ลอยตัวค่าเงินบาท

ย้อนรำลึก “วันที่ 2 ก.ค.” นี้ ครบรอบ 18 ปี กับเหตุการณ์ที่ถูกบันทึกในหน้าประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทย “ลอยตัวค่าเงินบาท” เมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2540 ในรัฐบาล พล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ เป็นนายกรัฐมนตรี และนายทนง พิทยะ เป็น รมว.คลัง นายเริงชัย มะระกานนท์ เป็นผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งได้มีการประกาศเปลี่ยนระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบคงที่มาเป็นแบบลอยตัวอย่างมีการบริหารจัดการ (Managed float) เพื่อสะท้อนค่าเงินบาทเคลื่อนไหวตามกลไกตลาด ส่งผลให้ค่าเงินบาทที่เคยอยู่ระดับ 25 บาท/เหรียญสหรัฐ อ่อนค่าลง 56 บาท/เหรียญสหรัฐ ถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญของเศรษฐกิจไทย

สาเหตุสำคัญที่เกิดวิกฤตเศรษฐกิจ 2540 (วิกฤตต้มยำกุ้ง)

1.การขาดดุลบัญชีเดินสะพัด โดยในปี 2539 การขาดดุลบัญชีเดินสะพัดถึง 14,350 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งเป็นผลมาจากการส่งออกที่หดตัวลง 1.9% จากที่เคยขยายตัวสูง 24.82%

2.ปัญหาหนี้ต่างประเทศ จากการเปิดเสรีทางการเงินเมื่อปี 2532-2537 ทำให้ไทยพึ่งพาเงินทุนจากต่างประเทศ โดยปลายปี 2540 หนี้ต่างประเทศสูงถึง 109,276 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งเป็นหนี้ระยะสั้นสูง 65% ในขณะที่สัดส่วนเงินสำรองต่อหนี้ระยะสั้นอยู่ในระดับต่ำเพียง 70.4%

3.การลงทุนเกินตัว และเกิดฟองสบู่ในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ช่วงปี 2530-2539 

4.ปัญหาประสิทธิภาพในการดำเนินงานของสถาบันการเงิน โดยปลายปี 2539 เกิดปัญหาความไม่เชื่อมั่นอย่างรุนแรง จากการปล่อยสินเชื่อให้แก่พรรคพวกและนักการเมือง เมื่อมีปัญหาไม่สามารถชำระหนี้ได้ ทำให้มีปัญหาสภาพคล่อง และมีหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) พุ่งสูง 52.3% ของสินเชื่อรวม (พ.ค. 2542)

5.ความไม่มีประสิทธิภาพในการดำเนินนโยบายการเปิดให้มีการจัดตั้งกิจการวิเทศธนกิจเมื่อปี 2536 ที่อนุญาตให้มีการเคลื่อนย้ายเงินทุนอย่างเสรี

6.การโจมตีค่าเงินบาทของกองทุน Hedge Funds นำโดย นายจอร์จ โซรอส ซึ่ง ธปท.ต้องนำเงินสำรองไปต่อสู้ค่าเงินบาท

โดยล่าสุด ศูนย์วิจัยกสิกรไทยได้วิเคราะห์ครบรอบ 18 ปี ลอยตัวค่าเงินบาท โดยมีความเป็นห่วงว่าจะซ้ำรอยวิกฤตปี 2540 เนื่องจากพบว่าการก่อหนี้ของภาคเอกชนและรัฐมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น การออมของประเทศลดต่ำลง การกู้ยืมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์มีสัดส่วนต่อจีดีพี 31.1% ซึ่งเข้าใกล้ระดับก่อนวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540 ซึ่งอยู่ที่ 32.8%

ดังนั้น ย้อนประวัติศาสตร์วิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 เพื่อเป็นบทเรียนและไม่ให้ผิดซ้ำซากอีก