ครม.คลอดข้อตกลงคุณธรรมป้องกันทุจริต

ครม.คลอด "ข้อตกลงคุณธรรม" ระหว่างภาครัฐ-เอกชน เพื่อป้องกันทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ

เมื่อวันที่ 3 ก.พ.ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้เห็นชอบในหลักการดำเนินงานโครงการความร่วมมือป้องกันการทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐซึ่งหนึ่งในนั้นคือ "การจัดทำข้อตกลงคุณธรรม" ถือเป็นมาตรการหนึ่งในการสกัดการทุจริตคอร์รัปชั่นโครงการของรัฐ

ข้อตกลงด้านคุณธรรม (Integrity Pact)   เป็นข้อตกลงร่วมกันระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนที่สนใจเข้ามาเป็นผู้เสนอราคาหรือเสนองานกับรัฐว่าจะไม่กระทำการทุจริตในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐและร่วมกันทำให้การจัดซื้อจัดจ้างเป็นไปด้วยความโปร่งใส เป็นธรรม   โดยมีบุคคลภายนอกร่วมเป็นผู้สังเกตการณ์ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง

ข้อตกลงดังกล่าวจะมุ่งเน้นการตรวจสอบและลงโทษหากเกิดการทุจริต ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลที่ให้ความสำคัญและถือว่าการป้องกันการทุจริตคอร์รัปชันเป็นวาระสำคัญเร่งด่วน โดยการส่งเสริมการบริหารราชการแผ่นดินที่มีธรรมาภิบาลและการป้องกันปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในภาครัฐ ส่งเสริมและสนับสนุนภาคีองค์กรภาคเอกชนและเครือข่ายต่าง ๆ ที่จัดตั้งขึ้นเพื่อสอดส่อง เฝ้าระวังตรวจสอบเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ เพื่อให้การใช้ทรัพยากรในการพัฒนาประเทศเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์ต่อประเทศโดยรวมอย่างแท้จริง 

นอกจากนี้การคัดเลือกโครงการจัดซื้อจัดจ้าง ทาง คณะกรรมการความร่วมมือป้องกันการทุจริตพิจารณาคัดเลือกโครงการจัดซื้อจัดจ้างที่หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนเสนอเพื่อเข้าร่วมโครงการความร่วมมือฯ การจัดทำข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) พร้อมกับการคัดเลือกผู้สังเกตการณ์ (Observers) ตามข้อตกลงคุณธรรม

มีคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน  เป็นผู้พิจารณาคัดเลือกจากสมาคมวิชาชีพ องค์กรต่อต้าน คอร์รัปชัน หรือภาคประชาสังคมซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญ มีความรู้และประสบการณ์ที่จำเป็นต่อโครงการจัดซื้อจัดจ้างนั้น ๆ โดยจะต้องมีความเป็นกลางและไม่เป็นผู้มีส่วนเสียในโครงการจัดซื้อจัดจ้าง เพื่อเสนอให้คณะกรรมการความร่วมมือฯ พิจารณาให้ความเห็นชอบ

ทั้งนี้การจัดทำข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) เป็นข้อตกลงที่เป็นลายลักษณ์อักษรกำหนดให้มีการลงนามร่วมกัน 3 ฝ่าย ประกอบด้วย หน่วยงานภาครัฐเจ้าของโครงการจัดซื้อจัดจ้าง ผู้เสนอราคาและผู้สังเกตการณ์ โดยหากไม่ปฏิบัติตามจะมีบทลงโทษตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รายละเอียดร่างข้อตกลงคุณธรรม

การกำหนดรูปแบบ เนื้อหาของข้อตกลงคุณธรรมอยู่ในอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการความร่วมมือป้องกันการทุจริตที่จะปรับปรุงให้เหมาะสมต่อไป

อย่างไรก็ตาม  ร่างรายละเอียดข้อตกลงคุณธรรมที่กระทรวงการคลังเสนอมาในครั้งนี้เปรียบเทียบกับที่คณะกรรมการต่อต้านการทุจริตแห่งชาติเสนอคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2558 ที่ใช้กับโครงการนำร่อง 2 โครงการ คือ โครงการจัดซื้อรถโดยสารก๊าซธรรมชาติขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ และโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยายของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย

พล.ต.สรรเสริญ  แก้วกำเนิด รองโฆษกรัฐบาล เปิดเผยว่า    ขณะที่เงื่อนไขการดำเนินงานที่กำหนดเพิ่มเติม จากระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2549 หรือระเบียบข้อบังคับอื่นที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้าง ได้แก่ การกำหนดให้ข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact)  เป็นส่วนหนึ่งของเอกสารการเสนอราคา หากผู้เสนอราคาไม่ลงนามในข้อตกลงคุณธรรม(Integrity Pact) จะไม่มีสิทธิเข้าร่วมการเสนอราคาในโครงการจัดซื้อจัดจ้าง

และสำหรับข้อยกเว้น  เนื่องจากโครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐมีจำนวนมากประกอบกับจำนวนผู้สังเกตการณ์ตามข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) มีจำนวนไม่เพียงพอ ดังนั้น เพื่อเป็นการขับเคลื่อนการดำเนินโครงการความร่วมมือฯ สำหรับโครงการจัดซื้อจัดจ้างที่ไม่ได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการฯ เห็นควรกำหนดให้มีการปรับข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) โดยลงนามร่วมกันเพียง 2 ฝ่าย ระหว่างหน่วยงานภาครัฐของโครงการ และผู้เข้าร่วมเสนอราคา 

สำหรับการประเมินผลโครงการจัดซื้อจัดจ้างตามข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) จากรายงานของผู้สังเกตการณ์ ข้อร้องเรียนจากทุกภาคส่วน และรายงานผลการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐจากกรมบัญชีกลาง เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาพิจารณาปรับปรุงแนวทางการดำเนินงานให้มีความเหมาะสมมากยิ่งขึ้นและสอดคล้องกับแนวทางการปฏิบัติตามหลักการจัดทำ Integrity Pact  ของสากลเพื่อขยายผลการดำเนินงานต่อไป