กม.แรงงานทะเล

การประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) วันที่ 24 ก.ค. 2558 มีร่างกฎหมายสำคัญที่จะเข้าสู่การพิจารณาของ สนช.ในวาระ 2 และวาระ 3 คือ ร่าง พ.ร.บ.แรงงานทางทะเล พ.ศ. ... ซึ่งผ่านการพิจารณาของคณะกรรมาธิการวิสามัญฯ แล้ว

ทั้งนี้ เหตุผลการตรากฎหมายฉบับนี้ คือ การดูแลคุ้มครองลูกจ้างและคนประจำเรือ หรือเรียกโดยรวมว่า “แรงงานทางทะเล” ที่ทำงานบนเรือที่มีวัตถุประสงค์เชิงพาณิชย์ ให้สอดคล้องและเป็นไปตามอนุสัญญาว่าด้วยแรงงานทางทะเล พ.ศ. 2549 ขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO)

สำหรับสาระสำคัญร่างกฎหมาย เช่น ในหมวด 2 กำหนดเงื่อนไขในการทำงานบนเรือ อาทิ มาตรา 15 “ห้ามเจ้าของเรือให้บุคคลอายุต่ำกว่า 16 ปี ทำงานบนเรือ” มาตรา 16 “ห้ามเจ้าของเรือให้คนประจำเรือ ซึ่งอายุต่ำกว่า 18 ปี ทำงานในเวลากลางคืน ยกเว้นแต่เป็นการฝึกอบรมที่ได้มีการวางแผนไว้ล่วงหน้า...” และมาตรา 17 ห้ามไม่ให้เจ้าของเรือให้คนประจำเรือทำงานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพหรือความปลอดภัยตามประเภทงานที่ “อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน” ประกาศกำหนด

ในขณะที่มาตรา 18 ที่บัญญัติว่า “ห้ามเจ้าของเรือให้คนประจำเรือทำงานบนเรือ โดยที่คนประจำเรือไม่มีใบรับรองแพทย์มาแสดงว่ามีความพร้อมด้านสุขภาพในการทำงานบนเรือ...” และมาตรา 19 ห้ามเจ้าของเรือให้คนประจำเรือทำงานบนเรือ เว้นแต่คนประจำเรือได้รับการฝึกอบรมตามหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไขที่ “อธิบดีกรมเจ้าท่า” กำหนด

ส่วนในหมวด 3 กำหนดเรื่องการจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานเป็นคนประจำเรือ โดยมาตรา 20 ระบุว่า “ห้ามผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานเป็นคนประจำเรือ เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน...” ส่งผลให้คนที่ทำหน้าที่จัดหาแรงงานมาทำงานบนเรือจะต้องได้รับ “ใบอนุญาตจัดหางาน” จากนายทะเบียน โดยให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ “รมว.แรงงาน” ประกาศกำหนด

มาตรา 35 ห้ามผู้รับใบอนุญาตจัดหางาน “เรียก” หรือ “รับบริการ” หรือ “ค่าใช้จ่าย” จากคนงาน ยกเว้นค่าใช้จ่ายอื่นๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรานี้

ขณะที่หมวด 4 กำหนด “สภาพการจ้างงาน” อาทิ มาตรา 43 ที่ระบุว่า “เจ้าของเรือต้องจัดให้มีข้อตกลงการจ้างงานของคนประจำเรือเป็นหนังสือ พร้อมลายมือชื่อเจ้าของเรือและคนประจำเรือ...” โดยมีรายละเอียด เช่น สถานที่เกิดคนประจำเรือ ที่อยู่ปัจจุบันคนประจำเรือ ชื่อเรือและสัญชาติเรือ วันเริ่มงาน อัตราค่าจ้าง ค่าตอบแทน และจำนวนวันหยุดประจำปีที่ได้รับค่าตอบแทน สิทธิประโยชน์จากการคุ้มครองการประกันสังคมและสุขภาพ สิทธิของคนประจำเรือในการได้รับการส่งตัวกลับ เป็นต้น

คนประจำเรือยังจะได้รับค่าล่วงเวลาตามที่บัญญัติในมาตรา 49-55 และมีสิทธิลาขึ้นฝั่ง มีเวลาพักในช่วงทำงานใน 1 วันไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง มีชั่วโมงพักผ่อนไม่น้อยกว่า 10 ชั่วโมงในรอบ 24 ชั่วโมง พร้อมทั้งกำหนดความรับผิดชอบที่เจ้าของเรือต้องมีต่อคนประจำเรือไว้ในมาตรา 81-85 และกำหนดอำนาจเจ้าหน้าที่ในการเข้าไปตรวจสอบการทำงานและสภาพการจ้างงานเพื่อให้มีการปฏิบัติตาม พ.ร.บ.นี้