รายได้เกษตรทรุด ขาดเงินสดชำระหนี้

กำลังซื้อของภาคเกษตรกรรม ที่เป็นรากฐานของประเทศที่ลดลง จากปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ เนื่องจากเศรษฐกิจโลกยังไม่ฟื้นตัว ทำให้ประเทศผู้ซื้อยังไม่มีกำลังซื้อ เหตุผลสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้กำลังซื้อของคนในระดับฐานรากลดลงนอกเหนือจากราคาสินค้าแล้ว ปัญหาหนี้สินกลายเป็นประเด็นสำคัญที่กำลังซื้อให้ลดลง เพราะในปัจจุบันภาวะหนี้ครัวเรือนเกษตรกรไทยเพิ่มขึ้น หนี้สินครัวเรือนเพิ่มอย่างน่าตกใจถึง 83% ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศเท่ากับสหรัฐอเมริกา แต่สูงกว่าญี่ปุ่นไปแล้ว

ล่าสุด สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ออกมายอมรับว่า รายได้เกษตรปี 2557/2558 หดตัวลงไม่น้อยกว่า 9,200 ล้านบาท ขณะที่เกษตรกรมีต้นทุนพุ่ง 5.8% ทำให้มีเงินสดมาชำระหนี้ลดลง 13.2%

นายเลอศักดิ์ ริ้วตระกูลไพบูลย์ เลขาธิการ สศก. ชี้แจงว่า จากการสุ่มตรวจสอบตัวอย่างเกษตรกรในพื้นที่ 8 จังหวัด จำนวน 6 ล้านครัวเรือนทั่วประเทศ เพื่อประเมินฐานะทางการเงินของเกษตรกรทั่วประเทศภายหลังที่รัฐได้มีมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจภาคเกษตรไปกว่า 5 หมื่นล้านบาท พบว่า รายได้รายจ่ายเงินสดการเกษตรปีการผลิต 2557/2558 เพิ่มขึ้น คิดเป็น 2% หรือเฉลี่ย 152,470 บาท/ครัวเรือน แต่มีรายจ่ายเงินสดจากการลงทุนการผลิตการเกษตรเพิ่มขึ้นมากกว่าคิดเป็น 5.8% หรือเฉลี่ย 105,537 บาท/ครัวเรือน เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา

นอกจากนี้ พบว่าเกษตรกรมีเงินสดคงเหลือก่อนการชำระหนี้ของครัวเรือนเกษตรลดลงเหลือ 39,070 บาท/ครัวเรือน ซึ่งน้อยกว่าเงินคงเหลือใน 6 ปีที่ผ่านมา คือ ในปี 2551/2552 มีเงินคงเหลือ 45,019 บาท/ครัวเรือน ขณะที่ปี 2556/2557 มีเงินคงเหลือ 39,721 บาท/ครัวเรือน

ดังนั้น ในปีการผลิต 2557/ 2558 เมื่อเทียบกับปี 2556/2557 มีรายได้เงินสดสุทธิจากกิจกรรมทางการเกษตรลดลงเฉลี่ย 3.2% หรือลดลงเฉลี่ย 1,537 บาท/ครัวเรือน ภาพรวมครัวเรือนเกษตรทั้งประเทศมีรายได้
ลดลง 9,200 ล้านบาท และครัวเรือนเกษตรทั้งประเทศมีเงินสดลดลง 64,100 ล้านบาท

ส่วนยอดเงินคงเหลือก่อนการชำระหนี้ของครัวเรือนเกษตรปี 2557/2558 เทียบกับปี 2556/2557 ลดลง 1.6% หรือเฉลี่ย 651 บาท/ครัวเรือน ส่งผลให้ครัวเรือนเกษตรโดยเปรียบเทียบมีปริมาณเงินคงเหลือสำหรับการชำระหนี้/ออม ลดลง 3,900 ล้านบาท ขณะที่รายได้เงินสดสุทธิการเกษตรในปีการผลิต 2557/2558 เฉลี่ย 46,933 บาท/ครัวเรือน ลดลงจากปีก่อนที่อยู่ในระดับ 48,470 บาท/ครัวเรือน