ความรับผิดชอบของใคร ?

โดย...วิฑูรย์  สิมะโชคดี

ทุกวันนี้อุบัติเหตุอันตรายมีอยู่รอบตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นบนท้องถนน ในอาคารบ้านเรือน สำนักงาน หรือโรงงานอุตสาหกรรม รวมทั้งสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ ด้วย

ลองคิดดูซิว่า ถ้าเราขับรถถูกต้องปลอดภัยตามกฎจราจรแต่มีคนฝ่าฝืน คือ ขับรถสวนทางมาโดยผิดกฎจราจรหรือเมาแล้วขับมาชนเราจนอาจจะบาดเจ็บพิการ ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบในการดูแลคนบาดเจ็บและพิการตลอดไป (นอกเหนือจากค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น)

เรื่องความปลอดภัยนี้จึงเป็นภารกิจที่เกี่ยวกับ “คน” อย่างชัดเจนที่สุดและเป็นความรับผิดชอบอันสำคัญยิ่งของผู้บริหารทุกระดับ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของกิจการ ผู้จัดการโรงงาน ผู้จัดการฝ่ายผลิต วิศวกรความปลอดภัย เจ้าหน้าที่ความปลอดภัย หัวหน้างาน หน่วยราชการ รวมตลอดถึงเป็นภารกิจของคนที่เกี่ยวข้องทั้งหมดด้วย

ความปลอดภัยจึงเป็นภารกิจและความรับผิดชอบหลักของ “ผู้ที่มีอำนาจสั่งการ” หรือ “ผู้บริหารในหน่วยงานต่างๆ” โดยตรง เนื่องจากเป็นผู้สามารถริเริ่มและทำให้เกิด “สภาพการทำงานที่ปลอดภัย” หรือทำให้“ความปลอดภัย” เกิดขึ้นได้อย่างแท้จริง

ใครที่ทำงานในโรงงานคงจะปฏิเสธแนวความคิดข้างต้นได้ยาก

ถ้าไม่เชื่อก็ลองหลับตาคิดดูสักชั่วครู่ก็ได้ว่า ที่เกิดการบาดเจ็บ พิการ หรือล้มตายในโรงงานเนื่องจากอุบัติเหตุอันตรายนั้น (รวมทั้งไฟไหม้หรือระเบิดด้วย) ใครจะเป็นคนที่ป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นได้มากที่สุด ใครจะเป็นคนที่ทำให้เกิด “สภาพที่ปลอดภัย” ในโรงงานได้มากที่สุด

ลองหันมาคิดถึง “สถานที่ก่อสร้าง” ต่างๆ ดูก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ก่อสร้างอาคาร ถนนหนทาง อุโมงค์ หรือสถานีรถไฟฟ้าบนดิน ใต้ดิน แล้วพยายามตอบคำถามดูว่าใครจะเป็นคนที่ทำให้เกิดความปลอดภัยได้มากที่สุด ทั้งแก่คนทำงานที่ทำงาน คนที่ใช้รถใช้ถนน หรือคนที่อยู่อาศัยใกล้เคียงบริเวณก่อสร้าง

หลายคนอาจจะเถียงว่าเป็นเพราะ “ตัวคนทำงาน” เองมากกว่าที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุต่างๆ เนื่องจากผู้บริหารได้สร้างมาตรฐานความปลอดภัยและจัดทุกสิ่งทุกอย่างแล้ว ไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์ความปลอดภัยหรือการออกกฎระเบียบต่างๆ แต่พนักงานหรือคนงานมักจะไม่ปฏิบัติตาม พูดง่ายๆ ว่า “ผู้ปฏิบัติงานประมาทเอง”

เรื่องนี้ต้องมองย้อนไปถึง “ผู้มีอำนาจสั่งการ” หรือ “ผู้บริหาร” แล้วถามว่า

1.ทำไมกฎระเบียบแห่งความปลอดภัยเหล่านั้นจึงถูกละเลยหรือไม่ปฏิบัติตาม

2.การควบคุมและกำกับดูแลมีประสิทธิภาพหรือไม่

3.กฎระเบียบแห่งความปลอดภัยมีความเหมาะสมและเพียงพอหรือไม่

แม้ว่าทัศนคติหรือจิตสำนึกแห่งความปลอดภัยของพนักงานจะมีความสำคัญอย่างยิ่งยวดก็จริง แต่ถ้ากฎระเบียบได้รับการปฏิบัติตาม โดย “ผู้มีอำนาจสั่งการ” หรือ “ผู้บริหาร” ควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดหรือได้สั่งการแก้ไขปรับปรุงหรือกำจัดสภาพที่อันตรายต่างๆ ให้หมดไป และควบคุมดูแลหรือติดตามผล
อย่างใกล้ชิด ก็น่าจะเชื่อได้ว่าอุบัติเหตุอันตรายจะไม่เกิด

พูดมาทั้งหมดนี้ไม่ใช่จะโยนความรับผิดชอบทั้งหมดให้กับ “ผู้บริหาร” แต่เพียงฝ่ายเดียวเท่านั้น เพราะเราทุกคน (โดยเฉพาะหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง) ล้วนแต่มีความสำคัญและมีภารกิจที่จะต้องรับผิดชอบในเรื่องของการป้องกันอุบัติเหตุอันตรายและการสร้างเสริมความปลอดภัยครับผม!