ขยะมีค่า

การใช้ประโยชน์จากของเสียหรือขยะ และการลดปริมาณของเสียในบ้านเรา ยังเป็นเรื่องที่ผู้คนหรือชุมชนส่วนใหญ่มีความเข้าใจไม่ตรงกันนัก โดยเฉพาะเรื่องของการบริหารจัดการของเสีย และการเลือกใช้เทคโนโลยีเพื่อใช้ประโยชน์จากของเสีย และการลดปริมาณของเสีย

ทุกวันนี้ การตั้งโรงงานที่มีการนำของเสียมาใช้ประโยชน์ และสามารถลดปริมาณของเสียที่คุ้มค่าในเชิงธุรกิจนั้น มักจะเป็นโรงงานขนาดกลางถึงขนาดค่อนข้างใหญ่ที่มีการลงทุนสูง และมักจะได้รับการต่อต้านจากชุมชนโดยรอบ

ดังนั้น นอกจากการมุ่งเน้นในเรื่องของการส่งเสริม และสนับสนุนให้มีการใช้ประโยชน์ของเสียและเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจในเรื่องของการนำของเสียมาใช้ประโยชน์ โดย “หลักการ 3R” (Reduce Reuse Recycle) อย่างกว้างขวางแล้ว เราควรส่งเสริมให้มีการตั้งโรงงานขนาดเล็กที่ลงทุนน้อย คือ ที่มีกำลังการผลิตในปริมาณไม่มาก และเกิดของเสียจากขบวนการผลิตน้อย หรือไม่มีของเสียเลย โดยให้
โรงงานเล็กๆ เหล่านี้ใช้ของเสียเป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าและแก้ปัญหาของชุมชนเป็นหลัก หากการตั้งโรงงานขนาดเล็กได้ผล และมีการใช้ประโยชน์จากของเสียอย่างแพร่หลายแล้ว เราก็สามารถจะพัฒนาให้เป็นโรงงานตัวอย่าง (ต้นแบบ) และดำเนินการขยายผลเป็นโรงงานในเชิงพาณิชย์ และผลิตสินค้าจากของเสียเป็นปริมาณมากๆ ต่อไปได้ และที่สำคัญคือเหมาะสมกับชุมชนในพื้นที่นั้นๆ ด้วย     

การตั้งโรงงานที่มีการนำของเสียมาใช้ประโยชน์และสามารถลดปริมาณของเสียในชุมชนได้ จะทำให้การใช้ประโยชน์ของเสีย และการลดปริมาณของเสียในบ้านเราได้รับการพัฒนาอย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น และก้าวไปสู่การอยู่ร่วมกันระหว่างโรงงานกับชุมชนแบบพึ่งพาอาศัยกันได้อย่างแท้จริงต่อไป

นอกจากนี้ การนำของเสียมาใช้ประโยชน์ และการลดปริมาณของเสียในบ้านเรายังมีปัญหาและอุปสรรคอีกหลายประการ โดยเฉพาะในเรื่องของกฎระเบียบและข้อบังคับของกฎหมายหลายฉบับที่เกี่ยวข้องกัน กฎหมายบางฉบับยังมิได้กล่าวถึงรายละเอียดเกี่ยวกับการนำของเสียมาใช้ประโยชน์ และการลดปริมาณของเสียอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเรื่องการนำของเสียมาใช้ประโยชน์ โดยไม่ได้ปรับปรุงคุณภาพของเสียให้เหมาะสมมีมาตรฐาน จนทำให้เกิดปัญหาต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน และก่อให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมตามมา

ในเรื่องนี้จึงควรต้องปรับปรุงกฎระเบียบข้อบังคับ มาตรฐาน หรือกฎหมาย ให้ชัดเจนและเข้มงวดมากขึ้น โดยให้ครอบคลุมถึงรูปแบบของเทคโนโลยีที่ใช้ และการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ของเสีย และการลดปริมาณของเสียที่เหมาะสม รวมทั้งครอบคลุมถึงมาตรฐานของของเสียที่จะอนุญาตให้มีได้ หรือปล่อยเข้าสู่สิ่งแวดล้อมภายหลังจากผ่านขบวนการทางเทคโนโลยี รวมตลอดถึงการมีมาตรการสนับสนุนหรือจูงใจให้มีการดำเนินกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับใช้ประโยชน์ของเสีย และการลดปริมาณของเสียมาก

การนำของเสียมาใช้ประโยชน์ จึงเป็นมาตรการที่สำคัญประการหนึ่งที่จะป้องกันปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อมได้ และยังได้ประโยชน์ในทางเศรษฐกิจ สังคม และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอีกด้วย

แต่ทุกวันนี้ การใช้ประโยชน์จากของเสียยังอยู่ในวงจำกัดและไม่แพร่หลายเท่าที่ควร เพราะคนส่วนใหญ่ยังมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อคำว่า “ขยะ” จนหลายหน่วยงานต้องประชาสัมพันธ์ว่า “ขยะมีค่า” หรือ “ขยะคือทอง” ครับผม!