ควบคุมขอทาน

กฎหมายควบคุมการขอทานที่ใช้ในปัจจุบัน คือ พ.ร.บ.ควบคุมการขอทาน พ.ศ. 2484 กำหนดห้ามมิให้บุคคลใดทำการขอทาน และให้อำนาจเจ้าหน้าที่รัฐทำการควบคุมและส่งตัวผู้ทำการขอทานที่ไม่สามารถทำอาชีพอย่างอื่นได้ไปยังสถานสงเคราะห์ของรัฐ ซึ่งเป็นการจัดระเบียบผู้ทำการขอทาน และหากผู้ที่ถูกส่งตัวไปยังสถานสงเคราะห์ไม่ไปหรือหลบหนี ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือนหรือทั้งจำทั้งปรับ

แม้จะมีกฎหมายควบคุมการขอทาน และมีการจับกุมขอทาน แต่ปัญหาขอทานเกลื่อนเมืองก็ปรากฏให้เห็น ซึ่งมีทั้งขอทานคนไทยและขอทานต่างชาติ

โดยเฉพาะปัญหาขอทานเด็กก็เป็นเรื่องสำคัญ เนื่องจากเด็กถูกลักพาตัวและบังคับให้เป็นขอทาน หรือพ่อ-แม่บังคับให้เด็กไปขอทาน หรือกรณีเด็กถูกซื้อหรือเช่ามาจากพ่อ-แม่ชาวต่างด้าวและบังคับให้ขอทานทำให้ไทยถูกจับตามองว่ามีการค้ามนุษย์ในอันดับต้นๆ

ในขณะที่การแสวงหาประโยชน์จากมนุษย์ไม่ว่าจะเป็นการอาศัยความอ่อนด้อยทางร่างกาย สติปัญญา ความสามารถ หรือสภาพจิตใจของบุคคลอื่น ประกอบกับสภาพแวดล้อมสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้ขอทานมีจำนวนเพิ่มขึ้น และปัญหาซับซ้อนมากกว่าในอดีต

แต่ พ.ร.บ.ควบคุมการขอทาน พ.ศ. 2484 ไม่มีความเหมาะสมกับสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป และมีการเสนอร่าง พ.ร.บ.ควบคุมการขอทาน พ.ศ. ... โดยมีการกำหนดเพิ่มเติมให้บุคคล ซึ่งกระทำการใดๆ ให้ผู้อื่นกระทำการขอทานต้องได้รับโทษทางอาญาด้วย

เพราะปัจจุบันขอทานทำงานเป็นแก๊ง มีหัวหน้าคุม และจัดเก็บผลประโยชน์ ขอทานบางคนมีรายได้ต่อเดือนมากกว่าคนทำงานตามสำนักงานหรือบริษัทเสียอีก

ร่าง พ.ร.บ.ควบคุมการขอทาน พ.ศ. ...จึงกำหนดเอาผิดกับผู้ที่ใช้ บังคับ ขู่เข็ญ จ้าง วาน ยุยง ส่งเสริม หรือกระทำด้วยวิธีการอื่นใดให้ผู้อื่นขอทาน หรือนำบุคคลอื่นมาเป็นประโยชน์ในการขอทาน ซึ่งในปัจจุบัน จะพบว่ามีการกระทำผิดเช่นนี้มาก โดยมีโทษทางอาญา คือ จำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่เกินหกหมื่นบาท

ถ้าเป็นการกระทำต่อบุคคลอายุต่ำกว่าสิบแปดปี ผู้สูงอายุ ผู้เจ็บป่วย ผู้พิการหรือทุพพลภาพ หรือหญิงมีครรภ์ หรือกระทำโดยนำคนต่างด้าวมาขอทาน หรือกระทำโดยผู้ปกครองดูแลของผู้ซึ่งขอทาน หรือกระทำโดยใช้กำลังบังคับต่อผู้ซึ่งขอทาน หรือกระทำต่อบุคคลในครอบครัวของผู้ซึ่งขอทาน ผู้กระทำจะต้องรับโทษหนักขึ้น คือ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท

สำหรับผู้ที่ทำร้ายร่างกายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้อื่นนั้นได้รับอันตรายสาหัส เพื่อนำผู้อื่นนั้นไปใช้ประโยชน์ในการขอทานมีโทษถึงประหารชีวิต

ร่างฉบับใหม่ยังปรับปรุงเนื้อหา คือ ห้ามมิให้บุคคลทำการขอทาน แต่สอบสวนและปรากฏว่าผู้ขอทานป็นคนชราภาพ หรือวิกลจริต พิการ หรือเป็นคนมีโรค ซึ่งไม่สามารถประกอบอาชีพอย่างใด และไม่มีทางเลี้ยงชีพอย่างอื่น ทั้งไม่มีญาติมิตรอุปการะเลี้ยงดู ให้ส่งตัวไปยังสถานสงเคราะห์ และหากผู้ใดช่วยเหลือให้ผู้ซึ่งอยู่ในระหว่างถูกส่งตัวเข้าสถานสงเคราะห์ หรือผู้รับการสงเคราะห์ หลบหนีจากสถานสงเคราะห์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

หากกฎหมายฉบับนี้ใช้บังคับน่าจะเกิดประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาขอทานได้อย่างเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น และทำให้ปัญหาการค้ามนุษย์ในไทยลดลง