วอนเกา ‘ศูนย์เหรียญ’ ให้ถูกที่ อย่าเหมาทัวร์จีนเป็นแพะ

โดย...จารุพันธ์ จิระรัชนิรมย์

ทัวร์ศูนย์เหรียญ หรือ แพ็กเกจทัวร์ราคาต่ำกว่าปกติและไม่มีคุณภาพ เป็นปัญหาที่ถูกพูดถึงบ่อยครั้ง โดยเฉพาะกลุ่มทัวร์จีนที่ถูกเพ่งเล็งมาก ว่าขายแพ็กเกจราคาถูกมาก เมื่อมาถึงไทยก็ให้นักท่องเที่ยวซื้อทัวร์นอกเหนือรายการ (ออปชั่น ทัวร์) เพิ่มหลายแพ็กเกจ พาไปช็อปปิ้งตามจุดที่เตรียมไว้ หนักข้อก็บังคับซื้อแพ็กเกจเพิ่มทั้งที่นักท่องเที่ยวไม่เต็มใจ บังคับช็อปปิ้ง หากบังคับไม่ได้ บางรายก็ทิ้งไว้กลางทาง ปล่อยเกาะนักท่องเที่ยวดื้อๆ

ทว่าการทำธุรกิจในตลาดที่ต่างกัน วิธีการก็ต่าง บริษัทนำเที่ยวที่รับนักท่องเที่ยวจีนต่อจากตัวแทนจำหน่ายจีน ไม่ได้ปฏิเสธว่าแพ็กเกจทัวร์ต้นทางบางแพ็กเกจราคาต่ำเกินจริงกว่าต้นทุน แต่นั่นไม่ใช่ปัญหาแท้จริง ประเด็นคือต้องดูแลนักท่องเที่ยวมีคุณภาพหรือไม่

วิชิต ประกอบโกศล ประธานบริษัท ซีซีที บริษัทนำเที่ยวรายใหญ่ที่ทำตลาดจีน เปิดเผยว่า ทัวร์ศูนย์เหรียญก็เหมือนทุกปัญหาที่มีทางแก้ หากทำความเข้าใจและแก้ที่ต้นเหตุ ไม่ใช่ปลายทาง ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า โลกการค้าเสรี การซื้อขายทุกอย่างเกิดจากความพอใจของผู้ซื้อผู้ขาย ไม่มีใครทำการค้าให้ขาดทุน เหมือนราคาทัวร์ถูกตั้งตามกลไกตลาด อย่าไปกังวลว่าก่อนมาไทย ตัวแทนจำหน่ายจีนขายราคาเท่าไหร่ ให้มองว่าถึงไทยแล้ว นักท่องเที่ยวได้บริการที่ดีมีคุณภาพหรือไม่ บริษัทนำเที่ยวพานักท่องเที่ยวไปตามโปรแกรมที่ระบุตามสัญญาหรือไม่ หลอกลวงนักท่องเที่ยวหรือไม่

ทั้งนี้ ทัวร์ศูนย์เหรียญมีเป็น 10 ปีแล้ว สิ่งสำคัญที่ควรแก้ปัญหาคือ ไปดูเรื่องร้องเรียนจากนักท่องเที่ยวจีนเที่ยวไทย ร้องเรียนอะไรมากสุดแล้วแก้ปัญหานั้น เท่าที่ทราบ 70% นักท่องเที่ยวร้องเรียนว่าขายออปชั่น ทัวร์ แพงเกินไป หรือขายออปชั่น ทัวร์ ปริมาณมากไป ปัญหานี้แก้ได้โดยรัฐและเอกชนที่ทำทัวร์จีนหารือร่วมกันกำหนดราคาสมเหตุสมผล และปริมาณการขายที่เหมาะสม

ปัญหาต่อมาคือ ทิ้งทัวร์ ปล่อยนักท่องเที่ยวลอยแพกลางทาง สิ่งนี้ต้องแก้โดยออกมาตรการจัดการบริษัทนำเที่ยว หรือมัคคุเทศก์ที่ปฏิบัติเช่นนี้กับนักท่องเที่ยว อาจปรับ จำคุก มีมาตรการอื่นทำให้เข็ดหลาบ ปัญหาความปลอดภัย ทั้งทางบกทางเรือ ต้องไปดูแลความปลอดภัยการเดินทางเหล่านี้ให้ดีขึ้น และปัญหาการซื้อของ หากเดินทางกับบริษัทนำเที่ยว ต้องมีบริการหลังการขาย ซื้อไปแล้วมีปัญหาจัดการให้คืนหรือเปลี่ยนได้ ปัญหานี้ส่วนใหญ่พบในกลุ่มที่เดินทางเที่ยวด้วยตัวเอง (เอฟไอที) ไปเจอมัคคุเทศก์เถื่อน (ไกด์ผี) หลอกไปซื้อของไม่มีคุณภาพหรือแพงเกินจริง แล้วหาคนรับผิดชอบไม่ได้

วิชิต กล่าวว่า หากแก้ปัญหา 4 ข้อนี้ได้ ก็แก้ปัญหาได้ถึง 90% แล้ว ขณะที่การซื้อแพ็กเกจราคาถูกเกินจริง หรือศูนย์เหรียญไม่ได้มีแค่ทัวร์จีน เหมือนคนไทยไปเที่ยวเกาหลี ญี่ปุ่น ซื้อแพ็กเกจราคาถูกมาก เช่น ราคากว่า 1.3 หมื่นบาท พิจารณาดีๆ ก็จะรู้ว่าค่าตั๋วเครื่องบินไปกลับยังแพงกว่าค่าแพ็กเกจ ด้วยซ้ำ แต่ไทยระบุชัดว่า พาไปช็อปปิ้งที่ไหนบ้าง ต้องจ่ายเพิ่มเรื่องอื่นใดบ้าง คนก็เลือกไป

“การตั้งราคาออกจากประเทศถูกทำให้ขายง่าย จากนั้นจึงหากำไรและรายได้นอกเหนือจากค่าแพ็กเกจทัวร์ ซึ่งลูกค้าส่วนใหญ่ไม่ได้ต่อว่า ขอเพียงแจ้งลงไปในโปรแกรมให้ชัดว่าจะพาไปช็อปปิ้งกี่ที่ ขายออปชั่นทัวร์ทั้งหมดกี่รายการ เพราะหลายสิ่ง หลายอย่างนักท่องเที่ยวต้องการซื้ออยู่แล้วที่สำคัญอย่าไปบังคับนักท่องเที่ยว ตัวแทนจำหน่ายในจีนต้องบอกรายละเอียดโปรแกรมให้ชัด ปัญหาส่วนใหญ่เกิดจากไม่ได้แจ้งรายละเอียดว่ามาถึงแล้วมีออปชั่น ทัวร์ให้เลือกพาไปช็อปปิ้งที่ไหนบ้าง” วิชิต กล่าว

สำหรับซีซีทีทำธุรกิจมานาน มีโอกาสเลือกรับนักท่องเที่ยวจากตัวแทนจำหน่ายในจีนที่มีคุณภาพได้ สัดส่วนทัวร์ที่รับเป็นระดับบน 20% คือกลุ่มส่วนตัว พักโรงแรม 5 ดาว ไม่มีโปรแกรมช็อปปิ้ง ไม่ขาย ออปชั่น ทัวร์ ระดับกลาง 50% มากับทัวร์ พักโรงแรม 4-5 ดาว กำหนดจำนวนร้านช็อปปิ้งไม่มาก กำหนดชัดว่าขายออปชั่น ทัวร์ ไม่เกินราคาเท่าไหร่ที่นักท่องเที่ยวรับได้ และระดับล่าง 30% มากับทัวร์ พักโรงแรม 3 ดาว กำหนดจุดช็อปปิ้ง 5-6 จุด ขายออปชั่น ทัวร์ไม่จำกัด ขึ้นอยู่กับความพอใจลูกค้า ต่างจาก 10 ปีก่อนเป็นทัวร์ระดับล่างถึง 90% ส่วน 5 ปีข้างหน้าคาดระดับบน 20% แต่กลางเพิ่มเป็น 60% ล่างเหลือ 20% เพราะคนจีนมีประสบการณ์เที่ยวมากขึ้น รู้ข่าวสารดีขึ้น ใช้เงินช็อปปิ้งรอบคอบขึ้น

วิชิต กล่าวทิ้งท้ายว่า ปัญหาทัวร์จีน รัฐบาลควรหารือสมาคมธุรกิจท่องเที่ยวสัมพันธ์ไทย-จีนที่ดูแลคนทำทัวร์จีนโดยตรง อาจประชุมถี่ขึ้นวางแนวทางแก้ปัญหาร่วมกัน ส่วนฝ่ายที่ไม่เกี่ยวข้องอยู่ในสมาคมอื่นๆ ไม่ควรมาต่อว่าจนทำให้สังคมมองทัวร์จีนเป็นผู้ร้าย เพราะไม่มีใครรู้ดีไปกว่าคนที่อยู่ในธุรกิจทัวร์จีน

เกษียร วัฒนเชาวน์พิสุทธิ์ นายกสมาคมผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยวสัมพันธ์ไทย-จีน กล่าวว่า ปีนี้คงจะมีคนจีนเที่ยวไทยไม่ต่ำกว่า 6 ล้านคน กลุ่มที่เป็นตลาดบนมี 5% นอกจากนั้นเป็นระดับกลางและล่าง ส่วนทัวร์ศูนย์เหรียญเกิดจากการแข่งขันในตลาดชิงลูกค้ามีมานานแล้ว สิ่งสำคัญคืออย่าบังคับซื้อ อย่าข่มขู่นักท่องเที่ยวจนเกิดปัญหา แต่ต้องทำให้นักท่องเที่ยวประทับใจ ไม่ทำให้ภาพลักษณ์ประเทศเสียก็พอ กรณีกล่าวหามี การถือหุ้นแทน (นอมินี) คนจีนในธุรกิจเกี่ยวเนื่องครบวงจร ต้องเป็นหน้าที่รัฐตรวจสอบให้ชัดว่ารายไหนที่เป็นนอมินีแล้วจัดการ อย่าเหมารวมทัวร์จีนทั้งหมด

เมื่อปัญหาอยู่ที่ทัวร์ไม่มีคุณภาพ เอาเปรียบนักท่องเที่ยวทำประเทศเสียชื่อ ก็วางกฎให้เข้มทำตามกฎให้ได้ การบังคับให้มีคุณภาพเพิ่มจะเพิ่มราคาไปโดยปริยาย