ปัญหาประมงไทย

ปัญหาประมงไทยที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายมีมานานจนเป็นปัญหาระดับชาติ ในที่สุด พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) อาศัยอำนาจตามมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว ตั้งศูนย์บัญชาการแก้ปัญหาการทำประมงผิดกฎหมาย (ศปมผ.) และจัดระเบียบเรือประมงผิดกฎหมาย นอกจากนี้ยังมีการออก พ.ร.บ.ประมงฉบับใหม่ พ.ศ. 2558 ซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 28 เม.ย. 2558 และมีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 60 วัน

การประมงไทยสมัยก่อนเป็นพื้นบ้านมากกว่าในเชิงพาณิชย์ มีทั้งใช้เรือและไม่ใช้เรือเป็นยานพาหนะหากินอยู่ตามแนวชายทะเล การประมงแบบพื้นบ้านมีลักษณะเรียบง่าย เลือกจับสัตว์น้ำได้เฉพาะชนิด เช่น อวนลอยปลา อวนจมปู แห เบ็ด ลอบ ไซ เป็นต้น ใช้แรงงานในครอบครัวเป็นหลัก เป็นการประมงเพื่อยังชีพ และสัตว์น้ำที่ได้ถือเป็นสินค้าปลอดสารพิษ สดใหม่ เมื่อเทียบกับสินค้าที่ได้จากการประมงเชิงพาณิชย์ที่กว่าจะถึงมือผู้บริโภค บางครั้งก็มีสารฟอร์มาลินเพื่อให้สินค้าอยู่ได้นาน และเมื่อนำมาวางขายสินค้าประมงต่างๆ มักมีราคาสูง แต่ชาวประมงพื้นบ้านกลับถูกกดราคา

รัฐบาลได้จัดระเบียบเรือประมง โดยประกาศให้เรือประมงมาขึ้นทะเบียนให้ถูกต้อง ตอนแรกผู้ประกอบกิจการประมงถึงกับหยุดกิจการชั่วคราว ทำให้อาหารทะเลขาดตลาด จนได้มีมาตรการผ่อนปรนขยายระยะเวลาออกไป แต่ก็ยังห้ามไม่ให้ใช้เรือประมงอวนลากคู่ เรืออวนลากเดี่ยว เรืออวนรุน และเรือครอบปลากะตัก พร้อมทั้งประชาสัมพันธ์ให้ผู้ประกอบการมาขึ้นทะเบียนเรือ

รัฐบาลยังกำชับผู้มีอิทธิพลไม่ให้ใช้อิทธิพลบังคับเรือประมงถูกกฎหมายไม่ให้ออกทำประมง และหากมีผู้กระทำความผิดในลักษณะเช่นนี้ ก็จะมีการดำเนินการตามกฎหมายอย่างจริงจัง ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากคำสั่งของ ศปมผ. คือ นายทุนและผู้มีอิทธิพลทั้งหลายที่ไม่ยอมดำเนินการ

เหตุผลสำคัญอีกประการหนึ่งที่ประเทศไทยจำเป็นต้องจัดการกับปัญหา เนื่องจากได้ใบเหลืองจากสหภาพยุโรปเรื่องการทำประมงผิดกฎหมายขาดการรายงานและการควบคุม ทำให้ไม่สามารถส่งสินค้าทะเลไปยังยุโรปได้ ในขณะที่ไทยเป็นประเทศที่ประสบความสำเร็จพัฒนาด้านการประมงสามารถติดอันดับหนึ่งในสิบของโลกที่มีผลผลิตสูง และยังติดอันดับต้นๆ ของโลกในการส่งออก

การจัดระเบียบเรือประมงครั้งนี้ เป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญสำหรับการประมงไทยที่ปล่อยปละละเลยมายาวนาน เพราะหากไม่มีการดำเนินการใดๆ ตั้งแต่วันนี้อาจส่งผลระยะยาว ไม่ว่าปลาทะเลหลายชนิดจะสูญพันธุ์ เพราะเครื่องมือจับบางประเภทที่จับปลาได้มากเกินไปจนขยายพันธุ์ไม่ทัน ส่งผลกระทบต่อการบริโภคในประเทศ การส่งออก ตลอดจนปัญหาแรงงานบนเรือที่ถูกเอารัดเอาเปรียบ

อย่างไรก็ตาม การที่เรือประมงผิดกฎหมายไม่สามารถออกจับปลาได้ ไม่ได้เกิดผลกระทบแต่เฉพาะบรรดาเถ้าแก่ที่เป็นเจ้าของเรือ แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงแก่ผู้ที่มีรายได้น้อย ผู้ขายอาหารทะเลรายย่อยปลายทาง และแรงงานที่ยังต้องอาศัยกิจการนี้ ซึ่งน่าจะเดือดร้อนมากกว่าเถ้าแก่เจ้าของเรือที่ยังมีสายป่านยาว แม้รัฐบาลจะมีมาตรการผ่อนปรนไปบ้างแล้ว ก็ยังน่าจะพิจารณาหามาตรการช่วยผู้ที่มีรายได้น้อย และได้รับผลกระทบในเวลาเดียวกันด้วย