TOD STYLE ไทย (ตอนจบ)

โดย...มานพ พงศทัต

กรุงเทพฯ ของไทยเราเป็นเมือง MEGA CITY (มีคนมากกว่า 10 ล้าน) เป็นเมืองอันดับที่ 22 ของโลก แต่ TRANSPORTATION NETWORK รวมทั้ง LOGISTICS ด้านต่างๆ ของเรายังล้าหลัง โดยเฉพาะรถไฟที่เข้ามาในเมืองไทยและญี่ปุ่นพร้อมๆ กันเมื่อ 160 ปีมาแล้ว แต่ญี่ปุ่นล้ำหน้ากว่าไทยไป 50-100 ปี

กรุงเทพฯ และปริมณฑลอีก 5 จังหวัด กำลังเข้าสู่การ “ปรับเปลี่ยนเมือง CITY-TRANSFORMATION” อย่างใหญ่หลวง ก็เนื่องด้วย 15 ล้านคน จะอยู่กับเมืองแบบแนวราบ แพร่ขยายเข้าไปในพื้นที่ชานเมืองไม่ได้อีกแล้ว เมื่ออยู่ในเมืองใหญ่ต้องเป็นคนใน MEGA URBAN CITY เพราะเมืองใหญ่ขึ้นหนาแน่นมากขึ้น ต้องขึ้นทางสูง หรือเรียกว่า VECTICLE CITY

TOD (TRANSIT ORIENTED DEVELOPMENT) กำลังเป็นทางออก แนวทางไปสู่จุดนั้น MASS TRANSIT คือ เครื่องมือที่เป็น BACK BONE เมืองต้องแยกรถยนต์ออกให้ได้ จุดเปลี่ยนการเดินทางที่สำคัญต้องเป็นสถานีของ MASS TRANSIT ซึ่งเป็นจุดรวมของรถไฟฟ้าหลายๆ สาย เช่น สถานีบางซื่อ มักกะสัน ตากสิน และสถานีชุมทางอื่นๆ เช่น ใจกลางเมือง สยามสแควร์ สุขุมวิท จตุจักร จะต้องเพิ่มความหนาแน่นบนสถานีหรือรอบสถานี

เมืองจะต้องมีเส้นเลือดใหญ่ด้วย MASS TRANSIT และจะต้องสร้าง URBAN LIFE ชีวิตเมืองขึ้นตาม NODE ต่างๆ เหล่านี้ด้วย หรือที่เปิดโล่งกลางเมือง (URBAN OPEN SPACE) เป็นไปได้ทั้งสวนในเมืองและ PLAZA ในเมือง

วิธีการพัฒนา NODE ของ TOD แบบญี่ปุ่น ฮ่องกง และจีนก็น่าสนใจ คือ สร้าง COMPLEX คร่อมอยู่บน STATION มิใช่แค่สร้าง URBAN- CBD-COMPLEX อยู่รอบ STATION เท่านั้น ที่เรียกกันว่าเป็น CBD AREA DEVELOPMENT ตัวอย่างการสร้าง COMPLEX คร่อมบนสถานีก็มีมากมายในหลายประเทศ (ซึ่งผังเมืองรวมได้นำหน้าไปแล้วด้วยการให้ BONUS 20% รอบและบนสถานี ระยะไม่เกิน 500 เมตรทุกสถานี)

ในขณะเดียวกัน ต้องนำ TOD ไปให้กับชานเมืองตามปลายทางของทุกสถานี นั่นคือ TOD CONCEPT ของอเมริกาที่จะเป็น DORMITORY หรือ SATELLITE TOWN ให้อยู่ทางสูง อยู่กันอย่างกระชับมากขึ้น มี URBAN PLAZA ใน CBD ของสถานีปลายทางมากขึ้น (ดู HONG KONG เป็นตัวอย่าง)

เมืองของเราในทศวรรษหน้าก็จะกระจุกตัวในกลางเมืองใหญ่-กระจาย-และออกไปกระจุกตัวตามชานเมืองด้านนอก เว้นที่ว่างสีเขียวทำการเกษตรชานเมืองให้มากขึ้น รถยนต์จะยังเป็นพระเอกในเมืองรอบนอก เช่น อเมริกา

ก็ลองช่วยกันคิดดูครับ สำหรับนักการเมือง นักพัฒนาเมือง ไม่ว่าจะเป็นราชการหรือเอกชน กรุงเทพฯ เมืองใหญ่อันดับที่ 22 ของโลก จะช่วยกันปรับ ช่วยกันเปลี่ยนให้เมือง-ชานเมือง-และชนบท มีชีวิตชีวากันอีกดีไหม ขณะนี้จุดเริ่มต้นแรกที่ TOD น่าจะนำมาใช้ก็คือการพัฒนาสถานีบางซื่อที่รวมทุกสิ่งทุกอย่างมา รองลงมาก็มักกะสัน องค์กรที่สำคัญก็คือการรถไฟฯ ซึ่ง สนข.และกระทรวงคมนาคมต้องลงมากำกับ อีกทั้ง กทม.ต้องปรับผังเมืองให้สอดคล้องกับเมืองยุคใหม่

ท้ายสุดที่ดินที่อยู่ในมือภาครัฐ ที่ราชพัสดุที่ดูแลโดยกระทรวงการคลังต้องเอามาเป็นตัวเชื่อม (ซึ่งก็เคยมีประสบการณ์แล้ว เช่น ศูนย์ราชการแจ้งวัฒนะ และธนารักษ์พัฒนา แต่น่าเสียดายที่ไม่เอาแนวคิดเรื่อง TOD มาใช้ รถจึงติดมาก แล้วการพัฒนาอสังหาฯ บ้านเรา โดยเฉพาะเมืองใหญ่ก็จะต้องโตและปรับเปลี่ยนตาม และยังช่วยเป็นจักรกลสร้างเศรษฐกิจเพิ่ม GDP เป็นเงาตามตัวอย่างแน่นอนครับ