ลดมาตรฐานการบิน

“เรากำลังรอให้องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) อนุมัติแผนการดำเนินการแก้ปัญหามาตรฐานการกำกับดูแลการเดินอากาศของกรมการบินพลเรือน (บพ.) ที่กรมได้ส่งให้กับ ICAO เมื่อวันที่ 2 มี.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งคงต้องรออีกสักพักว่า ICAO จะอนุมัติแผนหรือไม่ แต่ในระหว่างนี้จะไม่มีสายการบินใดถูกแบน” สมชาย พิพุธวัฒน์ อธิบดี บพ. ให้สัมภาษณ์ “โพสต์ทูเดย์”

แต่ทว่าการที่ ICAO จะพอใจและยอมอนุมัติแผนปรับปรุงมาตรฐานการกำกับดูแลของ บพ. ยังคงต้องลุ้นกันต่อไป

นั่นเพราะผลตรวจสอบการกำกับดูแลความปลอดภัยสากลด้านการบินของ ICAO เมื่อวันที่ 19-30 ม.ค. 2558 คณะตรวจสอบแจ้งว่าพบข้อบกพร่องและหลักฐาน ซึ่ง
มีแนวโน้มเป็นข้อบกพร่องที่มีนัยสำคัญต่อความปลอดภัย (SSC) ในหลากหลายประเด็น

เช่น กระบวนการรับรองผู้ดำเนินการเดินอากาศ (AOC Certification) ข้อกำหนดการปฏิบัติการ ซึ่งรวมถึงการรับรองการปฏิบัติการบินแบบพิเศษและการรับรองย่อยต่างๆ นั้น พบว่ากฎระเบียบ หลักเกณฑ์ ขั้นตอนและแนวทางปฏิบัติยังไม่ครบถ้วนและทันสมัยตามข้อกำหนดในภาคผนวกแห่งอนุสัญญาฯ

การมีเจ้าหน้าที่เทคนิคไม่เพียงพอสำหรับการกำกับดูแลผู้เดินอากาศทั้งหมด และไม่เพียงพอต่อการพิจารณาตรวจสอบผู้ขอใบรับรองผู้เดินอากาศรายใหม่ ขณะที่การฝึกอบรมเจ้าหน้าที่มีไม่ครบถ้วน ทำให้เจ้าหน้าที่ขาดประสบการณ์ ความรู้ที่จำเป็น และทันสมัยเพียงพอที่จะสามารถปฏิบัติงานได้มาตรฐานตามข้อกำหนดไว้ เป็นต้น

ที่สำคัญผลการสุ่มตรวจกระบวนการ เอกสารรับรอง และการตรวจสอบ ณ ที่ทำการของผู้ดำเนินการทางอากาศของคณะตรวจสอบ พบหลักฐานว่า การให้การรับรองการปฏิบัติการบินแบบพิเศษ เช่น ILS CAT II/III (การบินเข้าสู่สนามบินด้วยเครื่องวัดและการบินร่อนลงที่มีความถูกต้องแม่นยำระยะตัดสินใจไม่ต่ำกว่า 30 เมตร และ 60 เมตร) และการปฏิบัติการบินแบบ ETOPS (การบินของอากาศยาน 2 เครื่องยนต์ในเส้นทางบินที่มีระยะรัศมีจาก Adequate Airport มากกว่ารัศมี 60 นาทีของการบินปกติ) นั้น

ปรากฏว่าไม่ผ่านกระบวนการรับรองอย่างถูกต้อง และไม่พบขั้นตอนการปฏิบัติการแบบพิเศษดังกล่าวในคู่มือปฏิบัติการของผู้ได้ใบรับรองเดินอากาศแต่อย่างใด

ทั้งยังตรวจสอบพบว่าผู้ที่ได้รับการรับรองมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน ซึ่งแสดงถึงข้อบกพร่องอย่างมากของระบบและกระบวนการรับรอง ซึ่งกระทบต่อความปลอดภัยในการบินอย่างมีนัยสำคัญ 

ขณะเดียวกัน ICAO ยังตรวจสอบพบว่า ในด้านการรับรองการขนส่งสินค้าอันตราย (Dangerous Goods) ของประเทศไทยนั้น ยังไม่มีการกำหนดนโยบายและหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับการพิจารณาตรวจสอบและกระบวนการรับรองผู้ขนส่งสินค้าอันตราย ตามภาคผนวกที่ 18 แห่งอนุสัญญาฉบับล่าสุด ตลอดจนไม่พบว่ามีการกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบ รายละเอียด หลักเกณฑ์และกระบวนการพิจารณาอนุญาตแต่อย่างใด

สำหรับผลกระทบที่ตามมาเมื่อ ICAO พบข้อบกพร่องที่มีนัยสำคัญต่อความปลอดภัย และทาง  บพ.กังวลใจเป็นอย่างยิ่ง คือ เมื่อ ICAO มีการประกาศว่าพบข้อบกพร่องบน ICAO On-line Framework แล้ว“อาจ” ทำให้องค์การบริหารการบินแห่งสหรัฐ (FAA) ปรับลดระดับมาตรฐานการบินพลเรือนของไทยเป็นประเภท 2 (Category II) หรือต่ำกว่ามาตรฐานขั้นต่ำของ ICAO และ “อาจ” ส่งผลให้สหภาพยุโรปพิจารณาประกาศห้ามสายการบินของไทยไม่ให้ทำการบินไปยังสหภาพยุโรปได้ทันที

จึงเท่ากับว่าสายการบินของไทยที่ได้รับใบรับรองจาก บพ. และมีไฟลต์บินไปต่างประเทศ 26 สายการบินจากทั้ง 41 สายการบินอยู่ในภาวะที่ “สุ่มเสี่ยง” รวมถึงผู้ที่ได้รับใบอนุญาตขนส่งสินค้าอันตรายทางอากาศที่มีอยู่ 7 ราย ต้องเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบเพื่อรับรองใบอนุญาตต่างๆ ทั้งหมด

“แผนการแก้ปัญหาด้านการบิน บพ.จะทำการตรวจสอบการออกใบรับรองการเดินอากาศของสายการบินที่มีเที่ยวบินไปต่างประเทศทั้งสิ้น 26 แห่งก่อน จากนั้นจะเข้าไปตรวจสอบการออกใบรับรองสายการบินที่เหลือ แต่ในระหว่างนี้จะไม่มีผลให้สายการบินต่างๆ ต้องหยุดบิน เพียงแต่อาจถูกสุ่มตรวจจากประเทศปลายทางถี่ขึ้นกว่าเดิม” สมชาย ระบุ

นอกจากนี้ บพ.จะต้องเร่งปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ฝึกอบรมและเพิ่มเจ้าหน้าที่ให้เพียงพอ ตลอดจนปรับโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ของ บพ.ที่เกี่ยวกับการกำกับดูแลความปลอดภัยด้านการบินพลเรือนให้เป็นอิสระ ปราศจากผลประโยชน์ทับซ้อน สอดคล้องกับภารกิจและปริมาณงานที่เพิ่มขึ้นจากการขยายตัวของธุรกิจการบิน 

นี่จึงเป็นวิกฤตที่กระทรวงคมนาคม และ บพ.ต้องเข้าไปสะสางปัญหาที่สั่งสมมาในอดีต