ราบเรียบ แต่หรูหรา เปี่ยมประสิทธิภาพแบบเซน

โดย...กุลฉัตร ฉัตรกุล ณ อยุธยา

“เรียบ หรู” (Simple Elegance) กำลังเป็นเทรนด์การออกแบบของโลกในปัจจุบัน และเป็นแนวแห่งแรงบันดาลใจของนักออกแบบทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นแฟชั่น เสื้อผ้า อาคาร รวมไปถึงอุปกรณ์ไอทีทั้งหลาย โดยเน้นความเรียบง่าย สีเชิงเดี่ยวไม่ฉูดฉาด มีให้เลือกน้อยแบบและรูปทรงเล็กกะทัดรัด พื้นที่ใช้สอยน้อยแต่มากประสิทธิภาพ (Small is beautiful)

แรงบันดาลใจในการออกแบบแนวนี้มีต้นกำเนิดมาจากพุทธศาสนานิกายเซน (Zen) เซนเน้นความเรียบง่ายแต่ทรงประสิทธิภาพ แรกเริ่มเกิดขึ้นในประเทศจีน เผยแผ่เข้าสู่ญี่ปุ่นเมื่อต้นพุทธศตวรรษที่ 19 และบุรุษนาม Steve Jobs ก็เริ่มต้นขึ้น แม้จะเป็นนักธุรกิจร่ำรวยระดับแสนล้าน ไม่ว่าจะปรากฏกาย ณ ที่แห่งใด คนมักชินตากับภาพ Steve Jobs ในชุดเรียบง่าย สวมเสื้อยืดคอเต่าแขนยาวสีดำ ยี่ห้อ St. Croix กางเกงยีนส์ลีวายส์ รุ่น 501 และสวมรองเท้ากีฬายี่ห้อ New Balance รุ่น 992 จนเป็นเอกลักษณ์ประจำตัว

Macbook, MacAir, i-Pod, i-Phone, i-Pad ของอัจฉริยะผู้ล่วงลับไปแล้วคนนี้ยังได้อิทธิพลความเรียบง่าย ปราศจากความหรูหราฟุ้งเฟ้อ สังเกตจากความไม่มีอะไรในรูปทรง แต่ความทรงพลังล้วนแล้วแต่ระเบิดจากภายใน เพราะศาสนาพุทธนิกายเซนสอนให้เขาไม่ยึดติดรูป นาม จนเป็นแนวการออกแบบแนวที่เรียบง่ายเป็นตัวของตัวเอง (Simplify Model) ด้วยโมเดล “Less is more” เล็กแต่ทรงประสิทธิภาพ

กว่าจะถึงวันนี้ ชีวิตของซีอีโอใหญ่เผชิญปัญหามานับครั้งไม่ถ้วน แต่ด้วยหลักธรรมคำสอนในพุทธศาสนานิกายเซนที่เขาได้ศึกษาเรียนรู้ ช่วยให้เขาก้าวผ่านอุปสรรคทั้งปวงมาได้ Jobs เข้าศึกษาที่ Reed College ในเมืองพอร์ตแลนด์ รัฐโอเรกอน ได้เพียง 6 เดือน ก็ลาพักเรียน เพราะไม่เห็นความน่าสนใจของสิ่งที่เขาเรียน แต่ก็กลับเข้าศึกษาใหม่อีก 1 ปีครึ่ง โดยลงเรียนเฉพาะคอร์สที่เขาสนใจ เช่น การประดิษฐ์ตัวอักษร ซึ่งภายหลังได้นำไปใช้ประโยชน์ในการออกแบบตัวพิมพ์ของคอมพิวเตอร์ Macintosh