ขายหวยผ่านตู้ ไม่ช่วยแก้หวยแพง

โดย...กนกวรรณ บุญประเสริฐ

การแก้ไข พ.ร.บ.สลากใหม่ ตามแนวทางที่กระทรวงการคลังเสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 10 มี.ค. 2558 รับทราบ มีสาระสำคัญคือ การเปิดทางให้สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลสามารถจำหน่ายสลากแบบอัตโนมัติ หรือหวยออนไลน์ได้ในอนาคต และปรับลดรายได้นำส่งรัฐ จาก 28% เหลือ 20% ส่วนหนึ่งเพื่อนำเงิน 5% ไปตั้งกองทุนรับซื้อเลขไม่สวย อีก 3% นำไปเพิ่มค่าบริหารจัดการของสำนักงานสลากฯ จาก 12% เป็น 15% รวมถึงเปิดทางให้มีการจัดระบบบริหารโควตาจำหน่ายสลากใหม่ การเพิ่มค่าบริหารจัดการหรือเพิ่มสัดส่วนรายได้แก่ผู้ค้า เพื่อแก้ปัญหาสลากเกินราคา และกดให้ราคาขายปลีกของสลากอยู่ที่คู่ละ 80 บาท ตามที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เคยลั่นวาจาไว้   

ขณะเดียวกันเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเรื่องสลากแพง กระทรวงการคลังและสำนักงานสลากฯ จะดึงโควตาสลากกินแบ่งและสลากการกุศลที่จะทยอยหมดอายุในเดือน มิ.ย.-ส.ค. 2558 นี้ ราว 50 ล้านฉบับบางส่วน มาจัดสรรให้บริษัท ล็อกซเล่ย์ จีเท็ค เทคโนโลยี นำไปจำหน่ายผ่านเครื่อง ที่จะติดตั้งในร้านค้าสะดวกซื้อ เคาน์เตอร์เซอร์วิส เพื่อให้ประชาชนมีทางเลือกในการซื้อสลาก โดยนายกฯ ตั้งเป้าให้ทุกอย่างต้องจบภายใน 3-6 เดือน โดยจะไม่ยุ่งกับโควตาสลากขององค์กรมูลนิธิต่างๆ หรือถ้าจำเป็นก็อาจจะพิมพ์สลากเพิ่ม จากที่พิมพ์อยู่แล้ว 74 ล้านฉบับ/งวด

ถ้าดูผิวเผินจะเหมือนว่า เริ่มเห็นแสงปลายอุโมงค์ในการแก้สลากแพง แต่เมื่อวิเคราะห์ลงลึกไปจะพบว่าอาจจะแก้ปัญหาได้ไม่สะเด็ดน้ำ ด้วยปัญหาที่จะตามมาจนไม่ได้ข้อสรุปที่น่าพอใจได้

เนื่องจากแนวทางการจัดสรรโควตาสลากใบที่มีเลข 6 หลัก ให้ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ไปจำหน่ายผ่านเครื่อง มีความแตกต่างจากการขายหวยออนไลน์แบบ 2 และ 3 ตัว ที่ผู้ซื้อสามารถเลือกเลขสลากและราคาได้ แต่วิธีใหม่เหมือนการเอาใบลอตเตอรี่ไปยัดใส่ตู้ คนซื้อก็ไปเลือกซื้อผ่านตู้ แทนที่จะเลือกซื้อจากผู้ที่เดินเร่ขายเท่านั้นเอง

อย่างไรก็ตาม วิธีการดังกล่าวอาจจะไม่ตอบโจทย์ประชาชนที่ต้องการซื้อสลากก็ได้

เพราะในสลาก 1 ชุดนั้น จะมีสลากจำนวน 1 ล้านบาท ที่มีเลขเรียงกันตั้งแต่ 000000-999999 สมมติว่าสำนักงานสลากฯ ได้ข้อยุติว่าจะยกโควตาสลากให้ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ จำนวน 2 ล้านฉบับ หมายถึง
ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ จะสามารถออกสลากที่เลขซ้ำกัน 6 ตัว ได้เพียง 2 ครั้งเท่านั้น ไม่เหมือนหวยออนไลน์ที่ผู้ซื้อหวยสามารถเลือกกดหมายเลขที่ต้องการได้ ซึ่งจูงใจในการซื้อหวยมากกว่า

ขณะเดียวกัน วิธีดังกล่าวอาจจะไม่ตอบโจทย์เรื่องเป้าหมายรายได้ที่ล็อกซเล่ย์จีเท็คฯ คาดหวังไว้ เพราะจากประมาณการเดิมที่ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ตั้งเป้าจากการออกสลากแบบออนไลน์ หวังว่าจะมีรายได้ 0.75% ต่อธุรกรรม ซึ่งจะทำให้บริษัทมีรายได้ไม่น้อยกว่า 1,300-1,500 ล้านบาท/ปี และเมื่อหักค่าใช้จ่ายแล้ว ก็จะเหลือเป็นกำไรไม่น้อยกว่า 120-130 ล้านบาท/ปี

แต่การให้เครื่องจำหน่ายสลากจำหน่ายสลากแบบใบจะทำให้ล็อกซ์เล่ย์ จีเท็คฯมีโอกาสสร้างรายได้น้อยกว่า รวมทั้งมีโอกาสที่จะขาดทุนได้หากขายสลากไม่หมด แม้จะมีกองทุนรับซื้อเลขไม่สวย แต่ก็เป็นการรับซื้อในราคาทุนเฉพาะเลขไม่สวยเท่านั้น  ขณะที่ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ยังต้องแบกรับความเสี่ยงกรณีที่ขายสลากเลขอื่นๆ ไม่หมดด้วย จึงอาจเป็นไปได้ว่าในการหารือเรื่องนี้ระหว่างสำนักงานสลากฯ กับล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ อาจจะไม่ได้ข้อสรุป หากล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ยังคงยืนยันให้จบเรื่องนี้ที่สัญญาขายสลากแบบออนไลน์ที่ให้ประชาชนสามารถเลือกซื้อเลขได้ตามเดิม

ขณะที่มุมมองของสำนักงานสลากฯ ที่ต้องการให้มีการจำหน่ายสลากใบผ่านเครื่องจำหน่ายสลาก เพราะสามารถตอบสนองนโยบายรัฐบาลเรื่องที่จะไม่ขายหวยออนไลน์ เพราะถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นการมอมเมาประชาชน

ขณะเดียวกัน สำนักงานสลากฯ ก็หวังว่าจะสามารถประนีประนอมกับล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ถึงปัญหาการฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายได้ เพราะที่ผ่านมา ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ยื่นเรื่องฟ้องร้องศาลปกครอง เรียกค่าเสียหายจากสำนักงานสลากฯ 5,000-6,000 ล้านบาท กรณีออกหวยออนไลน์ล่าช้า

เหตุผลที่สำคัญอีกประการก็คือ เชื่อว่าการให้เอกชนมาตั้งตู้ขายสลากใบผ่านเครื่อง จะสามารถดัดหลังเจ้าพ่อเจ้าแม่สลากที่ปั่นราคาสลากจนมีการขายเกินราคาได้ ถือเป็นหนึ่งในข้อเสนอจากเวทีการสัมมนาระดมความเห็นจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องด้วย

นอกจากปัญหาความไม่ลงตัวของวิธีการจำหน่ายแล้ว ยังมีประเด็นที่ต้องจับตา คือ ความพร้อมของล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ เพราะเครื่องจำหน่ายสลากติดตั้งระบบมานานกว่า 10 ปี โดยครั้งนั้นมีเป้าหมาย 1.2 หมื่นเครื่อง แต่ทยอยติดตั้งได้เพียง 6,000 เครื่อง ก็ต้องพับโครงการไป และในช่วงรัฐบาลก่อนปี 2555 มีการเข้าสำรวจเครื่องจำหน่ายดังกล่าวเพื่อเตรียมเดินหน้าเรื่องหวยออนไลน์ แต่จากข้อมูลที่รายงานให้คณะกรรมการสลากฯ ที่มี เบญจา หลุยเจริญ รมช.คลัง เป็นประธานในขณะนั้น พบว่ามีเครื่องที่ยังทำงานได้เพียง 2,000 กว่าเครื่องเท่านั้น ที่เหลือคาดว่าจะชำรุดหรือสูญหายไปตามกาลเวลา

ยังมีประเด็นของตัวแทนที่เคยได้รับอนุญาตให้ติดตั้งเครื่องจำหน่ายสลากออนไลน์ในขณะนั้น และยังมีตัวตนอยู่ในขณะนี้ ที่อาจฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย หากรัฐให้ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ เอาเครื่องจำหน่ายสลากไปขายในร้านสะดวกซื้อ เคาน์เตอร์เซอร์วิส แทนที่จะให้สิทธิกับตัวแทนที่เคยได้รับอนุญาตในขณะนั้นได้ และที่ผ่านมากลุ่มนี้ได้รวมตัวขึ้นเป็นชมรมเพื่อเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา

สังศิต พิริยะรังสรรค์ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) และประธานสถาบันปฏิรูปประเทศไทย ยืนยันว่า การแก้ปัญหาสลากแพงจะแก้ได้โดยการออกสลากแบบอัตโนมัติ หรือหวยออนไลน์เท่านั้น เพราะการให้ล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ มาขายสลากแบบใบ ที่คนซื้อไม่สามารถเลือกหมายเลขได้ คนจะหนีไปซื้อหวยใต้ดินในเลขที่ตัวเองชอบเหมือนเดิม และการเจรจาระหว่างสำนักงานสลากฯ และล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ก็อาจจะหาข้อยุติได้ยาก

ดังนั้น จะเห็นว่าการแก้ปัญหาสลากแพงด้วยแนวคิดที่ว่านี้ ยังมีปัญหาด้านการปฏิบัติที่ต้องจัดการอีกมากมายหลายเรื่อง และการเจรจาระหว่างสำนักงานสลากฯ กับล็อกซเล่ย์ จีเท็คฯ ก็มีโอกาสสูงที่จะไม่ได้
ข้อสรุป สุดท้ายก็กลายเป็นเรื่องหวยล้ม แก้สลากแพงไม่ได้อีกตามเคย