ดอกเบี้ยที่เป็นธรรม

ภาวะเศรษฐกิจที่ยังเปราะบาง ทำให้ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ดำเนินนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเครื่องมือดูแลเศรษฐกิจที่สำคัญของ ธปท. คือดอกเบี้ย การดูแลปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจให้เหมาะสม และการกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์ ซึ่งเป็นตัวกลางในการจ่ายเงินหล่อเลี้ยงระบบเศรษฐกิจให้ทำงานอย่างสมบูรณ์

ผลกระทบที่จะเกิดกับธนาคารพาณิชย์เมื่อเศรษฐกิจชะลอตัวก็คือ ความเสื่อมค่าของสินทรัพย์ ลูกหนี้ของธนาคารที่เคยดีอาจจะกลายเป็นหนี้เสียเพราะขายสินค้าไม่ออก ซึ่งจะส่งผลให้ธนาคารต้องนำเงินไปใช้สำรองหนี้เสียเพิ่มขึ้น หรือหากทุนไม่เพียงพอก็จะต้องเพิ่มทุน หรือไม่ขยายธุรกิจ ยอมลดขนาดธุรกิจลงด้วยการลดการปล่อยสินเชื่อ หากไม่แน่ใจว่าปล่อยกู้ไปแล้วจะกลายเป็นหนี้เสีย

สถานการณ์เศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในขณะนี้ เป็นเหตุการณ์ซ้ำรอยที่เคยเกิดในช่วงการรัฐประหารของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คมช.) เมื่อปี 2549 ในช่วงนั้นเกิดปัญหาหนี้เสียซับไพรม์ขึ้นในสหรัฐอเมริกา ทำให้สถาบันการเงินล้มระนาวจนกลายเป็นวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ เป็นโดมิโน ส่งผลกระทบไปยังสถาบันการเงินทั่วโลกที่ถือตราสารหนี้ของเอกชนในสหรัฐอเมริกา

ในช่วงดังกล่าวเศรษฐกิจไทยก็เริ่มมีปัญหาการส่งออกเช่นกัน ซึ่งรัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ ทำได้แค่เพียงประคองเศรษฐกิจ ไม่ได้มีมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจใดๆ ออกมา ซึ่งนายโฆสิต ปั้นเปี่ยมรัษฎ์ ซึ่งเป็นรองนายกฯ และ รมว.อุตสาหกรรมในขณะนั้น ยืนยันว่ารัฐบาลจำเป็นต้องเก็บกระสุนซึ่งมีจำกัดไว้ใช้เมื่อยามจำเป็น

ช่วงดังกล่าวธนาคารพาณิชย์ทั้งหลายก็ใช้วิธีการลดการขยายตัวของสินเชื่อ ประคองตัวให้ผ่านช่วงเวลาดังกล่าวไปให้ได้ เหตุการณ์ซ้ำรอยทางเศรษฐกิจนี้จะทำให้ธนาคารใช้วิธีเดียวกันในการทำธุรกิจคือ ลดความเสี่ยงทั้งหลายเพื่อประคองให้ผ่านช่วงเวลายากลำบากไปให้ได้ เหตุการณ์วิกฤตต้มยำกุ้งที่ทำให้รัฐบาลสั่งปิดธนาคารพาณิชย์หลายแห่งที่มีปัญหายังเป็นบทเรียนที่นายแบงก์เข็ดหลาบ

ฉะนั้น การถ่างส่วนต่างดอกเบี้ยเงินฝากและดอกเบี้ยเงินกู้ให้มากขึ้น เพื่อรักษาผลกำไรซึ่งอาจจะต้องนำมาใช้สำรองหนี้เสีย หรือเพิ่มเงินกองทุน เป็นสิ่งที่ธนาคารทุกแห่งดำเนินการอยู่ ซึ่ง ธปท.ซึ่งเป็นผู้กำกับดูแล ได้ออกมาแสดงบทบาทของตัวเองกดดันให้ธนาคารพาณิชย์ลดดอกเบี้ยลง

แม้ธนาคารพาณิชย์จะทยอยลดดอกเบี้ยแล้ว แต่ ธปท.ก็ควรจะต้องพิจารณาว่าอัตราดอกเบี้ยที่ลดลงนั้นเหมาะสมหรือไม่ ดอกเบี้ยนโยบายลดลงไป 0.5% แล้ว แต่ดอกเบี้ยเงินกู้ลดตามยังไม่ถึง 0.25% เลย ดังนั้น ธปท.ควรจะดูส่วนต่างดอกเบี้ยของธนาคารที่ได้รับให้เป็นธรรมต่อสังคมด้วย