บรรษัทน้ำมันแห่งชาติ ยักษ์ใหญ่คุมสัมปทาน

ข้อเสนอของเครือข่ายประชาชนปฏิรูปพลังงานไทย (คปพ.) ให้สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) พิจารณาจัดตั้งบรรษัทน้ำมันแห่งชาติขึ้นมาเพื่อดูแลพลังของประเทศ เมื่อมีการนำระบบการแบ่งปันผลผลิต
(พีเอสซี) มาใช้ กำลังกลายเป็นประเด็นถกเถียงกันหนักใน สปช. เพราะมีทั้งผู้เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย เพราะกลัวจะเป็นองค์กรที่อาจนำมาซึ่งการรวบอำนาจในการบริหารพลังงานของประเทศ

นายมนูญ ศิริวรรณ สมาชิก สปช. ประธานอนุกรรมาธิการปฏิรูปทรัพยากรปิโตรเลียมและราคาพลังงาน เปิดเผยว่า ข้อเสนอของเครือข่ายประชาชนปฏิรูปพลังงานไทย (คปพ.) ที่ต้องการให้นำระบบพีเอสซีมาใช้และให้จัดตั้งบรรษัทน้ำมันแห่งชาติขึ้นมาดูแลนั้น ในหลักการเห็นด้วยหากมีการบริหารจัดการตั้งองค์กรใหม่ขึ้นมาอย่างมีรูปธรรมที่ชัดเจน แต่จะต้องไม่ทำให้เกิดระบบผูกขาดและไม่ทำให้เกิดช่องในการทุจริต

อย่างไรก็ตาม ต้องพิจารณาให้ละเอียดว่าการตั้งบรรษัทจะต้องพิจารณาว่ามีวัตถุประสงค์เพื่ออะไร กรณีของแปลงสัมปทานปิโตรเลียมที่หมดอายุจำเป็นต้องตั้งองค์กรใหม่ขึ้นมารับมอบอุปกรณ์ ทรัพย์สินต่างๆ คืนกลับมาเป็นของรัฐ พร้อมทั้งกำหนดเงื่อนไขสัดส่วนการเข้าไปถือหุ้นของภาครัฐ แต่ในการบริหารของบรรษัทไม่ควรเป็นทั้งผู้ดำเนินการ (โอเปอเรเตอร์) และผู้กำกับดูแล (เรกูเลเตอร์) ซึ่งเหมือนกับบริษัทน้ำมันแห่งชาติของมาเลเซีย (ปิโตรนาส) หรือบริษัทน้ำมันแห่งชาติของอินโดนีเซีย (เปอร์ตามิน่า) เพราะจะทำให้เกิดการผูกขาดและนำไปสู่การคอร์รัปชั่นได้ในระยะยาว

นอกจากนี้ บรรษัทที่จะตั้งขึ้นก็เหมือนกับ ปตท.สผ.ในปัจจุบัน เพียงแต่ ปตท.สผ.รัฐไม่ได้ถือหุ้น 100% และไม่ได้ทำหน้าที่กำกับดูแลเป็นแค่ผู้ดำเนินการ แต่ถ้าจะตั้งบรรษัทขึ้นมาเพื่อทำทุกอย่าง ก็จะเหมือนยักษ์ในตะเกียงวิเศษตัวใหม่ที่มีอำนาจมาก หากหลุดออกมาจากตะเกียงก็จะเดือดร้อนกันไปหมด เพราะยักษ์ตัวนี้รัฐถือหุ้น 100% กินจุและอาจตรวจสอบได้ยาก

ขณะที่ นายพรายพล คุ้มทรัพย์ กรรมการผู้ช่วย รมว.พลังงาน กล่าวว่า เห็นด้วยกับการจัดตั้งบรรษัทพลังงานแห่งชาติขึ้นมาทำหน้าที่ในการกำกับดูแลแปลงปิโตรเลียม ซึ่งจะทำงานคล้ายกับบริษัท ปตท.สผ. เพียงแต่บรรษัทที่ตั้งขึ้นจะเป็นของรัฐ 100% แต่สิ่งสำคัญจะต้องออกแบบป้องกันไม่ให้ถูกแทรกแซงจากการเมืองในระยะยาว เนื่องจากองค์กรนี้จะมีอำนาจเป็นทั้งผู้บริหารแปลงสัมปทานและผู้กำกับดูแลในคราวเดียวกัน

“เรื่องนี้คณะกรรมการกำกับนโยบายและดูแลรัฐวิสาหกิจ (ซูเปอร์บอร์ด) อยู่ระหว่างการพิจารณาว่ารูปแบบของบรรษัทจะเป็นลักษณะใดจึงจะเหมาะสมกับไทย” นายพรายพล  กล่าว