เดินหน้าปฏิรูปตำรวจไทย

โดย...ดร.ฐากูร

ทุกครั้งที่เกิดการเปลี่ยนแปลงในบ้านเมือง การปฏิรูปตำรวจจะถูกหยิบยกมาเป็นประเด็นทางสังคมอยู่เสมอเช่นเดียวกับการเดินหน้าปฏิรูปประเทศไทยในครั้งนี้ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (สตช.) เป็นเป้าหมายในการปฏิรูปโครงสร้างการทำงาน โดยมุ่งเรื่องการควบรวมภารกิจตำรวจที่หลากหลายและซ้ำซ้อนกับหน่วยงานอื่น ซึ่่งทางตำรวจเองย่อมต้องไม่เห็นด้วยกับแนวคิดดังกล่าว โดยให้เหตุผลว่าภารกิจพิเศษบางอย่างนั้นยังมีความจำเป็นต้องอาศัยตำรวจ และคุณลักษณะพิเศษของความเป็นตำรวจ

ถ้ามองอย่างเป็นกลางก็ต้องยอมรับความจริงว่า หน่วยงานที่ใหญ่โตและทรงอำนาจแบบสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่ได้รับงบประมาณปีละหลายหมื่นล้านบาทนั้น ที่ผ่านมากลับต้องประสบกับคำติเตียนจากสังคมเกี่ยวกับการทุจริตประพฤติมิชอบ ความไม่มีประสิทธิภาพในการป้องกันปราบปรามอาชญากรรม รวมทั้งปัญหาการบริหารงาน บุคลากร และงบประมาณที่ไม่เคยเพียงพอ และเกือบทุกครั้งที่ตำรวจถูกสังคมตำหนิ ตำรวจก็มักจะบ่นถึงภารกิจที่มากเกินไป และงบประมาณที่จำกัดอยู่เสมอ

ดังนั้น แนวคิดในการปฏิรูปตำรวจจึงเป็นโอกาสที่ดีสำหรับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ในการแก้ไขปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้นของตำรวจด้วย แม้ไม่มีใครหยิบยกเรื่องปฏิรูปขึ้นมา ทางตำรวจเองก็น่าจะมีแนวความคิดในการปรับโครงสร้างและการบริหารงานขององค์กรอยู่แล้ว

ข้อเสนอต่อไปนี้ เป็นเพียงมุมมองส่วนหนึ่งที่น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับการปฏิรูปตำรวจ โดยไม่ต้องขอเพิ่มงบประมาณจากรัฐบาล และไม่ต้องเพิ่มกำลังพลให้กับตำรวจ เพราะปัจจุบันนี้องค์กรตำรวจก็ถูกมองว่าใหญ่โตเกินไปแล้ว

ข้อแรก การ Outsource งานที่ไม่จำเป็นให้กับเอกชน งานบางประเภท เช่น งานอำนวยการ งานธุรการ ไม่จำเป็นต้องใช้ตำรวจ ซึ่งแต่ละคนต้องเสียงบประมาณในการฝึกอบรมมาปฏิบัติ งานดังกล่าวสามารถทำได้โดยบุคลากรธรรมดาที่ไม่ต้องได้รับการฝึกอบรม ไม่ต้องกังวลกับการแต่งตั้งโยกย้ายประจำปี ไม่ต้องมีขั้นเงินเดือนและสวัสดิการ โดยให้เจ้าหน้าที่ตำรวจออกไปปฏิบัติหน้าที่ป้องกันปราบปรามอาชญากรรมตามที่ได้รับการคัดเลือกและฝึกอบรมมา

ข้อที่สอง ของบประมาณสนับสนุนจากหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องกับภารกิจตามแบบอย่างของตำรวจสอบสวนกลาง เช่น ตำรวจทางหลวงได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกรมทางหลวง ตำรวจท่องเที่ยวได้รับงบประมาณจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา คล้ายกับว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบ Outsource งานป้องกันปราบปรามอาชญากรรมและรักษาความปลอดภัยของประชาชนให้กับตำรวจรับไปดำเนินการซึ่งจะเกิดการประสานงานอย่างใกล้ชิดและรับนโยบายได้โดยตรงเกี่ยวกับภารกิจนั้นๆ

ทั้งยังสามารถประสานและบูรณาการกับหน่วยงานตำรวจทั่วไปได้ดี ทำให้งบประมาณของตำรวจในภาพรวมลดลง สามารถตอบสังคมได้ชัดเจนถึงงบประมาณที่ได้รับกับประสิทธิภาพในการปฏิบัติหน้าที่ให้กับหน่วยงานนั้นๆ ดังนั้น กองบังคับการตำรวจจราจร ควรได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกรุงเทพมหานคร ส่วนตำรวจพื้นที่ควรได้รับงบประมาณสนับสนุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในขณะที่งบประมาณปกติและการบังคับบัญชาขึ้นอยู่กับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

ข้อที่สาม ตำรวจไม่จำเป็นต้องรับงบประมาณจากรัฐเพียงอย่างเดียว แต่ควรสามารถรับรายได้อย่างถูกต้องและมีมาตรฐานจากงานรื่นเริง หรือเทศกาลต่างๆ ที่ไม่ได้อยู่ในแผนปฏิบัติตามงบประมาณประจำปี ซึ่งเป็นการเพิ่มภารกิจของตำรวจ จนทำให้ต้องระดมกำลังตำรวจที่อยู่ระหว่างพักมาปฏิบัติหน้าที่เสริมเพื่อที่จะสามารถจัดกำลังเจ้าหน้าที่ไปดูแลประชาชนในบริเวณอื่นได้ตามปกติ

ข้อที่สี่ เนื่องจากความแตกต่างทางพื้นที่ ประชากรและลักษณะอาชญากรรมของแต่ละสถานี ตำรวจต้องกระจายอำนาจอย่างจริงจัง ให้ผู้บริหารระดับล่างหรือเจ้าของพื้นที่สามารถมีเวลาริเริ่มแนวคิดใหม่ๆ ในการปฏิบัติภารกิจของตนเองได้ โดยเน้นการบูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจะทำให้การปฏิบัติมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลมากขึ้น โดยผู้บังคับบัญชาระดับสูงเป็นเพียงผู้นำในการกำหนดวิสัยทัศน์ นโยบาย มาตรฐาน รวมทั้งให้การสนับสนุนในการปฏิบัติภารกิจ

ข้อสุดท้าย ภารกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับงานป้องกันปราบปรามอาชญากรรม ไม่ต้องใช้ความเป็นตำรวจในการปฏิบัติ และเป็นภารกิจโดยตรงของหน่วยงานอื่นที่สามารถปฏิบัติได้ดีกว่า ต้องรีบดำเนินการถ่ายโอนภารกิจดังกล่าวให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับไปดำเนินการ เหมือนกับการโอนภารกิจของตำรวจดับเพลิงและงานเทศกิจไปให้กับกรุงเทพมหานครและท้องถิ่นดำเนินการมาแล้ว

ท้ายสุด การปฏิรูปย่อมเกิดประโยชน์สูงสุด หากทุกฝ่ายยอมรับความจริงและมองอย่างเป็นกลาง สำนักงานตำรวจแห่งชาติไม่ควรละทิ้งโอกาสที่จะขจัดอุปสรรคการบริหารที่มีอยู่ ณ ปัจจุบันเพื่อพัฒนาองค์กร โดยต้องให้ความสนใจสอบถามความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่ตำรวจระดับล่างที่เป็นผู้ปฏิบัติงานจริง หากทุกฝ่ายละทิ้งทิฐิ ร่วมมือและทำความเข้าใจกัน การปฏิรูปย่อมเป็นไปในทิศทางถูกต้อง เพื่อความปลอดภัยของประชาชนและความสงบสุขของประเทศ