ถอดบทเรียนสิงคโปร์ อัพเกรดการศึกษาไทย

โดย...ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

การปฏิรูปการศึกษาของชาติ เป็นเรื่องหนึ่งที่ทุกรัฐบาลของไทยให้ความสำคัญ ทว่าที่ผ่านมาอาจไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ต่างจากสิงคโปร์ที่กลับโดดเด่นและกลายเป็นต้นแบบที่หลายๆ ประเทศต้องศึกษา

“สิงคโปร์ถือว่าครูคือหัวใจของการศึกษา ความสำเร็จด้านการศึกษาของสิงคโปร์เป็นผลมาจากการทำงานอย่างหนักของรัฐบาลทุกชุด ที่เน้นสร้างพลเมืองที่มีคุณภาพ ด้วยการให้น้ำหนักการพัฒนาครูตลอดสาย ไม่ใช่แค่การฝึกหัดครู เตรียมความพร้อมกับครูใหม่เท่านั้น แต่มีการติดตามต่อเนื่อง ที่สำคัญครูสิงคโปร์อยู่กับการสอนและพัฒนาตลอดเวลา ไม่ต้องมีภาระงานธุรการให้รับผิดชอบเพิ่มเติมเหมือนครูไทย สิ่งเหล่านี้จึงทำให้ครูสิงคโปร์และคุณภาพการเรียนการสอนของสิงคโปร์อยู่ในระดับแนวหน้าได้”อรรถพล อนันตวรสกุล อาจารย์ประจำสาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา ภาควิชาหลักสูตรและการสอน คณะครุศาสตร์ และผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายภาพการศึกษาของสิงคโปร์ ในงานเสวนาเรื่อง บทเรียนจากสัมมนานานาชาติ การออกแบบการสอนใหม่ของสิงคโปร์ : เพื่อสร้างผู้นำ ค่านิยม และความเป็นพลเมืองในการศึกษาศตวรรษที่ 21

ทั้งนี้ สถาบันการศึกษาแห่งชาติสิงคโปร์ (เอ็นไออี) ซึ่งเป็นศูนย์วิจัยด้านการศึกษาและการฝึกหัดครู มีบทบาทสำคัญในการสร้างองค์ความรู้ กำหนดแนวทางพัฒนาการศึกษา การผลิตครูระบบปิด การพัฒนาครู และเป็นตัวประสานระหว่างกระทรวงศึกษาธิการ ผู้กำหนดนโยบาย ผู้บริหารโรงเรียนและครูผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งทำให้ทุก
ภาคส่วนสามารถเดินไปในทิศทางเดียวกันได้ อีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้การศึกษาของสิงคโปร์มีประสิทธิภาพ คือ ก่อนประกาศนโยบายด้านการศึกษาใดๆ ออกมา นโยบายดังกล่าวต้องผ่านการวิจัยจากห้องเรียนผ่านกระบวนการเรียนการสอน การประเมินที่เห็นผลก่อน ซึ่งทำให้สามารถกำหนดแผนและแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน 

ที่สำคัญการศึกษาของสิงคโปร์นั้นค่อนข้างต่อเนื่อง จริงจัง และเชื่อมโยงเป็นระบบ โดยเฉพาะหน่วยปฏิบัติหรือครูจะไม่ถูกแทรกแซงด้วยนโยบายระหว่างการทำงาน แม้จะต้องมีการปรับเปลี่ยนตามกระแสโลกบ้าง แต่ก็จะไม่ถูกสั่งการในเรื่องใหม่ๆ ทันทีทันใด

“จุดเด่นของสิงคโปร์โมเดล คือ มีความคล่องตัวและมีโรดแมปที่ชัดเจน และมีการบูรณาการในทุกส่วน ไม่ได้เป็นการสั่งการจากระดับบนไปสู่ผู้ปฏิบัติเหมือนของไทย นโยบายของไทยมักมาจากคีย์แมนคนเดียวไม่มีการนำงานวิจัยสนับสนุน และไม่ได้คำนึงถึงผลระยะยาวว่า เมื่อสั่งให้ดำเนินการทันที ไม่สนใจว่าสถาบันการศึกษาและครูจะวุ่นวายในการ
เตรียมตัวแค่ไหน ทำให้การพัฒนาระบบการศึกษาของไทยเป็นไปแบบแกนๆ ถึงจะลงเงินไปในการศึกษามากแค่ไหน แต่ที่ออกมาก็เป็นเพียงแค่งานอีเวนต์ ไม่ได้มีการพัฒนาถึงรากอย่างจริงจัง” อรรถพล ระบุ

นอกจากนี้ สิงคโปร์ยังเป็นตัวอย่างที่ดีด้านการสอนวิชาพลเมือง เพราะเป็นประเทศที่มีความหลากหลายด้านวัฒนธรรมและเชื้อชาติ ไทยอาจนำการเรียนการสอนเรื่องความเป็นพลเมืองในการศึกษาศตวรรษที่ 21 ของสิงคโปร์มาเป็นต้นแบบได้ โดยเฉพาะในแง่การบูรณาการเข้ากับวิชาที่มีอยู่แล้ว และมีแนวปฏิบัติชัดเจน

อย่างไรก็ตาม รัตนา แซ่เล้าผู้ร่วมวงเสวนา มองว่า สิงคโปร์โมเดลอาจไม่เหมาะสมกับไทยก็ได้ เพราะโครงสร้างระบบไม่เหมือน ไทยจึงอาจนำเพียงบางส่วนของโมเดลมาประยุกต์ให้เหมาะสมกับบริบทของการศึกษาไทย

นอกจากนี้ ผู้ร่วมเสวนายังเห็นว่า สาเหตุที่ทำให้ระบบการศึกษาและคุณภาพของบุคลากรครูไทยไม่ดีนัก อาจเป็นผลจากไม่มีเวทีให้ครูได้แสดงความสามารถ ดังนั้น จึงเสนอว่าน่าจะเปิดโอกาสให้ครูได้นำเสนอผลงานวิจัยที่เกี่ยวกับการเรียนการสอนในชั้นเรียนเพิ่มมากขึ้น เพื่อกระตุ้นให้ตื่นตัวในการพัฒนาการสอนและพัฒนาตัวเองด้วย