หินสลักบ้านงิ้วใต้ ชุมชนสกุลช่าง‘พะเยา’

โดย...อักษรา ปิ่นนราสกุล

“บ้านงิ้วใต้” ต.บ้านสาง อ.เมือง จ.พะเยา เป็นชุมชนที่สืบทอดภูมิปัญญาด้านอาชีพสกุลช่างแกะสลักหินเมืองพะเยามาแต่โบราณ โดยเฉพาะหินทรายที่ละเอียดอ่อน งดงาม

พร มาแก้ว ช่างแกะสลักหินบ้านงิ้วใต้ ซึ่งทำงานนี้มาแล้ว 18 ปี ซึ่งมีรายได้จากงานแกะสลักหินวันละไม่ต่ำกว่า 1,000 บาท บอกว่า หินที่แกะสลักจะไม่ลงสี เป็นสีธรรมชาติ ดูขลังในอดีตก็ไม่คิดว่างานช่างแกะสลักจะทำให้มีรายได้มาก แต่ปัจจุบันระบบการตลาดกว้างไกลเข้ามาส่งเสริม ช่างแกะสลักหินจึงมีรายได้ ไม่ตกงาน

ธนวัฒน์ จันทร์ทอง ผู้ใหญ่บ้านบ้านงิ้วใต้ กล่าวว่า การแกะสลักหิน นับว่าเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของคนบ้านงิ้วใต้ที่มีการสืบทอดมาช้านาน รูปแบบของหินที่แกะสลักคือทำมาจากหินแกรนิตซึ่งแข็งแกร่ง การแกะสลักจึงต้องใช้ความละเอียดสูงของช่างฝีมือเพราะเจาะยาก การแกะสลักมีหลายขั้นตอนกว่าจะออกมาเป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งชิ้น

“ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากหินของบ้านงิ้วใต้ที่ทำรายได้เป็นอันดับต้นๆ คือ ครกหิน นอกจากนี้ยังมีหินที่แกะสลักตามที่ลูกค้าสั่ง เช่น พระพุทธรูป ใบเสมา ลูกนิมิต สิงห์ตั้งประตูวัด หรือประดับภายในวัด ดอกบัว ฯลฯ ซึ่งแกะจากหินทราย ถูกนำไปใช้ในศาสนสถานทั่ว จ.พะเยา และจังหวัดอื่นๆ”

ราคาเริ่มต้นของงานฝีมือหินที่ผ่านการแกะสลักแล้ว คือ 250 บาทขึ้นไป จนถึง 1 หมื่นบาท และหลายหมื่นบาท ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดและประเภทของหิน ความยากง่าย ตลอดจนรูปแบบการแกะสลักตามที่ลูกค้าต้องการ

ธนวัฒน์ บอกว่า ระบบการตลาดในพื้นที่จะมีการนำผลิตภัณฑ์จากหินวางหน้าร้าน หากเป็นชิ้นใหญ่ เช่น ลูกนิมิต ใบเสมา จะวางให้ชมเป็นตัวอย่างแล้วเข้าไปชมที่โรงงานเพื่อสั่งหรือเลือกรูปแบบ นอกจากจะมีการนำผลิตภัณฑ์ไปวางขายหน้าร้านภายในหมู่บ้านแล้ว ยังมีการเปิดการซื้อขายหรือสั่งรูปแบบการแกะสลักผ่านทางอินเทอร์เน็ต ทางเฟซบุ๊กของผู้นำและสมาชิกกลุ่ม เนื่องจากรวดเร็วและมีรูปแบบให้เลือกมากมาย

“หินแกะสลักไม่สามารถนำไปออกร้านจำหน่ายเหมือนสินค้าประเภทอื่นของ จ.พะเยา ดังนั้นจะมีวางจำหน่ายในพื้นที่ ยังใช้ระบบอินเทอร์เน็ตเข้ามาช่วยทำให้ระบบการติดต่อซื้อขายทันสมัยมากขึ้น ไม่ว่าจะสั่งหินแกะสลักมีความสะดวกและง่ายขึ้น เมื่อลูกค้าสั่งทางผู้ผลิตสามารถให้บริการนำส่งได้ ขึ้นอยู่กับประเภทของชนิดและรูปแบบของหินแกะสลัก”

งานที่เข้ามาอย่างต่อเนื่องสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ ทำให้ในปัจจุบันชาวบ้านงิ้วใต้กว่าครึ่งทำงานแกะสลักหินเป็นหลัก