ผู้บริหารกับ ความปลอดภัย

โดย...วิฑูรย์

ทุกวันนี้อุบัติเหตุอันตราย (จนทำให้ผู้คนเสียชีวิตหรือบาดเจ็บพิการ) ยังคงเป็นข่าวใหญ่หน้า 1 ของหนังสือพิมพ์ทุกฉบับ ดังที่ปรากฏเป็นข่าวเมื่อสองวันก่อนว่าเครนก่อสร้างล้มทับคนงานตาย ซึ่งเป็นอุบัติเหตุซ้ำซากเรื่องหนึ่ง

โดยหลักการแล้ว การลดหรือกำจัดอุบัติเหตุอันตรายให้หมดไปนั้น เราจะต้องทำให้ความปลอดภัยในการทำงานเป็นเรื่องของการป้องกันไว้ล่วงหน้า คือ เป็นเรื่องของจิตวิญญาณแห่งการป้องกัน (Preventive Mind) ของผู้บริหารที่เน้นการบริหารจัดการเชิงรุก (Proactive) เป็นหลัก

ดังนั้น การหลีกเลี่ยงความสูญเสียจากอุบัติเหตุอันตราย จึงสามารถจะทำได้อย่างมีประสิทธิภาพใน 2 ประเด็นสำคัญ คือ การป้องกันไม่ให้อุบัติเหตุอันตรายเกิดขึ้น และการควบคุมความสูญเสีย

ประเด็นของการป้องกันไม่ให้อุบัติเหตุอันตรายเกิดขึ้น (Prevention) มักจะเน้นในเรื่องของ

การออกแบบทางวิศวกรรมให้ถูกต้องปลอดภัยตั้งแต่เริ่มแรก (Right the First Time) คือออกแบบให้อาคารมั่นคงแข็งแรง เครื่องจักรปลอดภัยต่อการใช้งาน สภาพแวดล้อมในที่ทำงานถูกสุขลักษณะ ไม่แออัดยัดเยียด แสงสว่างเพียงพอ เสียงไม่ดังเกินไป การระบายอากาศถ่ายเทได้ดี อุณหภูมิพอเหมาะ มีระบบป้องกันความผิดพลาดอย่างอัตโนมัติ เป็นต้น

การป้องกันควรจะยึดหลักการออกแบบให้ความปลอดภัยเป็นส่วนหนึ่งในตัวกระบวนการผลิตหรือในตัวเครื่องจักรอุปกรณ์เลย (ไม่ใช่ออกแบบติดตั้งเพิ่มเติมภายหลัง) คือยึดคำขวัญที่ว่า “ผลิตอย่างปลอดภัย” หรือ “Safe Production”

การใช้หลักการบริหารจัดการ (Management) ควบคู่ไปกับวิชาการทางวิศวกรรม (Engineering) เพื่อจูงใจให้พนักงานทุกคนทำงานอย่างปลอดภัยและกำหนดมาตรการป้องกันอุบัติเหตุอย่างมีประสิทธิภาพ โดยต้องถือว่าการป้องกันอุบัติเหตุจะได้ผลเมื่อผู้บริหารดำเนินการเช่นเดียวกันกับเป้าหมายอื่นๆ ขององค์กร

การแก้ไขปรับปรุงสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Conditions) และการหาทางกำจัดการกระทำที่ไม่ปลอดภัยของพนักงาน (Unsafe Acts) พร้อมๆ กัน ส่วนประเด็นในเรื่องของการควบคุมความสูญเสีย (Loss Control หรือ Loss Prevention) มักจะเน้นในเรื่องของ

การประเมินความเสี่ยง (เพื่อดูว่ามีโอกาสที่จะเกิดอุบัติเหตุอันตรายมากน้อยเพียงใด และถ้าเกิดจะเกิดความรุนแรงขนาดไหน) พร้อมๆ กับการกำหนดวิธีการควบคุมความสูญเสียให้อยู่ในวงจำกัด โดยไม่ปล่อยให้ลุกลามขยายใหญ่โตจนควบคุมไม่อยู่ รวมถึงการหาวิธีการลดความสูญเสียจากอุบัติเหตุอันตรายให้เหลือน้อยที่สุด หรือหาทางบรรเทาและลดความร้ายแรงด้วย เช่น กรณีมีเครื่องดับเพลิงติดตั้งตามจุดต่างๆ ในโรงงานเพื่อไว้ฉีดควบคุมอัคคีภัยไม่ให้ลุกลามต่อไปในวงกว้าง หรือการสวมหมวกนิรภัยที่จะลดการบาดเจ็บร้ายแรงจากของร่วงใส่หรือลื่นล้มได้มากกว่าการไม่สวมหมวกนิรภัย เป็นต้น

ในทางปฏิบัติจริงแล้ว ผู้บริหารจำนวนมากยังคงยึด “หลักการ 3E” ซึ่งเป็นหลักการป้องกันอุบัติเหตุที่มีประสิทธิภาพและนิยมปฏิบัติกันอย่างแพร่หลายมานานแล้ว อันได้แก่ Engineering (การใช้วิชาการทางวิศวกรรม) Education (การให้การศึกษาอบรม) และ Enforcement (การออกกฎหมายหรือออกกฎระเบียบให้ปฏิบัติ)

ทุกวันนี้ความปลอดภัยในที่ทำงานจึงเป็นตัวสะท้อนให้เห็นถึง “คุณภาพชีวิตในการทำงาน” (Quality of Working Life) ของทุกคน (โดยเฉพาะผู้ปฏิบัติงาน) ที่ผู้บริหารโรงงานจะต้องรับผิดชอบ ครับผม!