ธุรกิจดิจิทัล เพิ่มศักยภาพการแข่งขัน

ความตื่นตัวเรื่องเศรษฐกิจดิจิทัลของภาคเอกชนไทยมีความคึกคักมากขึ้น เพราะได้ช่วยเพิ่มศักยภาพการแข่งขันของธุรกิจให้เห็นอย่างเด่นชัด และประหยัดค่าใช้จ่ายได้มาก

ทัชชา ตรีเนตร เศรษฐกร ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า ในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล การทำธุรกิจต้องเผชิญความท้าทายหลายด้าน ทั้งเศรษฐกิจและเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว การแข่งขันที่สูงขึ้นทั้งจากในประเทศและนอกประเทศ และพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป

ฉะนั้น ธุรกิจจะปรับตัวแบบเดิมๆ อาจไม่เพียงพอ ต้องมองไปถึงการเพิ่มศักยภาพของธุรกิจด้วยความเร็ว หรือที่เรียกว่า Economy of speed ด้วยการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีมาเพิ่มศักยภาพของธุรกิจในด้านต่างๆ เช่น ลดเวลาและต้นทุนในการผลิต การพัฒนาสินค้าได้รวดเร็วขึ้น ให้บริการได้รวดเร็วตรงความต้องการลูกค้ามากขึ้น เป็นต้น

ทั้งนี้ การเพิ่มศักยภาพธุรกิจด้วยความเร็วนั้น ธุรกิจจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนกระบวนการภายในธุรกิจ จากเดิมที่ใช้เอกสารกระดาษและใช้พนักงานจำนวนมาก ให้เป็น
กระบวนทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งข้อมูลระหว่างฝ่ายงานได้รวดเร็วและทำงานได้โดยอัตโนมัติ (Straight-Through Processing) ซึ่งหลายประเทศนำมาใช้และประสบความสำเร็จมาแล้ว เช่น เกาหลี จีน

อย่างไรก็ตาม การประยุกต์ใช้เครื่องมือหรือเทคโนโลยีทางอิเล็กทรอนิกส์หรือดิจิทัลเข้ามาในกระบวนการทำธุรกิจ (ที่เรียกว่า Digital business transformation) ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องใหญ่และเป็นยาขมของทุกองค์กร

แต่ความจริงแล้ว ธุรกิจสามารถเลือกได้ว่าจะปรับกระบวนการในส่วนไหนของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ตั้งแต่การผลิต การจัดการสินค้าคงคลัง การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การบริหารทรัพยากรบุคคล การจัดการบัญชีและการเงิน ไปจนถึงการชำระเงิน โดยอาจจะปรับหลายส่วนพร้อมกันเพื่อให้เชื่อมโยงกันได้ครบวงจร หรือเลือกปรับใช้เฉพาะบางกระบวนการก็ได้

ตัวอย่างเช่น การใช้เทคโนโลยีปรับกระบวนการการวางกลยุทธ์/การวางแผนในการผลิตให้เป็น
รูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ปัจจุบันธุรกิจขนาดใหญ่หลายแห่งมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลคำสั่งซื้อกับคู่ค้าผ่านระบบที่เรียกว่า EDI (Electronic Data Interchange) และเชื่อมโยงเข้าระบบการจัดซื้อจัดจ้างอิเล็ก ทรอนิกส์ (e-Procurement) ทำให้การจัดซื้อจัดจ้างและการอนุมัติคำสั่งซื้อ สะดวกรวดเร็ว ประหยัดต้นทุนและเวลามาก

บางธุรกิจปรับกระบวนการจัดจำหน่ายและการขนส่ง (Logistics) เป็นอิเล็กทรอนิกส์ได้โดยใช้เทคโนโลยีเชื่อมโยงข้อมูลในการกระจายสินค้าและการจัดการคลังสินค้า เพื่อตอบสนองคำสั่งซื้อของลูกค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตัวอย่างเช่น Walmart บริษัทค้าปลีกยักษ์ใหญ่ของอเมริกาที่มีสาขากระจายอยู่ทั่วโลก ได้นำเทคโนโลยี RFID (Radio frequency identification) ซึ่งอาศัยคลื่นวิทยุในการระบุสินค้าต่างๆ มาใช้ในกระบวนการจัดส่งสินค้า ทำให้ประหยัดค่าใช้จ่ายแรงงานได้ประมาณ 2 แสนล้านบาท/ปี สินค้าสูญหายลดลงประมาณ 6 หมื่นล้านบาท และค่าใช้จ่ายในการจัดเก็บสินค้าลดลง ราว 25%

นอกจากนี้ ธุรกิจอาจเลือกใช้ใบแจ้งหนี้อิเล็กทรอนิกส์ (e-Invoice) แทนการใช้กระดาษ ที่ช่วยลดภาระในการจัดการข้อมูลและเอกสารต่างๆ และยังสามารถเชื่อมโยงข้อมูลการทำการค้ากับหน่วย
งานอื่นๆ เช่น บริษัทคู่ค้า หรือหน่วยงานภาครัฐต่างๆ ได้ด้วย เพิ่มความสะดวก ลดความผิดพลาดและตรวจสอบข้อมูลได้ง่าย โดยสถิติของกลุ่มประเทศยุโรป 16 ประเทศ พบว่าต้นทุนของการใช้ใบแจ้งหนี้กระดาษ 1 ใบ อยู่ที่ประมาณ 1.13-1.65 ยูโร หรือราว 42-62 บาท แต่ถ้าธุรกิจเปลี่ยนมาใช้ใบแจ้งหนี้อิเล็กทรอนิกส์ ต้นทุนจะลดลงไปได้ถึง 70-75%

ขณะเดียวกัน เรื่องสำคัญที่ขาดไม่ได้ คือ เรื่องการชำระเงิน ที่เกี่ยวข้องเกือบทุกขั้นตอนของการทำธุรกิจ ตั้งแต่การชำระเงินให้ซัพพลายเออร์ การจ่ายค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่างๆ ของบริษัท การจ่ายเงินเดือนพนักงาน การรับชำระเงินค่าขายสินค้า การปรับใช้การชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Payment) เช่น การโอนเงิน การใช้บัตรเดบิต บัตรเครดิต หรือเงินอิเล็กทรอนิกส์ แทนเช็คและเงินสด ช่วยเพิ่มความสะดวก ลดความผิดพลาด และลดค่าใช้จ่ายต่างๆ เช่น ค่ารับส่งเช็คและนำฝากเช็คและเงินสด ค่าเอกสาร ค่าจัดเก็บเอกสาร เป็นต้น ที่สำคัญ คือ ธุรกิจจะได้รับเงินหมุนเวียนเร็วขึ้น ไม่ต้องเสียเวลานำฝากเช็คหรือรอเช็คเรียกเก็บ และต่อยอดธุรกิจได้ดีขึ้น

การปรับตัวไปสู่การทำธุรกิจแบบดิจิทัล เป็นอีกหนึ่งกลยุทธ์สำคัญที่ท้าทายภาคธุรกิจ การผสมผสานการใช้เทคโนโลยีในการปรับปรุงกระบวนการทำธุรกิจในหลายขั้นตอน หากทำได้ก็ถือว่ายิงกระสุนนัดเดียวได้นกถึง 2 ตัว เพราะนอกจากช่วยลดต้นทุนแล้ว ยังเพิ่มโอกาสทางธุรกิจผ่านการเพิ่มช่องทางการค้าและการตลาดให้กับธุรกิจด้วย เพิ่มศักยภาพให้ธุรกิจไทยสามารถแข่งขันในโลกธุรกิจในยุคดิจิทัล
ได้อย่างเข้มแข็ง

หากภาคธุรกิจยังไม่ตระหนักถึงความจำเป็นในการยกระดับศักยภาพการแข่งขันด้วยหลักEconomy of speed แล้ว ก็อาจพลาดโอกาสให้กับคู่แข่งไปอย่างน่าเสียดาย