรงงานที่ต่ำที่สุดในอาเซียน “กัมพูชา” จึงเป็นทั้งตลาดท่องเที่ยวและตลาดการค้าที่น่าจับตา โดยปี 2557 เฉพาะในส่วนของ SMEs ไทยสามารถส่งออกสินค้าไปกัมพูชาคิดเป็นมูลค่า 54,164 ล้านบาท หรือ 1,684 ล้านเหรียญสหรัฐ

ด้วยศักยภาพและข้อได้เปรียบด้านทรัพยากร รัฐบาลกัมพูชาจึงเร่งพัฒนาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ประเทศไทยนับเป็นจุดหมายอันดับหนึ่งของนักท่องเที่ยวชาวกัมพูชา สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ได้ทำการศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคเชิงลึกในกลุ่มประเทศอาเซียน+6 ระยะที่ 3 ในกลุ่มอาเซียนใหม่ หรือ CLMV ผลการศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคชาวกัมพูชาในสาขาการท่องเที่ยว พบว่า อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ มีอัตราขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยชาวเวียดนามครองแชมป์เป็นนักท่องเที่ยวอันดับหนึ่ง เนื่องจากสามารถเดินทางโดยรถยนต์ได้สะดวก รองลงมาคือเกาหลีใต้ อเมริกา จีน ไทย อินเดีย

แหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมสูงสุด คือ ชายหาดและทะเล และกว่าร้อยละ 50 ของนักท่องเที่ยว มีจุดหมายสู่นครวัด-นครธม แหล่งมรดกโลกที่มีชื่อเสียง ขณะที่แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่แม่น้ำโขงไหลผ่านก็ได้รับความนิยม อาทิเกาะกง กัมปอต โดยเฉพาะสีหนุวิลล์ ซึ่งมีสนามบินรองรับการเดินทางตามนโยบายส่งเสริมการท่องเที่ยวของรัฐบาล ที่ต้องการเจาะกลุ่มนักท่องเที่ยวในแถบยุโรปตะวันตก

จากการเพิ่มขึ้นของจำนวนนักท่องเที่ยว ประกอบกับกำลังซื้อของชาวกัมพูชาที่สูงขึ้น ส่งผลต่อการพัฒนาสาธารณูปโภคเพื่อรองรับการท่องเที่ยวในแทบทุกด้าน โดยเฉพาะธุรกิจโรงแรมที่พัก จัดว่าอยู่ในช่วงรุ่งเรือง ข้อมูลจาก Hotel Occupacy ระบุว่า อัตราการเข้าพักสูงถึงร้อยละ 65.68 และมีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มขึ้น เช่นเดียวกับธุรกิจทัวร์และบริการนำเที่ยวที่เติบโตอย่างรวดเร็วและมีการแข่งขันสูง โดยมีบริษัททัวร์เปิดให้บริการถึง 451 บริษัท แบ่งเป็นทัวร์จากสัญชาติต่างๆ มากที่สุด 5 อันดับ คือ กัมพูชา 224 บริษัท เกาหลีใต้ 40 บริษัท จีน 13 บริษัท ญี่ปุ่น 12 บริษัท และไทย 6 บริษัท ส่วนธุรกิจเกี่ยวเนื่องที่สนับสนุนการท่องเที่ยว อาทิ ร้านอาหาร สปา ร้านขายของที่ระลึก มีจำนวนเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง แต่สวนทางกับการสาธารณูปโภคด้านการคมนาคม และห้องน้ำสาธารณะที่ถูกสุขอนามัย ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อความต้องการ

อย่างไรก็ดี จากการศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคชาวกัมพูชา จำนวน 600 ตัวอย่าง พบว่า ชาวกัมพูชามักอาศัยอยู่เป็นครอบครัวใหญ่ มีวันหยุดถึงปีละ 27 วัน จึงนิยมวางแผนการท่องเที่ยวต่างจังหวัดล่วงหน้าด้วยตนเอง และมักเดินทางไปทั้งครอบครัว แหล่งท่องเที่ยวที่นิยมเป็นอันดับแรก คือ ทะเลและธรรมชาติ อาทิ จังหวัดสีหนุ เสียมราฐ ทั้งนี้ ชาวกัมพูชาในเขตเมืองและเขตชนบท จะมีฐานะความเป็นอยู่ที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ซึ่งใช้แบ่งศักยภาพการท่องเที่ยวออกเป็น 2 กลุ่ม คือ

กลุ่มผู้มีรายได้น้อย-ปานกลาง ซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ นิยมเดินทางท่องเที่ยวสถานที่ทางธรรมชาติกับครอบครัวตามต่างจังหวัด หรือรับประทานอาหารนอกบ้าน โดยเฉลี่ยจะท่องเที่ยวต่างประเทศเพียงปีละ 1 ครั้ง ประเทศไทยคือจุดหมายอันดับหนึ่งหนึ่ง รวมทั้งประเทศที่มีพรมแดนติดกัน อาทิ เวียดนาม

กลุ่มผู้บริโภคที่มีรายได้สูง นิยมเดินทางท่องเที่ยวในแถบประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะประเทศไทยและเวียดนาม และสามารถใช้บริการทางการแพทย์ร่วมกับการท่องเที่ยวในคราวเดียว นอกจากนี้ประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จีน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ คือ เป้าหมายที่ได้รับความนิยมรองลงมา มีเพียงร้อยละ 15 ที่เดินทางไปแถบยุโรป โดยชาวกัมพูชาจะเลือกใช้สายการบินปกติ เพราะเชื่อมั่นในความปลอดภัย 

โดยภาพรวม กัมพูชานับเป็นประเทศน่าท่องเที่ยวที่ติดอันดับต้นๆ ในเอเชีย เนื่องจากมีความหลากหลายทางทรัพยากร มีค่าจ้างแรงงานต่ำ ประกอบกับมีกลุ่มธุรกิจกาสิโนที่ช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติ และสร้างรายได้ให้กับรัฐบาลเป็นอย่างมาก ในขณะเดียวกันอิทธิพลจากสื่อของไทย ก็ส่งผลให้ชาวกัมพูชามีแนวโน้มเดินทางมาท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ซึ่งครอบคลุมถึงการทำศัลยกรรมในประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง สิ่งต่างๆ เหล่านี้นับเป็นกุญแจดอกสำคัญที่จะนำมาซึ่งโอกาสในการค้าการลงทุนของ SMEs ไทย

ตอนหน้า พบกับพฤติกรรมผู้บริโภคในประเทศอาเซียน+6 ระยะที่ 3 ในประเด็นสาขาบริการสุขภาพราชอาณาจักรกัมพูชา