กฎหมายไซเบอร์

ร่างพ.ร.บ.ว่าด้วยการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ เป็นหนึ่งในกฎหมายเศรษฐกิจดิจิทัลหรือกฎหมายเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศและอินเทอร์เน็ต 10 ฉบับ ที่คณะรัฐมนตรี อนุมัติหลักการเมื่อวันที่ 6 ม.ค. 2558

ร่างกฎหมายนี้เกิดขึ้นมาเพราะในปัจจุบันความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศได้ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในการทำธุรกรรมหรือการติดต่อสื่อสาร จึงก่อให้เกิดสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อภัยคุกคามและการก่ออาชญากรรมทางไซเบอร์ ที่สร้างความเสียหายและส่งผลกระทบในวงกว้างอย่างรวดเร็วทั้งต่อภาครัฐและเอกชน ที่นับวันมีแต่จะทวีความรุนแรงขึ้น จนอาจกระทบต่อความมั่นคงของชาติ

การป้องกันภัยคุกคามหรือความเสี่ยงบนไซเบอร์ต้องอาศัยความรวดเร็วและการประสานงานกับทุกหน่วยงาน เพื่อป้องกันและรับมือให้ทันกับสถานการณ์ต่างๆ ที่อาจคุกคามผ่านทางการให้บริการอินเทอร์เน็ต คอมพิวเตอร์ โครงข่ายโทรคมนาคม เพื่อไม่ให้อาชญากรรมทางเศรษฐกิจ การละเมิดสิทธิส่วนบุคคล การหลอกลวงเพื่อแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ ภัยจากโซเชียลมีเดียต่างๆ ขยายตัวเพิ่มขึ้น

ร่าง พ.ร.บ.นี้ให้ตั้งคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (กปช.) โดยมีฐานะเป็นนิติบุคคล ไม่เป็นส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจ อยู่ภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ทำหน้าที่เป็นองค์กรกลาง ประสานงาน และกำหนดแนวทางการรับมือกับภัยคุกคามทางไซเบอร์

นอกจากนี้ ร่าง พ.ร.บ.ยังให้อำนาจแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย เข้าถึงข้อมูลการติดต่อสื่อสารทั้งทางไปรษณีย์ โทรศัพท์ โทรสาร คอมพิวเตอร์ เครื่องมือ หรืออุปกรณ์สื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ หรือสื่อทางเทคโนโลยีสารสนเทศใด เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติการเพื่อการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ โดยไม่ต้องขอหมายศาล รวมถึงมีอำนาจเรียกให้หน่วยงานของรัฐ หรือบุคคลใดๆ มาให้ถ้อยคำ ส่งหนังสือชี้แจง หรือส่งบัญชี เอกสาร หรือหลักฐาน

การให้อำนาจแก่เจ้าหน้าที่รัฐสามารถดูข้อมูลการติดต่อสื่อสารของประชาชนในทุกช่องทาง โดยไม่ต้องขอหมายศาลเช่นนี้ ทำให้มีการวิพากษ์วิจารณ์ในวงกว้างจากหลายฝ่าย เป็นการขัดต่อเสรีภาพในการสื่อสาร ไม่มีหลักประกันสิทธิและเสรีภาพ อันนำมาซึ่งการละเมิดสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการแสดงความคิดเห็น

เศรษฐกิจดิจิทัล หมายถึงการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ โดยการนำเอาเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาใช้ในการเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลผลิตมวลรวมของประเทศ ทางด้านเกษตรกรรม อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว การขนส่ง เป็นต้น

แต่ร่างกฎหมายฉบับนี้กลับดูเหมือนว่าประชาชนถูกจำกัดเสรีภาพในการแสดงออกซึ่งความคิด รัฐสามารถทำการตรวจสอบได้ โดยไม่ต้องให้ศาลใช้ดุลพินิจพิจารณาการออกหมายค้น ทำให้มีการตั้งข้อสังเกตว่าประชาชนกลับเป็นฝ่ายที่ถูกตรวจสอบโดยรัฐเสียมากกว่าจะเป็นการส่งเสริมและขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัล

เมื่อมีการรวมตัวเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน การลงทุนของบริษัทต่างชาติที่จะมาลงทุนในอาเซียนก็จะเพิ่มขึ้น แต่หากร่าง พ.ร.บ.นี้ผ่านเป็นกฎหมายใช้บังคับอาจส่งผลต่อความเชื่อมั่นในการลงทุนทำธุรกิจในประเทศไทยให้ลดต่ำลงเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ในอาเซียน หรืออาจมีการเคลื่อนย้ายเงินทุนไปยังประเทศสมาชิกอื่น เพราะรัฐสามารถดูข้อมูลที่เป็นความลับทางการค้าได้ ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจมากกว่าการขับเคลื่อนแบบเศรษฐกิจดิจิทัล