เคาะซูเปอร์โฮลดิ้ง ก.ย.นี้ สหภาพฯ ห่วงล้อมคอกการเมือง

โดย...ทีมข่าวการเงินโพสต์ทูเดย์

ในงานเสวนาหัวข้อ “ปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ แนวทางและความท้าทาย” ของคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่ติดตามถึงความคืบหน้าการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ และมีกรรมการนโยบายและกำกับดูแลรัฐวิสาหกิจ (คนร.) หรือซูเปอร์บอร์ด เข้าร่วมถึง 2 คน คือ วิรไท สันติประภพ ที่ปรึกษาสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) และ บรรยง พงษ์พานิช ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มการเงินเกียรตินาคิน-ภัทร ได้ย้ำว่า สิ่งสำคัญที่ คนร.กำลังพยายามทำเพื่อฏิรูปรัฐวิสาหกิจ ก็คือ การร่างกฎหมายเพื่อจัดตั้งบรรษัทรัฐวิสาหกิจแห่งชาติ (ซูเปอร์โฮลดิ้ง) มากำกับดูแลรัฐวิสาหกิจให้มีประสิทธิภาพและปลอดจากการแทรกแซงทางการเมือง

หากไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงตามแผนที่กำหนด ก็คาดว่าจะเสนอต่อสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) ได้ภายในเดือน ก.ค.-ส.ค.นี้ และเสนอเข้าที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้ภายในเดือน ก.ย. จากนั้นจึงนำเข้าสู่สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ต่อไป

“หัวใจสำคัญของการตั้งบรรษัทอยู่ที่การทำให้รัฐวิสากิจต่างๆ มีความเป็นอิสระจากการเมือง ซึ่งรูปแบบการแต่งตั้งกรรมการในบรรษัทและรัฐวิสาหกิจ ตอนนี้กำลังดูรูปแบบของการตั้งคณะกรรมการของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ในปัจจุบันที่ต้องไม่เกี่ยวข้องการเมือง ไม่มีผลประโยชน์ขัดแย้ง และเป็นอิสระในการตัดสินใจ โดยจะกำหนด การเปลี่ยนคณะกรรมได้ครั้งละ 1 ใน 3 ป้องกันฝ่ายการเมืองแทรกแซงปลดกรรมการทั้งคณะ ซึ่งเป็นปัญหามาตลอดในอดีต” วิรไท กล่าว

เป็นที่น่าสังเกตว่าบรรยากาศในการเสวนาครั้งนี้ มีตัวแทนสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจหลายแห่ง เช่น การไฟฟ้า การบินไทย ทีโอที ฯลฯ เข้ามาร่วมรับฟังสังเกตการณ์และตั้งคำถามกับการปฏิรูปด้วย โดยตัวแทนพนักงานรัฐวิสาหกิจส่วนใหญ่ แม้จะสนับสนุนการปฏิรูปในครั้งนี้ แต่ก็ยังแสดงความกังวลออกมาเช่นกันว่า คนร.จะทำได้อย่างที่ต้องการปฏิรูปได้หรือไม่

พนักงานรัฐวิสาหกิจรายหนึ่งตั้งข้อสังเกตว่า เห็นด้วยกับการปฏิรูปเพื่อประโยชน์ชาติ แต่ยังเชื่อได้ยาก เพราะที่ผ่านมาคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นกลุ่มบุคคลที่รัฐมนตรีชี้ตัวมา และรู้จักกับกลุ่มทุนเป็นหลัก แต่ไม่ได้มีความเชี่ยวชาญในด้านกิจการพลังงาน และพนักงานก็ไม่อยากได้ยินว่าจะมีการจ่ายใต้โต๊ะเมกะวัตต์ละล้านอีก หรือกรณีของบริษัท การบินไทย ก็สงสัยว่าปฏิรูปแล้วจะดูแลการจัดซื้อเครื่องบินที่มีประสิทธิภาพให้เกิดผลดีต่อองค์กรได้จริงหรือไม่

สกนธ์ วรัญญูวัฒนา คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ตั้งข้อสังเกต 2 ประการต่อซูเปอร์โฮลดิ้ง คือ การรับผิดชอบผลการขาดทุนที่เกิดจากนโยบาย ฝ่ายใดจะเป็นผู้รับผิดและความสามารถในการแข่งขันของรัฐวิสาหกิจกับบริษัทเอกชน

ขณะที่ วิโรจน์ อาลี อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า คนร.ต้องตอบโจทย์การปฏิรูปให้ได้ 5 ข้อ คือ 1.การตั้งบอร์ดของซูเปอร์โฮลดิ้ง จะมี คนร.เข้าร่วมซึ่งอาจกลายเป็นผลประโยชน์ทับซ้อนหรือไม่ 2.การแปรรูปรัฐวิสาหกิจเข้าตลาดจะสามารถแข่งขันได้หรือไม่ เพราะต้นทุนสูงกว่าเอกชนมาก 3.การแปรรูปหน่วยงานที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพองค์กร หาผลกำไรเพื่อเลี้ยงตัวเอง จะกระทบต่อการให้บริการพื้นฐานแก่ประชาชนทั่วไปหรือไม่ 4.ความชัดเจนในอำนาจการกำกับดูแลรัฐวิสาหกิจที่เข้าตลาดหลักทรัพย์ฯ ขึ้นอยู่กับองค์กรใด และ 5.การทำความเข้าใจกับสหภาพ แรงงานรัฐวิสาหกิจที่มีจำนวนมากและมีอำนาจในการขับเคลื่อน

ทั้งนี้ แม้จะยังต้องใช้เวลาเพื่อสรุปความชัดเจนของซูเปอร์โฮลดิ้งให้สะเด็ดน้ำที่สุด แต่ในภาพรวมนั้นหลายฝ่ายต่างยอมรับว่าเป็นเรื่องจำเป็นที่เศรษฐกิจไทยต้องไปข้างหน้าบนการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจให้ได้โดยเร็ว

บรรยง ย้ำว่า สาเหตุหนึ่งที่ประเทศไทยมีศักยภาพในการเติบโตทางเศรษฐกิจต่ำเพียงปีละ 3% ทั้งที่เป็นประเทศที่มีรายได้ปานกลาง เป็นเพราะรัฐวิสาหกิจไร้ประสิทธิภาพในการจัดการทรัพยากรมูลค่ามหาศาล 11.8 ล้านล้านบาท ที่อยู่ในมือ ทั้งที่รัฐวิสาหกิจมีความสำคัญมากกับชีวิตความเป็นอยู่ของประชากรและเป็นโครงสร้างพื้นฐานของกิจการอื่นด้วย เมื่อโครงสร้างพื้นฐานไม่มีประสิทธิภาพก็ส่งผลให้เศรษฐกิจเติบโตจำกัด

“ปฏิรูปรัฐวิสาหกิจเป็นเรื่องจำเป็น หากไม่ทำเราจะติดกับดักเศรษฐกิจโตต่ำไปเรื่อยๆ และเกิดปัญหาความเหลื่อมล้ำตามมา และอาจจะกลายเป็นอย่างกรีซที่มีวิกฤตตอนนี้ เพราะซุกปัญหาไว้ใต้พรม ใช้เป็นเครื่องมือประชานิยม ซึ่งเป็นการใช้ทรัพยากรในอนาคตของลูกหลาน” บรรยง กล่าว