มาร์จิ้นของหุ้นล่วงหน้า Stock Futures

17 เมษายน 2558

โดย...บริษัท ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน)

เมื่อช่วงก่อนหยุดยาวมีการประกาศปรับอัตราหลักประกัน พร้อมทั้งมีเรื่องหลักประกันที่จะใช้ช่วงระหว่างปิดสงกรานต์ หรือที่เรียกว่า Super Margin ซึ่งได้หยิบยกมาเล่ากันไปแล้วนั้น ในสัปดาห์นี้คอลัมน์นัดพบ TFEX ยังขอพูดถึงเรื่องของหลักประกันในส่วนที่เกี่ยวกับสัญญาซื้อขายล่วงหน้าหุ้นรายตัว หรือ Stock Futures ซึ่งมีรายละเอียดที่แตกต่างจากหลักประกันในสินค้าอื่นๆ ของ TFEX ให้ท่านผู้สนใจทราบรายละเอียดกันนะครับ

การกำหนดหลักประกันจะพิจารณาจากความเสี่ยงของสัญญาฟิวเจอร์สแต่ละประเภทตามความผันผวนของสินค้าอ้างอิงนั้นๆ และขนาดของสินค้านั้นๆ เช่น เงินดอลลาร์มีความผันผวนของราคาไม่มากเมื่อเทียบกับความผันผวนของราคาทองคำ ดังนั้นระดับหลักประกันของ USD Futures จึงมีระดับน้อยกว่าเมื่อเทียบกับ Gold Futures ตามความผันผวนนั้นเอง

นอกจากนี้ ขนาดของสัญญาก็มีผลทำให้หลักประกันมีอัตราแตกต่างกัน อย่างเช่น สัญญาที่อ้างอิงหุ้นรายตัว ซึ่งจะมีความผันผวนแตกต่างกันไม่มาก แต่สิ่งที่ต่างกันอย่างเห็นได้ชัดคือราคาของแต่ละหุ้นอ้างอิงแต่ละตัว ซึ่งจะทำให้มูลค่าต่อ 1 สัญญาที่กำหนดเท่ากับ 1,000 หุ้นของ Stock Futures นั้นมีมูลค่าที่แตกต่างกันไป เช่น สัญญา KTB Futures ซึ่งมีขนาด 1,000 หุ้น โดยที่ราคาฟิวเจอร์สอยู่ที่ประมาณ 23 บาท ทำให้สัญญามีมูลค่าประมาณ 23,000 บาท (1,000 x 23) มีมูลค่าต่ำกว่า PTT Futures ซึ่งมีราคา 339 บาท/หุ้น หรือมีมูลค่าเทียบเท่าประมาณ 339,000 บาท/สัญญา (1,000 x 339) ทำให้มูลค่าหลักประกันของ KTB Futures (ซึ่งกำหนดหลักประกันเท่ากับ 1,130 บาท/สัญญา) มีระดับน้อยกว่า PTT Futures (ซึ่งกำหนดหลักประกันเท่ากับ 26,600 บาท/สัญญา)

อย่างไรก็ตาม ท่านที่เคยซื้อขาย Stock Futures อาจเกิดข้อสงสัยว่าเคยเห็น Stock Futures บางสัญญามีการประกาศอัตราหลักประกันมากกว่า 1 อัตรา ถึงแม้จะอ้างอิงหุ้นเดียวกัน ราคาก็แตกต่างกันตามระยะเวลาของเดือน การมีอัตราหลักประกันหลายระดับ Stock Futures นี้ ก็เนื่องมาจากมูลค่าของสัญญาที่แตกต่างกันนั้นเอง เนื่องจาก Stock Futures มีราคาสอดคล้องกับราคาหุ้นอ้างอิง

ดังนั้น ในกรณีที่หุ้นอ้างอิงมีการประกาศ Corporate Action บางประเภทที่ส่งผลให้ราคาเปลี่ยนแปลงโดยไม่เกี่ยวข้องกับการซื้อขาย อย่างเช่น การลดราคาพาร์ของหุ้นอ้างอิง หรือการแตกหุ้น (Split Stock) และการแจกหุ้นปันผล เป็นต้น ก็จะส่งผลให้ราคาของหุ้นนั้นๆ เปลี่ยนแปลงโดยถือเป็นกรณีที่ไม่ได้เกิดจากการซื้อขายของผู้ลงทุนในตลาดแต่อย่างใดดังนั้น สัญญา Stock Futures ที่อ้างอิงหุ้นนั้นๆ ก็จะมีการปรับสัญญาจากเดิมทั้งในด้านขนาดและราคาให้สอดคล้องกับราคาที่จะเปลี่ยนแปลงไป โดยให้หลักการคงมูลค่าของสัญญาให้มีระดับเดิมเพื่อลดกระทบต่อผู้ซื้อผู้ขายสัญญาฟิวเจอร์สดังกล่าว ซึ่งการทำการปรับสัญญาหรือ Contract Adjustment ดังกล่าวจะมีการแจ้งให้ผู้ลงทุนทราบในหลายๆ ด้าน เช่น ขนาดใหม่ของสัญญา ราคาที่ปรับใหม่ และสัญลักษณ์การซื้อขายที่จะใช้ต่อไป โดยมีการเพิ่มอักษร X, Y, Z ต่อท้ายชื่อเพื่อให้ผู้ลงทุนทราบ นอกจากนี้ยังมีการประกาศอัตราหลักประกันเป็นพิเศษสำหรับสัญญาดังกล่าวอีกด้วย

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขอยกตัวอย่างกรณี TPIPL Futures ที่มีการปรับสัญญา ตามการประกาศปรับมูลค่าพาร์ของหุ้นอ้างอิง PTIPL จากเดิม 10 บาท เป็น 1 บาท ในช่วงเดือน ต.ค. 2557 ส่งผลต่อสัญญา TPIPL Futures ที่ซื้อขายในช่วงนั้นทั้ง 4 สัญญา โดยปรับขนาดของสัญญาให้เพิ่มขึ้นเป็น 10,000 หุ้น/สัญญา เนื่องจากระดับราคาลดลงประมาณ 10 เท่าตัว นอกจากนี้ยังปรับชื่อสัญญาเป็น PTIPLZ14X, PTIPLH15X, PTIPLM15X และ PTIPLU15X เมื่อสัญญาเหล่านี้ครบกำหนดอายุ สัญญาที่ถูกสร้างขึ้นทดแทนจะกลับมามีขนาดเท่ากับ 1,000 หุ้นตามมาตรฐานเดิม ดังนั้น เมื่อเข้าไปดูในกระดานซื้อขายในปัจจุบัน (เม.ย. 2558) ซึ่งสัญญา PTIPLZ14X, PTIPLH15X ได้ครบกำหนดอายุไปแล้ว ก็จะมีการสร้างสัญญา PTIPLZ15 และ PTIPLH15 ขึ้นมาทดแทนตามลำดับ ทำให้เรามี PTIPL Futures ให้ซื้อขาย 2 ขนาด คือ PTIPLM15X และ PTIPLU15X ขนาด 10,000 หุ้น/สัญญา และ PTIPLZ15 และ PTIPLH15 ที่มีขนาด 1,000 หุ้น/สัญญาซื้อขายพร้อมกัน

ด้วยราคาของทั้ง 4 สัญญาข้างต้น อยู่ที่ประมาณ 3 บาท/หุ้น แต่ขนาดของสัญญาที่แตกต่างกัน (PTIPLM15X และ PTIPLU15X มีมูลค่าของสัญญาประมาณ 30,000 บาท ในขณะที่ PTIPLZ15 และ PTIPLH15 มีมูลค่าสัญญาประมาณ 3,000 บาท) ดังนั้น เงินประกันสำหรับ PTIPL Futures จึงมีการประกาศให้สอดคล้องกับขนาดของสัญญาด้วย โดยสำหรับ PTIPL สัญญามาตรฐาน (ที่มีขนาด 1,000 หุ้น/สัญญา) อันได้แก่ PTIPLZ15 และ PTIPLH15 มีหลักประกันขั้นต้นเท่ากับ 456 บาท/สัญญา ในขณะที่สัญญาที่มีขนาด 10,000 หุ้น/สัญญา (PTIPLM15X และ PTIPLU15X) ก็จะมีการประกาศ 4,560 บาท/สัญญา

เนื่องจากสัญญา Stock Futures มีมากถึง 60 หุ้นอ้างอิง อีกทั้งยังมีหุ้นอ้างอิงหลายๆ ตัวที่เกิด Corporate Action ที่ทำให้เกิดการปรับขนาดของสัญญา อีกทั้งบางสัญญามีการปรับขนาดไปมากกว่า 1 ครั้ง ก็จะทำให้ระดับหลักประกันอาจแตกต่างกันหลายระดับถึงแม้จะเป็นหุ้นอ้างอิงเดียวกัน