ความรับผิดของตำรวจในการดูแลทรัพย์ของกลาง

ช่วงนี้มีข่าวตำรวจระดมกวาดล้างเด็กแว้น มีการจับกุมผู้กระทำความผิดยึดของกลางได้ครั้งละมากๆ เช่น ครั้งละหลายร้อยคัน แต่การดูแลรักษาทรัพย์ของกลางไม่ดีพอทำให้ทรัพย์ของกลางได้สูญหายไปทั้งคันหรือสูญหายไปบางส่วน มีท่านผู้อ่านสอบถามมายังทนายคลายทุกข์เป็นรายประเด็นดังนี้เกี่ยวกับการดูแลทรัพย์ของกลางของตำรวจ

ประเด็นแรก สอบถามว่าในคดีแข่งรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์บนทางสาธารณะและยึดรถจักรยานยนต์หรือรถยนต์ที่ใช้แข่งไป ถ้าตำรวจรักษาไว้ไม่ดีเป็นเหตุให้ทรัพย์ของกลางสูญหาย ตำรวจต้องรับผิดชอบหรือไม่ คำตอบ พนักงานสอบสวนยึดรถของกลางมาตรวจสภาพหรือยึดทรัพย์สินที่ใช้ในการกระทำความผิดหรือใช้เป็นหลักฐานที่จะสืบหาตัวผู้กระทำความผิด แล้วนำมาเก็บรักษาไว้หากรักษาไว้ไม่ดีเช่นวิญญูชนทั่วไปจะพึงดูแลรักษาทรัพย์ของตนเอง ปล่อยปละละเลยไม่ได้ให้ความสนใจหรือปล่อยให้ตากลมตากฝน จนเสื่อมสภาพถือว่าเป็นการกระทำละเมิดจะต้องรับผิดชดใช้ให้กับเจ้าของทรัพย์สิน

ประเด็นที่สอง ถ้าตำรวจนำรถของกลางไปใช้ประโยชน์ส่วนตัว เช่น ในคดียาเสพติดยึดรถของกลางจากพ่อค้ายาเสพติดมาแล้วมาจอดไว้ในสถานีตำรวจ หลังจากนั้นได้นำรถไปใช้เป็นประโยชน์ส่วนตัว ส่งลูก ส่งเมียหรือเบียดบังเอาไปเป็นของตน เป็นความผิดทางอาญาฐานเจ้าพนักงานยักยอก ตาม ป.อ.มาตรา 147 อ้างอิงคำพิพากษาฎีกาที่ 2729/2532 และยังเป็นการกระทำละเมิด ดังนั้น หากเจ้าของทรัพย์สินที่ถูกยึดหรืออายัดโดยเจ้าหน้าที่ตำรวจ หากพบเห็นหรือมีหลักฐานว่าตำรวจนำรถของกลางไปใช้ประโยชน์ส่วนตัวหรือเบียดบังเอาไปเป็นของตนเอง ทนายคลายทุกข์ขอแนะนำให้ท่านบันทึกภาพ บันทึกเสียง และร้องเรียนผู้บังคับบัญชา เพื่อให้ดำเนินคดีในทางวินัยและอาญา หากไม่ดำเนินการเจ้าของทรัพย์สินชอบที่จะฟ้องร้องเป็นคดีแพ่งและอาญาต่อศาลได้ ซึ่งที่ผ่านมาก็มีคดีในลักษณะนี้อยู่หลายคดี

ประเด็นที่สาม รถของกลางถ้าตำรวจยึดมาแล้วมีการถอดอะไหล่ ถอดอุปกรณ์ของรถไปใช้เป็นประโยชน์ส่วนตัว ซึ่งรถอยู่ในความดูแลของตำรวจ ตำรวจก็มีหน้าที่ต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายให้กับเจ้าของทรัพย์สิน จะแก้ตัวว่าไม่มีที่จอดรถ ไม่มีที่เก็บรักษา หรืออ้างว่ารถราชการก็มีวิธีเก็บรักษาเช่นเดียวกันกับรถของกลาง ข้ออ้างดังกล่าวฟังไม่ขึ้น ตำรวจยังคงต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายทางแพ่งอยู่ดี อ้างอิงคำพิพากษาฎีกาที่ 561-2/2516 และฎีกาที่ 5763/2541

ประเด็นที่สี่ ตำรวจจับคนร้ายในคดีอาญา เช่น คดียาเสพติด ฉ้อโกงประชาชน แล้วมีการยักยอกเอาทรัพย์สินของผู้ต้องหาไปเป็นประโยชน์ส่วนตน เรื่องดังกล่าวมีข่าวคราวอยู่บ่อยๆ กรณีดังกล่าวหากมีพยานหลักฐาน พิสูจน์ความผิดของตำรวจได้ เจ้าของทรัพย์สินก็มีสิทธิดำเนินคดีอาญากับเจ้าหน้าที่ตำรวจได้และมีสิทธิเรียกค่าเสียหายทางแพ่งในความผิดฐานละเมิดอีกส่วนหนึ่ง

ประเด็นที่ห้า ถ้าเจ้าหน้าที่ตำรวจกระทำละเมิดในการปฏิบัติหน้าที่ ผู้เสียหายต้องฟ้องสำนักงานตำรวจแห่งชาติซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐที่เจ้าหน้าที่ดังกล่าวอยู่ในสังกัดเป็นจำเลยต่อศาลตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 อ้างอิงคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.47/2552 แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ตำรวจให้รับผิดเป็นการส่วนตัวไม่ได้ นอกจากนี้จะฟ้องทายาทของเจ้าหน้าที่ตำรวจก็ไม่ได้เช่นเดียวกัน อ้างอิงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2934/2551

ตัวอย่างคำพิพากษาของศาลฎีกาเกี่ยวกับคดีของกลางหายไปจากสถานีตำรวจ

คำพิพากษาฎีกาที่ 5763/2541 รถยนต์โดยสารของโจทก์ได้เกิดอุบัติเหตุมีผู้โดยสารตกจากรถของโจทก์ จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีฐานะเป็นผู้ช่วยพนักงานสอบสวนได้กระทำการโดยนำรถคันที่เกิดเหตุ มาจอดไว้ที่ริมถนนหน้าสถานีตำรวจเพื่อมิให้กีดขวางทางจราจรตามคำสั่งของพนักงานสอบสวน ต่อมา อุปกรณ์ในรถของโจทก์สูญหายในขณะอยู่ในความครอบครองดูแลของพนักงานสอบสวน เหตุละเมิดซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายได้เกิดขึ้นแล้ว หากแต่มิได้เกิดขึ้นในขณะอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยที่ 1 แต่เกิดขึ้นในขณะอยู่ในความรับผิดชอบของพนักงานสอบสวน การที่พนักงานสอบสวนมีคำสั่งยึดรถเนื่องจากรถที่สั่งยึดเกิดอุบัติเหตุ จึงเป็นการปฏิบัติราชการตามหน้าที่ในฐานะผู้แทนของจำเลยที่ 2 เมื่อพนักงานสอบสวนนำรถไปจอดอยู่ที่ฝั่งตรงข้ามสถานีตำรวจโดยมิได้จัดให้มีผู้ดูแลรักษาตามสมควร เป็นเหตุให้อุปกรณ์ในรถสูญหายไปบางส่วน จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนิติบุคคลจึงต้องรับผิดต่อโจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 76 ไม่ว่าผู้แทนโจทก์ที่ก่อให้เกิดความเสียหายนั้นจะเป็นจำเลยที่ 1 หรือพนักงานสอบสวน จำเลยที่ 2 ก็ปฏิเสธ
ความรับผิดไม่ได้ (ที่มา ศาลยุติธรรม)

ตำรวจถ้าไม่มีที่เก็บรักษาทรัพย์สินก็ควรที่จะไปเช่าสถานที่เก็บรักษาทรัพย์ มิฉะนั้นอาจต้องชดใช้ค่าเสียหายในกรณีทรัพย์ของกลางสูญหายได้นะครับ