เปิดข้อเสนอสมาคมธนาคารไทย ขอแก้ประเด็นค้ำประกันหนี้ (1)

โดย...ชีวรัตน์ กิจนภาธนพงศ์

อีก 1 เดือน พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2557 ว่าด้วยการค้ำประกันและจดจำนองหนี้ ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 11 ก.พ.นั้น  ทางกระทรวงการคลังจะเป็นผู้เสนอแก้ไขในประเด็นที่เป็นปมปัญหา ทำให้เจ้าหนี้ไม่ยินยอมที่จะปล่อยสินเชื่อให้

ทั้งนี้ สมาคมธนาคารไทยได้ทำข้อเสนอรายงานขึ้นไป ขอให้แก้ไขกฎหมายในมาตราที่เป็นปัญหา คือ

มาตรา 691 ในกฎหมายระบุว่า ในกรณีที่เจ้าหน้าที่กระทำการใดๆ อันมีผลเป็นการลดจำนวนหนี้ที่มีการค้ำประกัน รวมทั้งดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน หรือค่าภาระติดพันอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้รายนั้น ถ้าลูกหนี้ได้ชำระหนี้ตามที่ลดแล้วก็ดี ลูกหนี้ชำระหนี้ตามที่ได้ลดดังกล่าวไม่ครบถ้วน แต่ผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้ส่วนที่เหลือนั้นแล้วก็ดี ลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ตามที่ได้ลดดังกล่าว แต่ผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้ตามที่ลดนั้นแล้วก็ดี ทั้งนี้ เมื่อผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้ตามเงื่อนไขและระยะเวลาที่ลูกหนี้มีอยู่กับเจ้าหนี้แล้ว ให้ผู้ค้ำประกันเป็นอันหลุดพ้นจากการค้ำประกัน

เหตุผลในการแก้ไข เนื่องจากในการลดหนี้ให้แก่ลูกหนี้ จะมีการทำข้อตกลงเงื่อนไขและกำหนดระยะเวลาในการชำระหนี้ที่แน่นอน เมื่อลูกหนี้ชำระหนี้ได้ตามเงื่อนไขและระยะเวลาที่กำหนด เจ้าหนี้จะลดหนี้ส่วนที่เหลือให้ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามเงื่อนไขหรือตามระยะเวลาที่ตกลงกัน ข้อตกลงเป็นอันยกเลิกไป และลูกหนี้ต้องชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามภาระหนี้ที่มีอยู่ทั้งหมด

กฎหมายมาตรานี้บัญญัติให้ผู้ค้ำประกันได้รับประโยชน์จากการที่เจ้าหนี้ลดหนี้ให้แก่ลูกหนี้ โดยเมื่อผู้ค้ำประกันเข้าชำระหนี้แทนตามข้อตกลงที่ลูกหนี้ได้ตกลงกับเจ้าหนี้ ผู้ค้ำประกันเป็นอันหลุดพ้นจากภาระหนี้ แต่การบัญญัติให้ผู้ค้ำประกันสามารถชำระหนี้ได้ไม่ว่าจะล่วงเลยกำหนดเวลาชำระหนี้ตามที่ลดแล้วก็ตาม เป็นการให้สิทธิแก่ผู้ค้ำประกันเกินกว่าสิทธิที่ลูกหนี้มีอยู่กับเจ้าหน้าที่โดยไม่มีกำหนดเวลาชำระหนี้ที่แน่นอน ซึ่งทำให้เจ้าหนี้ไม่อาจทราบได้ว่าจะได้รับชำระหนี้จากผู้ค้ำประกันเมื่อใด

ดังนั้น เห็นสมควรแก้ไขให้ผู้ค้ำประกันใช้สิทธิชำระหนี้ตามเงื่อนไขและระยะเวลาที่ลูกหนี้มีอยู่กับเจ้าหนี้ซึ่งจะทำให้มีความชัดเจนแน่นอนตามที่ได้มีการตกลงกันและเกิดความเป็นธรรมทั้งสองฝ่าย

มาตรา 700 ถ้าค้ำประกันหนี้อันจะต้องชำระ ณ เวลากำหนดแน่นอน และเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิด เว้นแต่ผู้ค้ำประกันจะได้ตกลงด้วยในการผ่อนเวลานั้น
ข้อตกลงที่ผู้ค้ำประกันทำไว้ล่วงหน้าก่อนเจ้าหนี้ผ่อนเวลา ข้อตกลงนั้นใช้บังคับมิได้

บทบัญญัติที่กล่าวมาในวรรคสอง มิให้ใช้บังคับแก่หน่วยงานของรัฐหรือสถาบันการเงินตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินที่เป็นเจ้าหนี้หรือผู้ค้ำประกัน

เหตุผลในการแก้ไข เนื่องจากในระหว่างการผ่อนชำระหนี้ลูกหนี้อาจประสบปัญหาทางการเงิน หรือกรณีเกิดเหตุภัยพิบัติ เช่น น้ำท่วมหรือโรคระบาด ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยอาจขอความร่วมมือให้สถาบันการเงินผ่อนเวลาชำระหนี้ให้แก่ลูกหนี้เพื่อไม่ให้ลูกหนี้ผิดนัด หรือกรณีหน่วยงานของรัฐที่มีการจ้างงาน แต่ผู้รับจ้างไม่อาจทำงานให้แล้วเสร็จภายในกำหนดเวลา เป็นต้น

สถาบันการเงินหรือหน่วยงานของรัฐจึงผ่อนเวลาการชำระหนี้ให้แก่ลูกหนี้ โดยการปรับโครงสร้างหนี้หรือขยายระยะเวลาในการทำงานออกไป เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่ลูกหนี้ ทำให้ลูกหนี้ไม่ตกเป็นผู้ผิดนัดและมีโอกาสชำระหนี้ให้ครบถ้วนได้ แต่ตามกฎหมายใหม่กำหนดให้การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้นั้น ผู้ค้ำประกันหรือผู้จำนองต้องตกลงด้วยและข้อตกลงยอมให้ผ่อนเวลาไว้ล่วงหน้าไม่อาจใช้บังคับได้

ดังนั้น หากผู้ค้ำประกันหรือผู้จำนองไม่ตกลงด้วยมีผลให้ผู้ค้ำประกันหรือผู้จำนองหลุดพ้นจากความรับผิด ซึ่งย่อมทำให้สถาบันการเงินหรือหน่วยงานของรัฐได้รับความเสียหาย ทำให้การปรับโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินทำได้ยากขึ้น หรือหน่วยงานของรัฐไม่อาจยอมผ่อนเวลาให้แก่ผู้รับจ้างหรือคู่สัญญาได้เลย การที่สถาบันการเงินไม่สามารถปรับโครงสร้างหนี้ให้แก่ลูกหนี้ได้ ย่อมทำให้ลูกหนี้ตกเป็นผู้ผิดนัด ลูกหนี้ต้องรับภาระดอกเบี้ยที่เพิ่มขึ้นและอาจถูกดำเนินคดีได้ ทำให้เกิดหนี้เสียในระบบของสถาบันการเงินเพิ่มขึ้น อันส่งผลกระทบถึงเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ

สำหรับหน่วยงานของรัฐย่อมเกิดผลเสียต่อการจ้างงาน หรือการปฏิบัติตามสัญญาของคู่สัญญา ดังนั้นเห็นสมควรแก้ไขในมาตรานี้มีข้อยกเว้นไม่ใช่กรณีหน่วยงานของรัฐหรือสถาบันการเงิน ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินที่เจ้าหนี้หรือผู้ค้ำประกัน เพื่อไม่ให้กระทบต่อการปรับโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินหรือกระทบต่อหน่วยงานของรัฐที่มีสถาบันการเงินเป็นผู้ค้ำประกันด้วย

(อ่านต่อวันพรุ่งนี้)