3พื้นที่ดาวเด่น เขตเศรษฐกิจพิเศษ

ภารกิจสำคัญอย่างหนึ่งของรัฐบาลชุดนี้ คือ การปลุกปั้นเขตเศรษฐกิจพิเศษที่มีการตั้งเป้าว่าภายในปีนี้ จะต้องเห็นการลงทุนอย่างเป็นรูปธรรมอย่างน้อย 1 แห่ง จากทั้งหมด 6 แห่ง ซึ่งอยู่ในแผนการพัฒนาระยะแรก ซึ่งศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ (อีไอซี) ประเมินว่ามี 3 พื้นที่นำร่องที่มีความน่าสนใจและมีศักยภาพขับเคลื่อนให้เติบโตได้ตามเป้าหมายที่วางไว้ คือ อ.แม่สอด จ.ตาก อ.อรัญประเทศ จ.สระแก้ว และ อ.สะเดา จ.สงขลา เนื่องจากมีความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานมากกว่าพื้นที่อื่นๆ และมีฐานการผลิตในอุตสาหกรรมและการค้ารองรับอยู่แล้ว

โดย “แม่สอด” ถือว่ามีความพร้อมมากที่สุดสามารถรองรับอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้น  ธุรกิจคลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า และบริการด้านโลจิสติกส์ อีกทั้งยังเป็นประตูหน้าด่านสำคัญเชื่อมโยงการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยวเข้าสู่กรุงย่างกุ้ง และเชื่อมโยงการผลิตโดยตรงกับเขตเศรษฐกิจพิเศษเมียวดีของพม่า สามารถรับแรงงานไร้ฝีมือจากพม่าเข้ามาทำงานในอุตสาหกรรมกลุ่ม
สิ่งทอ เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องหนังได้

ด้าน “อรัญประเทศ” เหมาะกับอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงาน พื้นที่ค้าส่ง-ค้าปลีก รวมทั้งธุรกิจขนส่งและคลังสินค้าระหว่างประเทศ เพราะเป็นประตูฝั่งตะวันออกของไทยบนระเบียงเศรษฐกิจแนวใต้ สามารถเชื่อมต่อสู่กัมพูชา ซึ่งมีเขตเศรษฐกิจพิเศษปอยเปต-โอเนียง และนิคมอุตสาหกรรมศรีโสภณ รวมทั้งยังสามารถเชื่อมต่อออกสู่ทะเลผ่านท่าเรือของเวียดนามได้ ถือเป็นปัจจัยสนับสนุนสำคัญต่อธุรกิจขนส่งสินค้าและคลังสินค้าระหว่างประเทศ

ขณะที่ “สะเดา” ควรใช้ตั้งโรงงานแปรรูปสินค้า เกษตร โดยเฉพาะยางพาราและอาหารทะเล มีศักยภาพเป็นพื้นที่การค้า และเป็นเกตเวย์หลักส่งออกสินค้าไปยังมาเลเซีย สิงคโปร์ และอินโดนีเซียต่อไป ขณะที่เอกชนในพื้นที่เสนอให้มีพื้นที่เขตปลอดภาษี (Duty Free) ซึ่งอีไอซีเห็นด้วยกับแนวคิดนี้ เนื่องจากจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อแนวโน้มการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยว

ทั้งนี้ เมื่อเปรียบเทียบสิทธิประโยชน์ด้านการลงทุนและความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานกับเขตเศรษฐกิจพิเศษและนิคมอุตสาหกรรมในฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน พบว่าทั้ง 3 พื้นที่นำร่องในไทยมีความได้เปรียบในการดึงดูดเอฟดีไอ หากเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างพม่า กัมพูชา และมาเลเซีย

โดยประเทศที่ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีกับกิจการที่ลงทุนระดับที่เทียบเท่ากับที่ไทยให้กับกิจการที่ตั้งในฝั่งไทยมีเพียงกัมพูชาเท่านั้น โดยกิจการที่ได้รับการสนับสนุนในกัมพูชาจะได้รับการยกเว้นภาษีนิติบุคคล 9 ปี ยกเว้นภาษีนำเข้าวัตถุดิบและได้สิทธิถือครองที่ดิน 99 ปี เป็นต้น

ประเด็นนี้ทำให้กัมพูชาเป็นคู่แข่งโดยตรงกับ อ.อรัญประเทศ จ.สระแก้ว แต่หากคำนึงถึงโครงสร้างพื้นฐานด้านอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นระบบสาธารณูปโภค เช่น ไฟฟ้า ประปา รวมถึงสภาพถนน เส้นทางคมนาคมที่ใช้ขนส่งสินค้าแล้ว จะพบว่าไทยมีความพร้อมและศักยภาพมากกว่า ซึ่งอีไอซีมองว่าไทยจะสามารถดึงดูดนักลงทุนต่างชาติให้เข้ามาลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษได้ดีกว่ากัมพูชา

อย่างไรก็ตาม หนึ่งในอุปสรรคสำคัญที่อาจจะชะลอการลงทุนของนักลงทุนต่างชาติ คือการหาที่ดินในราคาที่เหมาะสม เนื่องจากราคาที่ดินได้ปรับตัวสูงขึ้นมากนับตั้งแต่มีการประกาศว่าจะมีการจัดตั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษ เช่น อ.แม่สอด ราคาที่ดินพุ่งขึ้นกว่า 5 เท่า และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว  ซึ่งต้นทุนที่ดินที่แพงขึ้นมากดังกล่าวอาจไม่คุ้มค่ากับการลงทุน และอาจกระทบต่อแรงจูงใจของนักลงทุนทั้งในพื้นที่และต่างถิ่นที่เตรียมเข้ามาลงทุนได้

อีไอซียังมองด้วยว่า หากต้องการผลักดันเขตเศรษฐกิจพิเศษให้สำเร็จตามเป้า จะต้องปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานและบูรณาการการปฏิบัติงาน ณ ด่านตรวจคนเข้าเมือง เพื่อรองรับการขยายตัวด้านการค้า การลงทุน และสามารถเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจภูมิภาคได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น การให้สิทธิประโยชน์ตามเขตการส่งเสริมจะทำให้มีการสัญจร มีจำนวนคน การขนส่ง  และการสื่อสารเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นการเตรียมความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานและระบบสาธารณูปโภคจึงมีความจำเป็น เช่น การขยายถนนจาก 3 เลน เป็น 4 เลนจากตัวเมืองของแต่ละจังหวัดที่มุ่งหน้าสู่ด่านชายแดน สร้างมอเตอร์เวย์หาดใหญ่-สะเดา รถไฟทางคู่จากพื้นที่เขตส่งเสริมต่างๆ มุ่งหน้าสู่ท่าเรือน้ำลึกที่ใกล้จุดพักรถบรรทุก และปรับปรุงสนามบินแม่สอด การจัดให้มีระบบน้ำประปา ไฟฟ้า และสื่อสารโทรคมนาคมในแต่ละจังหวัดก็เป็นสิ่งที่จำเป็นที่จะต้องมีเพียงพอ และทันท่วงทีต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจในเมืองการค้าชายแดนพร้อมกันนี้ต้องเร่งอำนวยความสะดวกและการจัดการแรงงานต่างด้าวให้ดีขึ้นด้วย