ศาสตร์ "โวกา" เครื่องมือฝ่าความเสี่ยง

ท่ามกลางความไม่แน่นอน ทั้งปัจจัยภายในและต่างประเทศ ผลกระทบระหว่างกันของ การเมือง เศรษฐกิจ สังคม เทคโนโลยี และการระบาดของโรค เช่น เมอร์ส ที่ซับซ้อนมากขึ้น

บนความเสี่ยงที่หลากหลายเกี่ยวพันกันหลายชั้นดังกล่าว มีเครื่องมือทางธุรกิจหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมในการใช้วิเคราะห์สถานการณ์ เพื่อนำไปวางวิสัยทัศน์หรือวิชั่น และกลยุทธ์ที่จะฝ่าเมฆหมอกความไม่ชัดเจนนี้ได้ นั่นคือ โวกา (VOCA)

เครื่องมือดังกล่าว เดิมเป็นศัพท์ทางทหารที่นักยุทธศาสตร์ใช้โวกาในการประเมินสถานการณ์ เพื่อนำไปวางกลยุทธ์ในการทำศึกของสหรัฐอเมริกา เมื่อครั้งสงครามในอัฟกานิสถาน ที่สถานการณ์คลุมเครือ ไม่ชัดเจน มีความอ่อนไหวสูง บนความผันผวน ไม่แน่นอน ซับซ้อน กำกวม นักยุทธศาสตร์ทางทหารจึงใช้เครื่องมือโวกามาวิเคราะห์

ทั้งนี้ V-Volatility หมายถึง วิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลง ผันผวน อ่อนไหว ที่จะมากระทบสถานการณ์ U-Uncertainty ความไม่แน่นอนที่มีสูงขึ้น ซึ่งนักยุทธศาสตร์ต้องคาดการณ์สิ่งที่ไม่แน่นอนได้ มีการวางระบบเตือนภัย C-Complexity ความสลับซับซ้อนที่มีมากขึ้น เป็นปัญหาที่ซ้อนกันหลายชั้นขึ้น จากการเมือง สังคม เศรษฐกิจ เช่น ปัญหากรีซ ที่มีการต่อรองกันเรื่องหนี้ โดยรัฐบาลปัจจุบันค้านการทำตามมาตรการของเจ้าหนี้ เพราะสิ่งที่รัฐบาลหาเสียงได้รับเลือกตั้งมา จะไม่ทำตามมาตรการรัดเข็มขัดของเจ้าหนี้ ขณะที่เจ้าหนี้ก็กลัวว่า หากกรีซจะเบี้ยวหนี้จนต้องออกไปจากกลุ่มประเทศใช้เงินสกุลยูโร หรือยูโรโซน อาจจะทำให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจที่คาดไม่ถึง ขณะที่ทางการ เมืองอาจมีผลต่อความมั่นคงของประเทศในกลุ่มยุโรป และ A-Ambiguity ความกำกวม ซึ่งสภาพในอัฟกานิสถานเต็มไปด้วยหมอกควัน

นั่นคือ สภาพโวกาทางการทหาร ซึ่งสภาวะเหมือนกับสภาพเศรษฐกิจ การทำธุรกิจในขณะนี้ ที่มีปัจจัยความไม่แน่นอนสูงมาก ทั้งต่างประเทศและในประเทศ ทั้งเศรษฐกิจ การเมือง เทคโนโลยี ราคาน้ำมัน รวมทั้งล่าสุดการระบาดโรคทางเดินหายใจตะวันออกกลาง หรือโรคเมอร์ส

จากผลกระทบกับเศรษฐกิจและธุรกิจ ซึ่งมาจากปัจจัยทั้งอยู่นอกเหนือการควบคุมและที่พอจะควบคุมได้ดังกล่าว สมภพ มานะรังสรรค์ อธิการบดีสถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ แนะนำว่า เพื่อให้มองสถาณการณ์ช่วงนี้ได้ถูกต้องมากขึ้น ควรนำเครื่องมือโวกามาปรับใช้เป็นโวกาทางธุรกิจ โดย V ในการวิเคราะห์เชิงธุรกิจ หมายถึง Vision วิสัยทัศน์ ต้องมีการสร้างวิชั่นที่ดี ซึ่งวิชั่นที่ดีก็คือต้องมี วิสัยทัศน์ที่เห็นการเปลี่ยนแปลง ที่จะเกิดขึ้นก่อน วิชั่นที่มองไปในระยะไกล ในมุมมองที่ต้องทั้งกว้างและต้องลึก เพื่อธุรกิจจะได้เดินไป ถูกต้อง หรือผิดพลาดน้อย

ส่วน U คือ Understand ต้องมีความเข้าใจสถานการณ์ที่เกี่ยวโยงกระทบกันทั้งมิติของสังคม เศรษฐกิจ การเมือง เพราะเป็นสิ่งที่แยกออกจากกันไม่ได้ จึงต้องวิเคราะห์ปัจจัยทั้งหมดอย่างเข้าใจถึงความซับซ้อนต่างๆ เพื่อสร้างระบบ สร้างวิธีคิดในการดำเนินกิจการ

ถัดไป C หมายถึง Clarity ต้องวิเคราะห์สถานการณ์ให้ชัดเจน ให้เห็นกระจ่าง เพื่อนำไปวางกลยุทธ์ได้ถูกต้อง และ A หมายถึง Agility ความกระตือรือร้น ต้องติดตามวิเคราะห์ข้อมูล มีความมุ่งมั่น
รวมทั้งในการวางแผนต้องมีการรู้จักวางแผนทั้งรุกและรับ

นี่คือ การนำโวกามาประยุกต์ใช้ในทางธุรกิจ เพื่อที่จะใช้วิเคราะห์ปัจจัยทางเศรษฐกิจและธุรกิจที่ซับซ้อนมากขึ้นในปัจจุบัน เพื่อวางวิชั่นและกลยุทธ์ให้สามารถฝ่าความเสี่ยงที่มีอย่างหลากหลายซับซ้อนอ่อนไหวและคลุมเครือมากขึ้นได้