ทับทิมพม่า

โดย...ปิติ ศรีแสงนาม

เมียนมาเป็นอีกหนึ่งประเทศที่ได้เปรียบเรื่องความหลากหลายทางทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะทรัพยากรเหมืองแร่ ซึ่งรวมถึงการเป็นแหล่งวัตถุดิบอัญมณีประเภทต่างๆ โดยเฉพาะทับทิม ไพลิน และหยกที่ได้ชื่อว่าคุณภาพดีที่สุด และได้รับความนิยมมากที่สุดแหล่งหนึ่งของโลก

ทับทิมพม่า (Burmese Ruby) มักได้รับการขนานนามว่าเป็นทับทิมที่มีคุณภาพดีที่สุดหรือสวยที่สุดในโลก เพราะทับทิมพม่ามีแก่นแท้ของเนื้อพลอยที่เป็นส่วนผสมที่สมบูรณ์แบบของความหนาแน่นของสี การมีมลทินใยไหม และเปล่งแสงฟลูออเรสเซนต์ที่เข้ม ทับทิมที่มีชื่อเสียงมากที่สุดต้องมาจากเมืองโมกก และเหมืองใหม่ชื่อเหมืองมองซู

นอกจากทับทิมแล้ว เมียนมายังถือว่าเป็นแหล่งหยกที่สวยงาม โดยที่ตั้งเหมืองหยกหลักจะตั้งอยู่ระหว่างพะกันต์และทอร์มอร์ ใกล้ๆ กับแม่น้ำอุรุ ซึ่งอยู่ทางตอนบนของประเทศ แต่ตลาดหยกที่สำคัญของประเทศอยู่ที่เมืองมัณฑะเลย์

แม้ว่าเมียนมาจะเปิดประเทศสู่การค้าการลงทุนในตลาดโลกแล้วอย่างเป็นทางการตั้งแต่ปี 2553 แต่การเข้าถึงแหล่งทรัพยากรเหล่านี้ก็ยังถูกควบคุมอย่างเข้มงวดใน 2 ระดับ ทั้งในระดับรัฐบาลกลางที่ยังไม่อนุญาตให้นักลงทุนจากต่างประเทศซื้อ-ขายวัตถุดิบอัญมณีมูลค่าสูงเกินกว่า 2 หมื่นเหรียญสหรัฐ ซึ่งถือเป็นวงเงินเล็กน้อยมาก ไม่เพียงพอในการดำเนินธุรกิจอัญมณีและเครื่องประดับ และในระดับรัฐบาลท้องถิ่นที่บางช่วงมีความขัดแย้งกับรัฐบาลกลาง ทำให้การเข้าถึงแหล่งทรัพยากรและการได้มาซึ่งวัตถุดิบขาดช่วง

สำหรับการเข้าถึงแหล่งวัตถุดิบแบบทางการนั้น ต้องผ่านทาง Myanmar Gems & Jewellery Entrepreneurs Association ซึ่งเริ่มจัดการประมูลอัญมณี (Myanmar Jade and Gems Emporium) ตั้งแต่ปี 2537 ปัจจุบันจัดประมูลปีละ 2–4 ครั้ง ที่กรุงเนย์ปิดอว์ แต่ละครั้งจะมีอัญมณีจำนวนมากเข้าร่วมการประมูล ทำให้รายได้จากการประมูลแต่ละครั้งมีมูลค่าสูงมาก ครั้งล่าสุดในเดือน ก.ค. 2557 มีมูลค่าสูงกว่า 3.4 พันล้านเหรียญสหรัฐ ทำลายสถิติการประมูล

ขณะที่ผู้เข้าร่วมประมูลส่วนใหญ่เป็นชาวต่างประเทศ โดยเฉพาะชาวจีน ฮ่องกง ญี่ปุ่น และสหภาพยุโรป รายได้จากการประมูลถือเป็นแหล่งเงินตราต่างประเทศที่สำคัญของเมียนมา นับเป็นอันดับที่ 2 รองจากรายได้จากการขายก๊าซธรรมชาติ

แต่เป็นที่น่าสังเกตว่า 3-4 ปีที่ผ่านมา นักธุรกิจอัญมณีชาวไทย โดยเฉพาะรายใหญ่ที่เคยเข้าร่วมประมูลเป็นประจำอย่างต่อเนื่อง เริ่มไม่ค่อยเข้าร่วมการประมูลในงาน Myanmar Jade and Gems Emporium อีกต่อไป เนื่องจากมีการประมูลแห่งใหม่ที่จัดขึ้นในสิงคโปร์