สูตรอยู่รอดโลจิสติกส์ ผนึกเครือข่าย-เจาะกลุ่มเฉพาะ

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) ยังคงสร้างคำถามให้เหล่าผู้ประกอบการอยู่เสมอว่า ควรจะ “ร่วมมือ” หรือ “แข่งขัน” กับประเทศในภูมิภาคอาเซียน สำหรับภาคธุรกิจโลจิสติกส์นั้น กำลังกังวลกับคู่แข่งนอกอาเซียนอย่าง “จีน”

สมพงษ์ ศิริโสภณศิลป์ อดีตผู้อำนวยการสถาบันการขนส่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวในงานสัมมนาหัวข้อ “เมื่อขนส่งอาเซียนรุกไทย ผู้ประกอบการขนส่งไทยควรรับมืออย่างไร” ว่า เมื่อเปิดเออีซี การค้าขายภายในภูมิภาค (Intra-
ASEAN Trade) จะสูงขึ้น การขนส่งระหว่างกันก็จะมากขึ้นตาม ก่อให้เกิดโอกาสของภาคธุรกิจโลจิสติกส์และการขนส่ง แต่ปัญหาอย่างหนึ่ง คือ สินค้าที่จะขายในอาเซียนส่วนหนึ่งเป็นสินค้าจากนอกภูมิภาค เพราะอาเซียนไม่ค่อยมีแบรนด์ใหญ่ของตัวเอง และแบรนด์จากนอกภูมิภาคเหล่านี้ก็จะพาบริษัทโลจิสติกส์ของชาติตัวเองเข้ามาด้วย

“บริษัทจีน บริษัทญี่ปุ่น เขาสร้างสำนักงานในแต่ละประเทศ เพื่อเชื่อมโยงเครือข่ายการขนส่งของเขา แต่บริษัทเราส่วนใหญ่เป็นรายเล็ก เราทำแบบนั้นไม่ได้ ดังนั้นเราไม่ได้แข่งกันในอาเซียน ที่น่ากลัวคือชาตินอกอาเซียนที่จะเข้ามา เราจึงเทียบมาตรฐานแค่ในอาเซียนไม่ได้”

ทั้งนี้ ลักษณะการเข้ามาบุกของกลุ่มทุนจากชาติมหาอำนาจ อาจไม่ได้ลงมือเองทุกอย่าง แต่อาจให้บริษัทไทยช่วยวิ่งให้ในฐานะ “รถร่วม” ให้บริษัทไทยคอยเจรจากับเจ้าของสินค้าให้ แล้วเขากินส่วนแบ่งส่วนที่มากที่สุด บริษัทไทยเหล่านี้อาจมีงานทำ แต่ไม่มีโอกาสโต

วิธีอยู่รอดในยุคที่มหาอำนาจบุก จึงมี 4 แบบ ได้แก่ 1.เจาะตลาดเฉพาะกลุ่มที่ต่างชาติไม่อยากทำ แต่ตลาดดังกล่าวจะค่อนข้างเล็กมากและมีกำไรน้อย โอกาสเติบโตยากเช่นกัน 2.โตด้วยตัวเอง หาวิธีเข้าไปบุกในตลาดต่างชาติ 3.จีบผู้ประกอบการเจ้าของสินค้า เร่งผูกมิตรกับแบรนด์เจ้าของสินค้าต่างๆ เพื่อให้มีงานประจำ

และ 4.จีบพันธมิตรในกลุ่มซีแอลเอ็มวี โอกาสเติบโตของไทยอย่างยั่งยืนขึ้นอยู่กับพันธมิตรใน 4 ประเทศนี้ โดยเฉพาะลาว เนื่องจากเป็นประเทศที่มีข้อตกลงทวิภาคีด้านการขนส่งกับประเทศต่างๆ รอบตัว ขณะที่ไทยไม่มีข้อตกลงทวิภาคีดังกล่าวกับเวียดนาม

ด้าน ยู เจียรยืนยงพงศ์ ประธานสหพันธ์การขนส่งทางบกแห่งประเทศไทย ย้ำว่า จีนถือเป็นคู่แข่งที่น่ากลัว เพราะนอกเหนือจากอาเซียนที่มีข้อตกลงต่างๆ ร่วมกันแล้ว จีนก็เป็นอีกประเทศหนึ่งที่มีข้อตกลงร่วมกันภายใต้กรอบความร่วมมือระเบียงเศรษฐกิจอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (จีเอ็มเอส) อีกทั้งจีนยังสามารถขนส่งเข้ามาอาเซียนได้หลายทาง อนาคตสินค้าจากจีนจะเข้ามาปริมาณเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และราคาก็จะถูกลง

นอกจากนี้ ยุทธศาสตร์ต่างๆ ของจีนยังอาจส่งผลกระทบต่อโลจิสติกส์ในอาเซียนด้วย ทั้งเรื่องปัญหาความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ ที่อาจทำให้ประเทศในอาเซียนแตกคอกัน ทั้งเรื่องยุทธศาสตร์เส้นทางสายไหมทั้งทางบกและทางทะเลของจีน ที่อาจทำให้เกิดการเปลี่ยน แปลงเส้นทางโลจิสติกส์ของโลก

“อนาคตเส้นทางการขนส่งสินค้าของจีนอาจเปลี่ยนไปด้วย เพราะจีนยังอยู่ระหว่างดำเนินนโยบาย Go West คือส่งเสริมความเจริญและอุตสาหกรรมในภาคตะวันตก เหลือแต่ภาคบริการไว้ในภาคตะวันออก การขนส่งจึงจะไหลผ่านเส้นทางคุนหมิงมากขึ้น”

ทั้งนี้ ในอดีตเพื่อนบ้านหลายประเทศมองภาคโลจิสติกส์ไทยในฐานะคู่แข่งหรือศัตรู วันนี้ภาคเอกชนจึงเร่งเข้าไปพยายามผูกมิตรกับภาคเอกชนของประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อให้เป็นพันธมิตรขนส่งกัน การขาดพันธมิตรในประเทศเพื่อนบ้านอาจทำให้หลายเรื่องยากขึ้น เช่น หากไม่มีพันธมิตรลาว การจะขนส่งไปถึงจีนก็ทำได้ลำบาก

ด้าน ดนัย คาลัสซี ผู้แทนบริษัท เจริญโภคภัณฑ์ (ซีพี) ระบุว่า การทำงานหรือมีคู่ค้าไปด้วยกันค่อนข้างมีความสำคัญ โดยเฉพาะตรงเขตเศรษฐกิจตามชายแดน ถ้าผู้ประกอบการจะรองานมาแล้วค่อยไปขนส่งตลาดเพื่อนบ้าน อาจไม่ทันการณ์ ต้องบุกไปเลย เชื่อว่าตลาดมีอยู่ เชื่อว่าตลาดมีศักยภาพ

“กลุ่มทุนจากประเทศมหาอำนาจ เขามั่นใจในตลาด เขาลุยเลย เช่น ญี่ปุ่น เข้ามาในเมียนมา แล้วเขาก็สำรวจตลาด แล้วหาโอกาสลุยเลย ทั้งที่ระบบการขนส่งในเมียนมายังไปเรื่อยๆ”