เวียดนามจนตรอก

ถือเป็นสถานการณ์ที่ยากลำบากยิ่ง สำหรับเวียดนามผู้ส่งออกข้าวอันดับ 3 ของโลก เมื่อจีนซึ่งเป็นผู้ซื้อข้าวรายใหญ่ที่สุดของเวียดนามในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ได้ทำสัญญาซื้อข้าวแบบรัฐต่อรัฐ หรือจีทูจีจากไทย 2 ล้านตัน และทำสัญญาซื้อข้าวแบบจีทูจีจากพม่า 1 ล้านตัน ส่งผลให้ข้าวเวียดนามที่ครองส่วนแบ่งมากที่สุดในตลาดข้าวจีน ซึ่งมีความต้องการนำเข้า 3-4 ล้านตัน/ปี ถูกแทนที่ด้วยข้าวไทยและพม่า 

เช่นเดียวกับตลาดข้าวฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย และมาเลเซีย ที่มีความต้องการนำเข้าข้าว 2 ล้านตัน/ปี โดยมีเวียดนามเป็นเจ้าตลาดมากว่า 2 ปี กำลังเผชิญกับการแข่งขันจากข้าวไทย โดยเฉพาะการระบายข้าวสารในสต๊อกของรัฐบาลที่มีปริมาณสูงถึง 17 ล้านตัน

ไม่เพียงเท่านั้น ในช่วงที่ผ่านมาเวียดนามยังไม่ประสบความสำเร็จในการเจาะตลาดข้าวแอฟริกาที่มีความต้องการนำเข้าข้าวถึง 14 ล้านตัน/ปี โดยขณะนี้เวียดนามยังไม่ได้รับคำสั่งซื้อข้าวใดๆ จากแอฟริกา จีน และตลาดอื่นๆ ที่จะส่งมอบข้าวกันในปี 2558 แม้แต่สัญญาเดียว

จากแรงกดดันดังกล่าว จึงมีความเป็นได้สูงว่าเวียดนามจะดัมพ์ราคาข้าวลงมาเพื่อขายแข่งกับประเทศผู้ส่งออกรายใหญ่ เช่น ไทย อินเดีย และปากีสถาน ท่ามกลางผลผลิตข้าวปี 2557/2558 ของเวียดนามที่เพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากปีก่อน อีกทั้งในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา จะเห็นว่าราคาข้าว 5% ของเวียดนามลดลงจาก 435 เหรียญสหรัฐ/ตัน เหลือ 390 เหรียญสหรัฐ/ตัน หรือลดลงแล้วประมาณ 10%

กระทรวงเกษตรสหรัฐ (ยูเอสดีเอ) ได้ประเมินข้อมูล ณ เดือน ธ.ค. โดยคาดการณ์ปริมาณการส่งออกข้าวทั่วโลกในปี 2558 ว่า ไทยจะยังคงเป็นผู้ส่งออกอันดับ 1 ของโลก ด้วยปริมาณส่งออก 11 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 6.8% จากปีก่อน รองลงมาคือ อินเดีย ที่จะส่งออกข้าวได้ 8.7 ล้านตัน ลดลง 13% อันดับ 3 คือ เวียดนาม ที่จะส่งออกได้ 6.7 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 3.1% ส่วนที่เหลือเป็นปากีสถานที่จะส่งออกได้ 3.9 ล้านตัน สหรัฐส่งออก 3.4 ล้านตัน พม่า 1.4 ล้านตัน และกัมพูชา 1.2 ล้านตัน โดยจีนยังเป็นผู้นำเข้าข้าวรายใหญ่ 3.9 ล้านตัน