ผลิตกระดาษเพื่อสังคม จุดยืนแกร่ง-ไม่ท้ออุปสรรค

โดย...อภิวัฒน์ เตชะวัฒนกิจกุล

“โซ” บริษัทผลิตกระดาษโบราณของเวียดนาม ที่ชาวบ้านเรียกกันว่ากระดาษ “โด” เป็นธุรกิจหนึ่งที่ต้องการหารายได้ควบคู่ไปกับการทำเพื่อสังคมด้วยการอนุรักษ์การผลิตกระดาษดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่น กระนั้นปัญหาและอุปสรรคนานัปการก็ประดังเข้ามา โซ จึงต้องดิ้นรนหาทางให้ธุรกิจนี้อยู่รอดต่อไปให้ได้ท่ามกลางสังคมเวียดนามที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วตามกระแสโลก

อุปสรรคแรก คือ กระบวนการผลิตกระดาษที่ยุ่งยาก ไม่ว่าจะเป็นการแช่กรอบตะแกรงกระดาษลงในน้ำเย็นจัด เพื่อกรองเอาเส้นใยเปลือกไม้เนื้ออ่อนออก ก่อนนำมาเทใส่กระดานเพื่อเตรียมการกดอัดและรอให้กระดาษแห้ง ทว่า กว่าจะนำกระดาษออกมาขายได้ก็ต้องรออีกถึง 1 เดือน ดังนั้น จึงไม่น่าแปลกใจที่ธุรกิจเจ้าอื่นจะล้มหายตายจากไปจากพื้นที่และหันไปผลิตกระดาษชำระและผ้าเช็ดปากแทนแบบสมัยใหม่

อุปสรรคต่อมา คือ รายได้ต่ำ เนื่องจากกระดาษโดเริ่มไม่เป็นที่ต้องการของตลาดนักประดิษฐ์ตัวอักษรที่หันไปใช้กระดาษที่มีราคาถูกกว่า แม้ว่ากระดาษโดจะมีความทนทานมากกว่าก็ตาม

ดังนั้น เพื่อให้ธุรกิจนี้อยู่รอด โซจึงต้องปรับตัวให้ทันกับยุคสมัยด้วยการผลิตโคมไฟ สมุดจด ซองจดหมาย และบัตรอวยพรที่ทำจากกระดาษโด รวมถึงมองหาตลาดมารองรับสินค้าของบริษัทด้วย

แม้จะมีปัญหาในการทำธุรกิจเพื่อสังคมหลายอย่าง แต่ ฮองยุง ผู้ก่อตั้งโซ ก็เชื่อว่า ธุรกิจเพื่อสังคมมีความสำคัญกับประเทศที่กำลังพัฒนาที่ต้องการแก้ไขปัญหาความยากจน ความไม่เท่าเทียมกันทางสังคม และปัญหาสิ่งแวดล้อม

หากมองในภาพใหญ่ความเข้าใจของสังคมต่อธุรกิจเพื่อสังคมยังคลาดเคลื่อนอยู่ก็เป็นอีกหนึ่งปัญหา แม้ว่ากฎหมายธุรกิจของเวียดนามฉบับแก้ไขปี 2014 จะให้ความหมายทางกฎหมายของคำว่า ธุรกิจเพื่อสังคมไว้แล้วก็ตาม

เหงียนดินห์เหงียน ประธานผู้บริหารของโทเฮ ธุรกิจเพื่อสังคมในกรุงฮานอย ที่สอนวิชาศิลปะและมอบทุนการศึกษาให้กับเด็กด้อยโอกาส เปิดเผยว่า นักลงทุนและลูกค้าหลายรายมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับธุรกิจเพื่อสังคมและตั้งข้อสงสัยถึงเป้าหมายและความโปร่งใสของธุรกิจนี้

คำกล่าวนี้สอดคล้องกับความเห็นของ ดุ่งเฟืองฮานห์ ผู้อำนวยการศูนย์ให้คำปรึกษาและการศึกษาแก่ผู้มีปัญหาทางการได้ยิน (ซีอีดี) ในนครโฮจิมินห์ ว่า จนถึงปัจจุบันหลายคนกำลังเข้าใจผิดว่า “ธุรกิจเพื่อสังคม” และองค์กรการกุศลที่หารายได้จากเงินบริจาคมีลักษณะเหมือนกัน ดังนั้นควรที่จะแก้ไขความสับสนนี้โดยเร็ว

จากปัญหาดังกล่าวข้างต้น การความช่วยเหลือจากรัฐบาลจึงเป็นสิ่งที่สำคัญในการสนับสนุนธุรกิจเพื่อสังคมให้เติบโตขึ้น ช่วยเหลือผู้ประกอบการธุรกิจเพื่อสังคมในการออกใบอนุญาตและหนังสือรับรอง รวมถึงอนุญาตให้ธุรกิจเพื่อสังคมหาแหล่งเงินลงทุนจากนักลงทุนทั้งภายในและนอกประเทศได้ เนื่องจากสายสัมพันธ์ที่มีอยู่กับรัฐบาลจะช่วยให้ธุรกิจประสบความสำเร็จ

ขณะที่การโฆษณาธุรกิจโดยอาศัยการบอกปากต่อปากของลูกค้าก็สำคัญไม่แพ้กัน หากธุรกิจไหนปราศจากความไว้วางใจจากลูกค้า ธุรกิจนั้นก็มีโอกาสไปไม่รอดสูงมาก

ฮานห์ ที่ก่อตั้งซีอีดีขึ้นมาเพื่อให้โอกาสทางการศึกษากับคนที่ตกอยู่ในสภาพเดียวกันและถูกสังคมหมางเมิน เชื่อว่าหากรัฐบาลช่วยประชาสัมพันธ์ความสำเร็จของธุรกิจเพื่อสังคมออกไป จะช่วยให้องค์กรของฮานห์ได้รับความสนใจจากสังคมกระแสหลักมากขึ้น รวมถึงอยากให้รัฐบาลลดการจัดเก็บภาษีของธุรกิจประเภทนี้ลงและช่วยพยุงราคาค่าเช่าที่ เพื่อนำเงินมาจ่ายค่าแรงให้ตัวเองและลูกน้องได้เพียงพอ

“ฉันอยากจะพัฒนาการศึกษาของชุมชนคนหูหนวกที่ยังมีอยู่จำนวนมากในเวียดนาม ที่ทำได้แค่พยักหน้าและส่ายหัวแทนการสื่อสาร ฉันอยากสร้างเวียดนามให้เป็นประเทศที่ทุกคนสามารถช่วยเหลือสังคมได้ โดยไม่สนใจเรื่องความสามารถ” ฮานห์ กล่าว