ต้องแก้ไขทั้งระบบ

รัฐบาลกำหนดให้วันที่ 5 มิ.ย.ของทุกปี เป็นวันรณรงค์ต่อต้านการค้ามนุษย์ เพื่อให้ทุกองค์กรรวมพลังแสดงเจตนารมณ์ในการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะประเทศไทยถูกสหภาพยุโรปให้ใบเหลืองจากการประกอบกิจการประมงผิดกฎหมาย ดังนั้นการจัดงานดังกล่าวขึ้นก็เพื่อเรียกความเชื่อมั่นของประเทศคืนมา รวมถึงหวังแสดงให้นานาประเทศได้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการแก้ปัญหาดังกล่าว

อย่างไรก็ดี การดำเนินนโยบายนี้จะมีความต่อเนื่องได้ ภาครัฐจะต้องสร้างกลไกเอื้อให้มีการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มข้น เพราะแม้เราจะมีกฎหมายเกี่ยวกับการป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์หลายฉบับ มีกลไกความร่วมมือตั้งแต่ระดับนานาชาติจนถึงระดับจังหวัด มีความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง แต่การค้ามนุษย์ในประเทศก็ยังคงมีอยู่เรื่อยมา

สะท้อนว่าการปฏิบัติตามนโยบายยังขาดความจริงจังและต่อเนื่อง เห็นได้จากการจับกุมขบวนการค้ามนุษย์กลุ่มโรฮีนจาเมื่อเร็วๆ นี้ รวมถึงการจับกุมในอีกหลายๆ กรณี ขณะเดียวกันยังพบว่ากลุ่มผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ยังไม่สามารถเข้าถึงมาตรการให้ความช่วยเหลืออย่างเพียงพอ การเอาผิดกับกลุ่มผู้กระทำผิด ทั้งผู้ประกอบการ นายหน้าค้ามนุษย์ และผู้มีอิทธิพล รวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐยังไม่มีความเด็ดขาด

หากรัฐบาลมุ่งมั่นต่อการแก้ปัญหานี้ จำจะต้องขันนอตการดำเนินนโยบายเสียใหม่ทั้งระบบ โดยเฉพาะการเอาผิดกับเจ้าหน้าที่รัฐและขบวนการแสวงหาประโยชน์จากการค้ามนุษย์อย่างจริงจัง เพราะตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาปัญหานี้ถูกแก้แบบลูบหน้าปะจมูก ผู้ประกอบการจำนวนหนึ่งยังเห็นแก่กำไรมากกว่าจะรับผิดชอบต่อความเสียหายของประเทศ เจ้าหน้าที่รัฐให้ความร่วมมือและละเลยในการบังคับใช้กฎหมาย จนเป็นเหตุให้ปัญหาสะสมมาถึงทุกวันนี้

หากการแก้ปัญหาการค้ามนุษย์ยังไม่กระเตื้องไปในทิศทางที่ดี ช่วงก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ปัญหาจะยิ่งพอกพูนและยากต่อการแก้ไข เนื่องจากจะมีการไหลเวียนของแรงงานข้ามชาติเพิ่มมากขึ้น ความสลับซับซ้อนของปัญหาจะทวีความรุนแรงขึ้นหลายเท่าตัว

ดังนั้น หากภาครัฐให้น้ำหนักกับการสร้างภาพมากกว่าการลงมือปฏิบัติจริง การค้ามนุษย์จะยิ่งเป็นอุปสรรคต่อการค้าขายของประเทศมากยิ่งขึ้นในอนาคต นโยบายการแก้ปัญหานับจากนี้จึงจะต้องถูกยกระดับความเข้มข้น และนำไปสู่การปฏิบัติที่โปร่งใส ตรงไปตรงมา หาแนวร่วมองค์กรพัฒนาเอกชนคอยเป็นหูเป็นตา เพื่ออุดทุกช่องโหว่ไม่ให้ขบวนการสกปรกโผล่มาหากินกับเพื่อนมนุษย์ด้วยกันได้อีก

ที่สำคัญ ภาครัฐจะต้องมองภาพการค้ามนุษย์อย่างครบวงจร ไม่ว่าการค้าประเวณีเด็ก การใช้แรงงานเด็ก แรงงานข้ามชาติผิดกฎหมาย พร้อมๆ กับมีมาตรการดูแลด้านสิทธิมนุษยชน คุ้มครองเยียวยาผู้เสียหายให้มีความคล่องตัว

หากปล่อยปัญหานี้ให้เกิดขึ้นซ้ำซาก การคว่ำบาตรทางการค้าก็จะตามมาอีก ซึ่งนอกจากต้องแก้ไขกันไม่จบสิ้นแล้ว ภาพลักษณ์ของประเทศก็จะยิ่งเสียหายในวงกว้างมากขึ้น