น้ำมันลงคนไทยได้อะไร?

ประเทศไทยเปิดศักราชใหม่ด้วยปัจจัยบวกทางเศรษฐกิจจากการที่ราคาน้ำมันโลกลดลง ซึ่งอันที่จริงราคาน้ำมันขยับตัวลดลงต่อเนื่องตั้งแต่ต้นเดือน ต.ค. 2557 ซึ่งราคาน้ำมันตลาดนิวยอร์กลดจากราคาเดือน ม.ค. ที่ระดับราคา 95.44 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล เหลือ 89.74 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล จากนั้นราคาน้ำมันโลกก็ดิ่งลงมาตลอด จนถึงวันที่ 7 ม.ค.ที่ผ่านมา ราคาต่ำสุดเหลือ 48.79 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ในช่วง 3 เดือนเศษราคาน้ำมันลดลง 40.95 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล คิดเป็นร้อยละ 45.63 หรือน้ำมันลดลงเกือบครึ่งหนึ่ง ก็ลองเปรียบเทียบกับราคาน้ำมันขายปลีกในบ้านเราว่าราคาลดลงในสัดส่วนเดียวกันกับราคาน้ำมันโลกหรือไม่

การที่ราคาน้ำมันลดลงแบบดิ่งเหวอย่างในขณะนี้ นอกจากการประลองยุทธ์ “สงครามราคา” ระหว่างกลุ่มประเทศโอเปกรวมกับกลุ่มอเมริกาใต้และรัสเซียกับสหรัฐ ซึ่งกลายเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ หลังจากที่มีการค้นพบเทคโนโลยีในการขุดเจาะน้ำมันจากชั้นดินดานหรือที่เรียกว่า “Shale Oil” นัยว่ากลุ่มโอเปกประกาศสู้ตายโดยประเทศซาอุดิอาระเบียในฐานะแกนนำกลุ่มประกาศที่ยังคงรักษาระดับการผลิตต่อไป เพื่อรักษาส่วนแบ่งด้านการตลาด ขณะที่หลายประเทศในโอเปกเริ่มเจอปัญหาเศรษฐกิจ เช่น กาตาร์ โอมาน ลิเบีย ขณะที่ประเทศอิรักและอิหร่านได้เพิ่มกำลังการผลิตเพื่อชดเชยรายได้ที่หายไปและประเทศแถบอเมริกาใต้ เช่น เวเนซุเอลา โดยเฉพาะประเทศรัสเซียเศรษฐกิจกำลังทรุดอย่างหนักทั้งจากการแซงก์ชั่นทางเศรษฐกิจและราคาน้ำมันตกต่ำจนต้องประกาศลดค่าเงินอย่างรุนแรง ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้ราคาน้ำมันมีโอกาสจะลดลงได้อีก

สะท้อนให้เห็นว่าน้ำมันโลกที่ผลิตเกินความต้องการใช้ถึงวันละประมาณ 3 ล้านบาร์เรล โอกาสที่น้ำมันจะล้นโลกเป็นไปได้สูง ในส่วนของไทยที่เป็นผู้นำเข้าเชื้อเพลิงในปี 2557 มีมูลค่าประมาณ 1.601 ล้านล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 21.44 ของการนำเข้าทั้งหมด ราคาน้ำมันที่ลดลงต่ำสุดเป็นประวัติการณ์จึงช่วยลดมูลค่าการนำเข้ามากกว่า 5.6 แสนล้านบาท หรือเทียบเท่ากับมูลค่าการส่งออกข้าว 3.4 เท่า ซึ่งอานิสงส์ที่ได้คงกระจายไปทุกภาคส่วนเศรษฐกิจ เช่น ต้นทุนการผลิตลดลงทั้งจากค่าเชื้อเพลิง ค่าขนส่ง รวมทั้งต้นทุนวัตถุดิบ โดยเฉพาะประเภทพลาสติกและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมิคัลทั้งหลาย ซึ่งเป็นปัจจัยบวกว่าราคาสินค้าจะต้องปรับราคาลง แม้ว่าผู้ผลิตรายใหญ่ในอุตสาหกรรมอุปโภค-บริโภคไม่ค่อยเต็มใจที่จะลดราคาลง

สำหรับผู้บริโภคคงช่วยผ่อนคลายค่าใช้จ่ายในการเดินทางได้ระดับหนึ่ง อีกทั้งแนวโน้มราคาสินค้าอาจมีการทยอยลดราคาเพราะภาคธุรกิจยังแข่งขันสูง ทั้งนี้หลายหน่วยงานของรัฐมีความกังวลเกี่ยวกับเงินเฟ้อทั่วไป ซึ่งเดือน พ.ย.ที่ผ่านมาขยายตัวเพียงร้อยละ 0.6 ต่ำสุดในรอบ 5 ปี ผมเห็นว่าไม่ควรกังวลให้เกินเหตุเพราะเงินเฟ้อที่ต่ำของไทยเกิดจากราคาน้ำมันโลกไม่ได้เกิดจากด้านอุปสงค์หรือความต้องการที่ลดลง อีกทั้งราคาน้ำมันที่ลดลงช่วยทำให้ต้นทุนการผลิตสินค้าเกษตรลดลง ซึ่งรัฐบาลควรจะกวดขันให้มีการปรับราคาเพื่อลดต้นทุนให้กับเกษตรกร

อย่างไรก็ตาม การที่ราคาน้ำมันลดลงไม่ใช่ส่งผลแต่ทางด้านบวกเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยลบ เช่น รายได้ของกลุ่มประเทศที่ส่งออกน้ำมันลดลงย่อมกระทบต่อการส่งออกและการท่องเที่ยว โดยเฉพาะกลุ่มประเทศจากตะวันออกกลางและรัสเซีย รวมทั้งสินค้าเกษตรบางประเภทอาจกระทบด้วย

สภาวะราคาน้ำมันขาลงก็อย่ามัวระเริงจนลืมขับเคลื่อนนโยบายพลังงานทางเลือก ราคาน้ำมันที่ต่ำลงขณะนี้ ทำให้การแข่งขันด้านราคาของพลังงานทางเลือกแข่งขันไม่ได้ รัฐบาลจึงต้องมีนโยบายที่ชัดเจนในการสนับสนุนพลังงานจากภาคเกษตรที่ต้องทำต่อเนื่องไม่ใช่ผลุบๆ โผล่ๆ ไปตามราคาน้ำมันที่ขึ้นลง อีกทั้งควรจะมีการวางแผนหากราคาน้ำมันลดถึงระดับหนึ่งที่ผู้ผลิตยักษ์ใหญ่จับมือฮั้วราคากันได้ ราคาน้ำมันที่ดิ่งเหวอยู่ขณะนี้อาจดีดกลับพุ่งสูงจนประชาชนปรับตัวไม่ทันนะครับ