แนวโน้มการบริหารขนาดองค์กร

ไทยมีการเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยีมาก ประชากรวัยทำงานลดลง อัตราการเติบโตของเศรษฐกิจก็ลดลง การบริหารองค์กรแต่นี้ไปควรเน้นประสิทธิภาพ ประสิทธิผลของคนมากกว่าเพิ่มพนักงานในองค์กร

มีการวิเคราะห์ว่าขนาดองค์กรที่ใหญ่ขึ้นไม่ใช่แนวโน้มในศตวรรษนี้ต่อไป เพราะการแข่งขันด้านจ้างงานมากขึ้น คนทำงานในตลาดแรงงานน้อยลง ความสามารถทำรายได้ของธุรกิจต่ำลง อีกทั้งการแข่งขันมากขึ้นทำให้กำไรลดลง จึงคาดว่าองค์กรอนาคตจะปรับตัวให้กระชับ ขนาดเล็กลงพร้อมพัฒนาให้องค์กรมีความถนัดเฉพาะด้านมากขึ้น

แนวโน้มที่องค์กรจะลดขนาดมักลดจ้างพนักงานกลุ่มแรงงานสายสนับสนุน ส่งเสริมพนักงานทุกคนพัฒนาศักยภาพเพิ่ม มุมมองที่ว่าบริษัทมีพนักงานในองค์กรเยอะ ผู้บริหารจะรู้สึกมั่นคงอาจไม่ใช่อีกต่อไป ประเด็น คือเพิ่มศักยภาพบุคคลที่อยู่ในองค์กรให้มีความเก่งเฉพาะตนให้ได้และต้องพัฒนาตัวเองเรื่อยๆ ให้พร้อมทำงานกับผู้อื่น มี IQ และ EQ ที่เหมาะสม

HR จะรับมือกับปัญหานี้อย่างไร

สิ่งที่ HR ควรทำ 1.ปรับปรุงโครงการสหกิจศึกษาให้เข้มแข็งขึ้น ปรับนิสัยคนวัยเรียนให้รับผิดชอบงาน มีทักษะทำงานเป็นทีมมากขึ้น กระบวนการและรูปแบบกิจกรรมปฐมนิเทศ ระบบรับพนักงานใหม่ช่วงทดลองงานต้องเปลี่ยน เน้นสร้างนิสัยรับผิดชอบต่องาน ทำงานเป็นทีมและมารยาทสังคมในที่ทำงาน ให้ผู้มาใหม่ปรับตัวเข้ากับองค์กร เพื่อนร่วมงาน และงานที่ได้รับมอบหมายได้ 2. ต้องเสริมความแข็งแกร่งให้ค่านิยมหลักขององค์กร สร้างความเชื่อมั่นและศรัทธาในค่านิยมองค์กร ไม่เช่นนั้นพนักงานจะมองที่ตัววัตถุอย่างเดียว 3. ต้องมีความรู้ด้านออกแบบโครงสร้างองค์กรมากขึ้น เนื่องจากองค์กรยิ่งขนาดเล็กลง ยิ่งมีที่ว่างสำหรับคนที่เก่งเท่านั้น 4. ต้องมีความสามารถวางแผนอัตรากำลังคนที่มีประสิทธิภาพ เพื่อตั้ง Workforce Model ขึ้นมา ให้ Line Manager คิดตามกรอบที่ควรเป็น

การสรรหาบุคลากร

ประเด็นการสรรหาบุคลากร “คนที่ใช่ ในเวลาที่ต้องการ” เป็นเรื่องสำคัญที่ HR ควรปรับการทำงานเร่งด่วน ให้องค์กรได้บุคลากรที่ตระหนักถึงพันธะผูกพันกับงานและความภักดีต่อองค์กรพร้อมๆ กัน มีค่านิยมทำงานเป็นทีม แนวโน้มกลุ่มประชากรจะมีคนกลุ่มอายุยังน้อยและเก่งมาก แต่ทำงานเป็นทีมไม่เป็น ในไทยมีปัญหาเยอะ เพราะปกติคนไทยทำงานเป็นทีมไม่ค่อยเป็นอยู่แล้ว และการเปลี่ยนแปลงยุคดิจิทัลที่ส่งผลให้คนเป็นอิสระ เติบโตมาในครอบครัวเล็กๆ เป็นลูกคนเดียว เขายิ่งทำงานหรืออยู่กับคนเยอะๆ ไม่เป็น องค์กรต้องปรับทัศนคติ พัฒนาทักษะทำงานเป็นทีมมากกว่าเดิม

อีกทั้งปัจจุบันบุคลากรอายุน้อยจำนวนมากต้องการทำงานเพียงช่วงสั้นๆ มองหางานใหม่เรื่อยๆ (Job Hoppers) แต่โชคดีที่ตลาดแรงงานช่วงนี้ยังถดถอยตามภาวะเศรษฐกิจ ทำให้จำนวนคนทำงานกลุ่มนี้ไม่สูงกว่าที่ควรจะเป็น เมื่อไรที่เศรษฐกิจเริ่มดีขึ้นจำนวนคนทำงานกลุ่มนี้จะเพิ่มขึ้นเช่นกัน ส่วนหนึ่งเพราะกระแสนิยมคนทำงานไม่ประจำที่ปรากฏตามสื่อ ที่ชวนคนทำงานออกมาเป็นเจ้านายตัวเอง สร้างอิสรภาพทางเวลาและการเงิน ทำให้บุคลากรอายุน้อยพุ่งความสนใจไปที่เรื่องอื่นมากกว่าเอาใจใส่งานที่รับผิดชอบ

เช่น มีเงินพอเพียงเลี้ยงดูตัวเองรวดเร็ว ทำธุรกิจส่วนตัว ใส่ใจสุขภาพรูปลักษณ์ มองหางานใหม่เพื่อเร่งสปีดเงินเดือน ส่งผลให้เกิดสงครามแข่งขันชิงแรงงานในตลาดรุนแรงขึ้น เรื่องนี้ HR ต้องวัดค่านิยมผู้สมัครเข้าทำงานเป็นอันดับหนึ่ง ดูที่ค่านิยมและทัศนคติการทำงาน คุณธรรมของบุคคลเป็นหลัก แม้ดูยากแต่พอมีเครื่องมือประเมินหรือเทคนิคใช้ตรวจจับสัญญาณค่านิยมและคุณธรรมประจำตัวของผู้สมัครได้

อีกอย่างคือ นำระบบสัญญาจ้างรายปีแทนจ้างพนักงานประจำ จะช่วยองค์กรได้เยอะ ระงับหรือเลิกสัญญาได้เมื่อพบพฤติกรรม ทัศนคติไม่ดี รวมถึง HR น่าจะจัดกิจกรรมเสริมสร้างความภักดีของพนักงาน จัดสร้างภาวะทำงานเป็นทีมให้มากขึ้น

การจูงใจคนที่มีคุณภาพให้ทำงานกับองค์กร

ความท้าทายอีกประการในปัจจุบัน คือ รักษาบุคลากรที่ทำงานได้ทั้งปริมาณและคุณภาพ และจงรักภักดีกับองค์กร HR ต้องหาวิธีดึงดูดและรักษาคนกลุ่มนี้ให้อยู่กับองค์กรนานที่สุด เพราะคนรุ่นใหม่มีแนวโน้มผูกพันกับองค์กรน้อยลง ถ้าจัดการแลกเปลี่ยนทัศนคติและค่านิยมระหว่างกลุ่มผู้อาวุโสและคนรุ่นใหม่ จะช่วยให้คนรุ่นใหม่ปรับตัวทำงานสอดคล้องค่านิยมและวัฒธรรมองค์กร จูงใจพนักงานรักองค์กร รักงานมากขึ้น

นอกจากนี้ต้องใช้เครื่องมือที่ไม่เกี่ยวกับการเงินมากขึ้น เช่น ความศรัทธา ภักดี รู้สึกอยากให้ ต้องปลูกฝังแต่แรกและทำต่อเนื่อง เพราะอนาคตการแข่งขันเรื่องเงินอย่างเดียว จะทำให้บริษัทขาดทุนเรื่อยๆ จากต้นทุนการจัดการบุคลากรสูงขึ้น ยากจะประเมินความคุ้มค่าลงทุน อีกเรื่องคือวางแผนสืบทอดหัวหน้าสายงานอายุ 40 ปีขึ้นไป ยืดอายุการทำงานคนที่ดีออกไปหลังอายุ 60 ปีขึ้นไป อีกภาพคือพอ Gen Y มากขึ้น คนกลุ่มนี้ควรมีความสามารถสูง รักอิสระมาก การให้เขาอยู่กับองค์กรได้นาน ต้องมีนโยบายให้อิสระความคิดและวิธีทำงานมากขึ้น