ไก่ย่างวิเชียรบุรี

ผมขับรถเดินทางไกลไม่ว่าจะไปแห่งหนตำบลใดผมก็พบเห็น “ไก่ย่างวิเชียรบุรี” จนเข้าใจว่าเป็น Franchise อันดับหนึ่งของประเทศไทย แต่ เอ๊ะ!! ไปจดทะเบียนได้อย่างไรมันมีที่มาที่ไป ต้นสายปลายเหตุเป็นอย่างไร เหตุใดจึงพบเห็นไปทั่วประเทศ รสชาติเหมือนกันหรือไม่ การจัดการดำเนินงานเป็นอย่างไร มีมาตรฐานหรือไม่ เป็นที่น่าสงสัยกันอยู่

ด้วยป้ายพื้นสีเหลือง ตัวอักษรไทยๆ เขียนตัวโตๆ ว่า “ไก่ย่างวิเชียรบุรี” สีแดงๆ ก็เป็นสัญลักษณ์ที่แสดงออกถึงความเป็นตัวตนของเอกลักษณ์ที่ใช้กันได้ทั่วประเทศแล้ว แต่ผมสงสัยว่าใครเป็นเจ้าของ ซึ่งไม่น่าจะเป็นไปได้ เพราะไม่มีใครสามารถเป็นเจ้าของสิทธิอันเป็นสาธารณสมบัติ คือคำว่า “วิเชียรบุรี” ซึ่งมีลักษณะปรากฏในเชิงภูมิศาสตร์ได้  (GI ; Geographical Indicators)

อ.วิเชียรบุรี เป็นอำเภอหนึ่งของ จ.เพชรบูรณ์ อยู่ทางตอนใต้ของตัวจังหวัด เดิมชื่อ อ.ท่าโรง ลักษณะอำเภอเป็นเมืองปิดอยู่ข้างในจากถนนสายหลัก (สระบุรี-หล่มสัก) เข้าไปอีก 7 กิโลเมตร บริเวณสองข้างทางของถนนทางหลวงหมายเลข 21 (ถนนสระบุรี-หล่มสัก) ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ 122 ณ บ้านสามแยกวิเชียรบุรี ณ ที่นั้นจะพบกับร้านค้า ซึ่งมีรถยนต์โดยสาร รถทัวร์ รถสิบล้อ รถตู้ รถเก๋ง จอดอยู่ และมีผู้คนมากมาย โดยเฉพาะในวันเสาร์-อาทิตย์ หรือวันหยุดราชการต่างๆ

ด้วยเหตุนี้ชาวบ้านกลุ่มหนึ่ง เช่น ยายนวล ป้ากิมหลี ตาแป๊ะ ได้ทำไก่ย่าง ส้มตำ ข้าวเหนียว และขนมแห้งเล็กๆ น้อยๆ มาขายตามร่มไม้ โดยที่ไก่ย่างซึ่งเป็นอาหารที่มีรสชาติถูกปากชาวบ้านทั่วไป โดยจะมีเคล็ดลับที่น้ำจิ้ม ซึ่งจะไม่เหมือนน้ำจิ้มไก่ที่อื่น คือ น้ำจิ้มน้ำมะขาม และน้ำจิ้มสูตรกระเทียมดอง โดยเป็นสูตรเฉพาะของ จ.เพชรบูรณ์

ต่อมา แม่ช้อยนางรำ จากหนังสือ พิมพ์ไทยรัฐมาเที่ยว จ.เพชรบูรณ์ ได้มีโอกาสจอดรถเพื่อรับประทานอาหารที่ร้านไก่ย่างของตาแป๊ะ ซึ่งเป็นเจ้าของสูตรกระเทียมดอง จึงนำไปเขียนลงในหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ทำให้ผู้คนที่ได้อ่านจากทั่วประเทศรู้จักไก่ย่างวิเชียรบุรีมากยิ่งขึ้น คนที่มีโอกาสเดินทางผ่านมาก็จะแวะรับประทานกัน พอรู้ว่ารสชาติอร่อยสมตามที่ร่ำลือจึงบอกต่อๆ กัน ทำให้มีชื่อเสียง

สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์พิเศษของไก่ย่างสามแยกวิเชียรบุรี คือ หนังไก่จะแห้งกรอบ ส่วนเนื้อจะนุ่ม กลิ่นหอม รสชาติเค็มมันพอดี รับประทานได้โดยไม่ต้องจิ้มน้ำจิ้มก็ได้ ส่วนใหญ่มักรับประทานกับข้าวเหนียว ส้มตำมะละกอรสต่างๆ เช่น ส้มตำไทย ส้มตำปู ส้มตำปลาร้า ฯลฯ

จากการสอบถามรองนายกสมาคมแฟรนไชส์แห่งประเทศไทย นคร สังขรัตน์ กล่าวว่า ไม่มีการจดทะเบียนแฟรนไชส์ใดๆ ในชื่อ ไก่ย่างวิเชียรบุรี แต่ใครๆ ก็สามารถนำไปใช้ได้ในรูปแบบที่เหมือนกัน คือ ใช้ชื่อภูมิศาสตร์นี้ได้ ไม่มีลิขสิทธิ์ใดๆ มาคุ้มครองหรือป้องกัน ทั้งนี้ การที่ลูกค้าจะชื่นชอบความเป็นไก่ย่างวิเชียรบุรีหรือไม่นั้น ขึ้นกับว่าป็นไก่ย่างที่มีคุณลักษณะ รสชาติ ตามองค์ประกอบหรือไม่

ที่สำคัญที่เป็นคุณลักษณะเฉพาะ (Signature) คือ น้ำจิ้มน้ำมะขามหรือน้ำจิ้มสูตรกระเทียมดอง เนื่องจากเสน่ห์ที่ไม่มีใครเหมือน จึงมีผู้นิยมใช้คำว่า “วิเชียรบุรี” สำหรับผู้ที่ทำไก่ย่างในลักษณะดังกล่าว เพื่ออ้างให้ใกล้เคียงหรือเพื่อความนิยม