รถรางเจ้าพระยา

สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้เล่าถึงโครงการแลนด์มาร์คเจ้าพระยา ที่รัฐบาลต้องการให้ประชาชนได้เข้าถึงแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งละ 7 กม. รวมเป็น 14 กม. ปัจจุบันรัฐบาลได้คลายความกังวลของกลุ่มผู้ที่เป็นห่วงเรื่องการใช้แนวพื้นที่กว้างเกินไป โดยออกแบบลดพื้นที่ลงมา อีกทั้งโครงการนี้วางแผนที่จะก่อสร้างในเขตแม่น้ำ จึงไม่ต้องเวนคืนที่ดินเลียบเจ้าพระยา ถือเป็นข้อดีที่จะไม่สร้างปัญหาความขัดแย้งกับชาวบ้านริมน้ำ

แต่การออกแบบโครงสร้างทั้งหมดไว้ในแม่น้ำ เป็นความท้าทายทางวิศวกรรม เพราะตลอดแนวโครงสร้างต้องถูกรองรับโดยฐานรากเสาเข็มที่ต้องยาวมากพอที่จะรับน้ำหนักโครงสร้างพื้นถนน ทางเดินและทางจักรยานได้ โดยปกติแม่น้ำเจ้าพระยาช่วงที่ผ่านกรุงเทพฯ มีความลึกประมาณ 10-20 เมตร คำนวณคร่าวๆ หากต้องการทำโครงสร้างที่มั่นคงจะต้องใช้เสาเข็มลึกไม่น้อยกว่า 21 เมตร ซึ่งการตอกเสาเข็มลึกขนาดนี้ ต้องมีพื้นที่วางปั้นจั่นตอกเสาเข็ม อาจใช้พื้นที่ริมน้ำหรือไม่ก็ต้องใช้โป๊ะเป็นแท่นปั้นจั่นลอยน้ำ ซึ่งการก่อสร้างลักษณะนี้จึงต้องใช้งบประมาณมาก ดังนั้นโครงการนี้แม้จะลดความกว้างของช่องทางลง แต่ความมั่นคงและวิธีการก่อสร้างก็ต้องเหมือนเดิม

ในมุมมองด้านประโยชน์ของการท่องเที่ยว เป็นเรื่องดีสำหรับกรุงเทพฯ เพราะเป็นการเพิ่มพื้นที่สันทนาการให้ทั้งชาวไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติได้เข้าถึงแม่น้ำเจ้าพระยาที่เป็นสัญลักษณ์สมดั่งชื่อ “เจ้าพระยาแลนด์มาร์ค” แต่หากคิดให้ครบทุกมิติ โครงการก่อสร้างใหญ่และใช้งบประมาณขนาดนี้ อาจทำประโยชน์ได้มากกว่าการเป็นเพียงทางเดินและทางจักรยานเท่านั้น

เคยมีแนวความคิดเรื่องการสร้างถนนเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา แต่ถูกต่อต้านเพราะไม่เห็นภาพที่ชัดเจนถึงประโยชน์ ทั้งที่มหานครทั่วโลกที่อยู่ติดแม่น้ำ เช่น ลอนดอนและบอสตัน ก็ตัดถนนเลียบแม่น้ำเพื่อใช้เป็นทางสัญจรเลี่ยงเมือง และยังสามารถทำช่องทางเดินหรือทางจักรยานเสริมเข้าไปได้ ที่จริงแล้วหากมีถนนเลียบตลอดแนวแม่น้ำเจ้าพระยาจากเหนือลงใต้ น่าจะเป็นทางเลี่ยงเมืองที่จะช่วยการจราจรได้มาก

เมื่อเราไม่คิดจะสร้างถนน ก็ใช่ว่าจะไม่มีทางอื่นที่จะใช้แนวแม่น้ำเจ้าพระยาให้เกิดประโยชน์ เพื่อช่วยบรรเทาปัญหาจราจร ผมคิดถึงการทำ “รถรางไฟฟ้าขนาดเบา” เพื่อใช้วิ่งตลอดแนวก่อสร้างโครงการเจ้าพระยาแลนด์มาร์ค 14 กม. แบ่งเป็น 14 สถานี โดยมีระยะห่าง 1 กิโลเมตรตามมาตรฐานการออกแบบระบบขนส่งมวลชน เรายังสามารถออกแบบเป็นสถานีเล็กๆ พื้นที่ไม่มากและเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมไทย สร้างเอกลักษณ์ดึงดูดนักท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี

อีกทั้งโครงสร้างของรถรางไฟฟ้าขนาดเบานี้ จะไม่ซับซ้อนและมีน้ำหนักน้อยมากเมื่อเทียบกับโครงสร้างรถไฟฟ้าบีทีเอสและรถไฟฟ้าใต้ดิน จึงไม่ต้องใช้โครงสร้างขนาดใหญ่รองรับ สามารถออกแบบเสริมให้เข้ากับโครงการนี้ได้ไม่ยากนัก ถึงจะต้องเพิ่มงบประมาณก่อสร้างก็ถือว่าคุ้มค่า โดยจะเป็นโครงการขนส่งมวลชนเลียบแม่น้ำเจ้าพระยาโครงการแรกที่ได้ประโยชน์ทั้งการเดินทางผ่านเมือง และการเดินทางเข้าสู่พื้นที่โดยไม่ต้องใช้รถส่วนบุคคล ช่วยเรื่องการจราจร ช่วยลดพื้นที่ที่จอดรถ และยังจะเป็นสัญลักษณ์ของกรุงเทพฯ ในอนาคต

ผมขอให้รัฐบาลและ กทม.ลองพิจารณาเรื่องนี้ เพราะหากทำรถรางเจ้าพระยาควบคู่ไปด้วยจะคุ้มค่าที่สุดครับ