บทเรียนจาก Charlie Hebdo

การสร้างมหาวิหาร St.Peter ในต้นศตวรรษที่ 16 ที่กรุงโรม ทางจิตวิทยาสังคมอาจมองได้ว่าเป็นการนำมาใช้ทำงานสื่อสารมวลชนในแนวทางของการชวนเชื่อ (Propaganda) เพื่อเรียกศรัทธาของคริสตจักร

แรกทีเดียวสันตะปาปา Nicholas V ต้องการซ่อมวิหาร St.Peter ที่ถูกทิ้งให้ทรุดโทรมหลังสันตะปาปาก่อนหน้านั้นได้ย้ายจาก Vatican ไปพำนักที่เมือง Avigon ในฝรั่งเศสร้อยกว่าปี แต่สันตะปาปา Julius II องค์ถัดมาทรงคิดไกลกว่านั้น เพราะขณะนั้นเกิดยุคฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรมในคาบสมุทรอิตาลี เกิดรัฐที่มั่งคั่งและสวยงาม เช่น ฟลอเรนซ์ เวนิส มิลาน

พระองค์ทรงเปลี่ยนการบูรณะวิหารเป็นการสร้างมหาวิหารให้ใหญ่กว่า Basilica of Maxentius อาคารมหึมาที่จักรพรรดิ Constantine สร้างไว้ในกรุงโรม เมื่อ 1,200 ปีก่อน

ซึ่งจะกลายเป็น...งานสถาปัตยกรรมใหญ่ที่สุดในโลกขณะนั้นทันทีค่ะ

มหาวิหาร St.Peter เป็น Mega Project สร้างต่อเนื่องกันมาในยุคสันตะปาปาหลายองค์ ใช้เวลา 120 ปี หนึ่งในสถาปนิกเหล่านั้นคือ Michelangelo ท่านผู้อ่านคะ... การที่คนมักพูดกันว่า Michelangelo เป็นผู้สร้างมหาวิหาร St.Peter ฟังแล้วเหมือนกับว่าเขาทำงานนี้อยู่คนเดียวนั้น

ความจริงแล้วไม่ใช่ค่ะ...

งานสำคัญในส่วนของ Michelangelo คือเป็นผู้สร้างโดมกลางมหาวิหารที่สถาปนิกคนก่อนปล่อยให้คาราคาซังไว้ และไปวาดภาพที่ผนังปูนเปียกบนเพดานห้องสวด Sistine ...ส่วนงานอื่นนั้นใช้ศิลปินอื่นค่ะ

การสร้างมหาวิหาร St.Peter ศาสนจักรต้องระดมทุนหลายวิธี และทำให้คริสตชนบางคนไม่เห็นด้วยกับวิธีการระดมทุน ส่งผลให้เกิดการแยกนิกายทางคริสต์ศาสนา

ช่วงนั้นอาจจะเรียกว่าเป็นช่วงวิกฤตของศาสนจักรก็ได้ ในขณะที่ก่อนหน้านั้นไม่กี่ปี Johannes Gutenberg ชาวเยอรมันได้คิดเทคโนโลยี “การพิมพ์” ขึ้นมาทำงานได้เป็นครั้งแรกในโลก ทำให้ช่วยเพิ่มพลังในการสื่อสารอย่างมาก เทคโนโลยีการพิมพ์ทำให้เกิดการพิมพ์ภาพล้อเลียนศาสนจักรในลักษณะ Sartirical Message เป็นครั้งแรก

จากนั้นการทำภาพล้อเลียนในสิ่งพิมพ์ได้กลายไปเรื่อยๆ เกิดการวาดภาพที่เร็วด่วนเพื่อนำเสนอ เอาแค่วาดภาพโครงเส้นที่สำคัญให้แสดงเรื่องราวได้ แล้วเรียกเทียบเคียงด้วยคำว่า Cartoon ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษา Latin ซึ่งใช้เรียกการวาดภาพร่างก่อนขึ้นรูปจริง

Cartoon ถูกนำไปใช้ในงานการทำให้เป็นภาพเคลื่อนไหวในวิธีการของ Animation ฯลฯ และในมิติหนึ่งได้กลายไปเป็น Satirical Cartoon คือใช้ล้อเลียน ซึ่งจะกินใจขนาดไหนก็อยู่ที่ฝีมือและความคิดของคนนำเสนอ

การแสดงออกผ่าน Satirical Cartoon ก็สร้างเรื่องราวล้อเลียนสังคมที่สะใจ บางคนก็ชอบ แต่ก็ไปทำให้คนอีกส่วนหนึ่งไม่พอใจ กรณีที่เห็นได้ชัดคือ Satirical Cartoon ในหนังสือพิมพ์ Charlie Hebdo ที่สร้างความเคียดแค้นให้กับคนกลุ่มหนึ่งทนไม่ไหวถึงกับเข้าไปกราดยิงคนในสำนักพิมพ์ตายไป 12 ศพ

จึงขอให้สติกับคนทำงานการสื่อสารที่นำ Satirical Message ไปใช้ประโยชน์ว่า ...Satirical Message ดูเหมือนกับ ง่าย สนุก ขำ สะใจ แพร่หลายได้รวดเร็ว และ...เย้...

แต่บางทีก็ขำไม่ออก ผู้เขียนทำงานในเรื่องการสื่อสารในภาวะวิกฤตซึ่งเป็นปลายเหตุของความผิดพลาดที่เกิดขึ้นหลายงาน บางงานนั้นยากและซับซ้อนมากสำหรับการตามแก้ไขหรือจะทำงานอื่นต่อนะคะ...